Publikacja jest pierwszym tak obszernym opracowaniem dziejów Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, które w 2025 roku świętuje jubileusz 200-lecia. Podzielona jest na dwie zasadnicze części – ukazuje zarówno historię Obserwatorium, jak i sylwetki ludzi, którzy je tworzyli i rozwijali. Dzięki bogactwu źródeł, dokumentów archiwalnych, wspomnień oraz materiałów ikonograficznych książka pozwala w pełni zrozumieć rolę, jaką instytucja ta odegrała w polskiej i światowej nauce.
Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego od 200 lat stanowi niezwykle istotny punkt na naukowej mapie Polski. Jego historia jest nierozerwalnie związana z dziejami uczelni, Warszawy i całego kraju. Przez dwa wieki Obserwatorium było świadkiem i uczestnikiem przełomowych wydarzeń, zarówno w astronomii, jak i w historii Polski – od czasów Królestwa Polskiego, przez zabory, dwie wojny światowe, po współczesność odznaczającą się dynamicznym rozwojem technologii i nauki. Przez cały ten okres instytucja ta nie tylko kształciła kolejne pokolenia astronomów, lecz także brała czynny udział w rozwoju badań kosmosu, dostosowując się do zmieniających się realiów politycznych, społecznych i technologicznych.
(Ze Wstępu prof. dr. hab. Tomasza Bulika)
******
Two Hundred Years of the Astronomical Observatory of the University of Warsaw
The publication is the first such extensive study of the history of the Astronomical Observatory of the University of Warsaw, which in 2025 celebrates its 200th anniversary. It is divided into two main parts: it shows both the history of the Observatory and the people who created and developed it. Owing to the wealth of sources, archival documents, memoirs and iconographic materials, the book allows to fully understand the role this institution played in Polish and world science.
Wstęp 7
Część I
DZIEJE OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNEGO
1. Od powstania do odzyskania niepodległości
Jarosław Włodarczyk, IHN PAN 11
2. Okres międzywojenny i okupacja
Michał Tomczak, IA UWr 61
3. Filia Obserwatorium na Popie Iwanie
Leszek Rymarowicz, AGH 101
4. Po roku 1944
Marek J. Sarna, CAMK PAN i Radosław Poleski, OA UW 135
5. Działalność wydawnicza
Justyna Rogińska, IHN PAN 177
6. „Sied lisko Uranii”, „suszarnia”, „gwiazdopatrznia”.
Obserwatorium w literaturze i prasie XIX i pierwszej połowy XX wieku
Barbara Bienias, IHN PAN 211
Interludium I
OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE I POLSKIE TOWARZYSTWO MIŁOŚNIKÓW ASTRONOMII. POWOJENNA KOHABITACJA 259
Interludium II
OKRUCHY HISTORII W FOTOGRAFIACH 277
Część II
LUDZIE
7. Wspomnienia
Rozmawiają Radosław Poleski i Dorota Rosińska, OA UW 311
8. Astronomowie związani z Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Noty biograficzne 437
9. Promocje habilitacyjne z astronomii na Uniwersytecie Warszawskim od 1945 r. 519
10. Promocje doktorskie z astronomii na Uniwersytecie Warszawskim od 1945 r. 523
Bibliografia do rozdziałów 533
Noty o autorkach i autorach 557
Indeks nazwisk 561
