Młoda Polska to jeden z najpopularniejszych okresów w naszej historii sztuki. Dowodzi tego mnogość studiów naukowych, monografii artystów, wystaw, albumów. Patrząc głębiej, można dostrzec jednak niezliczone białe plamy, zjawiska zapomniane lub dotąd nieodkryte. Zwłaszcza poza głównym nurtem „wielkich nazwisk” i tzw. ważnych ośrodków. Niezmierzony dotychczas obszar marginaliów wymaga nieustannego odkrywania, wnikliwego spojrzenia na ówczesne popularne (niegdyś) malarstwo, na społeczne i ekonomiczne funkcjonowanie świata sztuki (w tym grafiki, architektury), na pisarstwo twórców niekoniecznie uznawanych do dziś za krytyków czy teoretyków sztuki.
******
Around 1900 – Other Perspectives. Marginalia of Polish Art and Culture
Young Poland is one of the most popular periods of our history of arts. It is evidenced by a multitude of scientific studies, artists’ monographs, exhibitions, albums. Looking further, however, one might notice countless white spots, forgotten or yet undiscovered phenomena, especially outside of the mainstream of “big names” and important centres. Immeasurable as of yet, field of marginalia requires constant exploration, profound look into then popular painting, social and economic functioning of the world of arts (including graphics and architecture), writing of creators that are not necessarily considered critics or art theoreticians till this day.
Wstęp. Czego nam tak bardzo jeszcze brakuje w badaniach nad polską sztuką około 1900? (Andrzej Pieńkos) 7
Kamilla Pijanowska-Badysiak, Ostatnie akordy Fryderyka Chopina Józefa Męciny Krzesza i młodopolski świat zjaw przy fortepianie kompozytora 13
Agnieszka Bagińska, Polska malarka w Londynie. Obrazy Anny Bilińskiej w Royal Academy i Grosvenor Gallery 39
Piotr P. Czyż, Warszawskie teki graficzne początku XX wieku. Od albumu graficznego do grafiki autorskiej 61
Dorota Kownacka-Rogulska, Kawiarniane impresje o sztuce w narracji Próchna Wacława Berenta. Spektrum postaw artystycznych na łamach „Chimery” po roku 1900 89
Julia Harasimowicz, Czy były polskie teoretyczki sztuki? O wychowaniu estetycznym Janiny Mortkowiczowej 109
Maciej Jarzewicz, Maurycy Bornstein (Bornsztajn) i nie tak bardzo szalony geniusz 131
Jan Maciej Nowicki, Jak ożywić masę muru? Znaczenie zakładów cegielnianych Kazimierza Granzowa dla architektury polskiej około roku 1900 147
Noty o autorkach i autorach 165
Indeks osób 169
