Sens ikony. Sens świata

Książka stanowi owoc konferencji naukowej dedykowanej pamięci dr Iriny Tatarovej, przedwcześnie zmarłej badaczki sztuki wschodniochrześcijańskiej, teatro- i filmolożki, wieloletniej pracowniczki Wydziału „Artes Liberales” UW, niezwykłej naukowczyni i humanistki. Teksty zawarte w tomie dotyczą bądź myśli i działalności dr Tatarovej, bądź zagadnień wchodzących w krąg jej zainteresowań naukowych, takich jak: ikona jako artystyczny i teologiczny koncept kultury wschodniochrześcijańskiej, historia sztuki sakralnej, teologia prawosławna, myśl patrystyczna i filozofia chrześcijańska. ****** The Meaning of the Icon. The Meaning of the World. In Memory of Irina Tatarova The book is the result of a scientific conference dedicated to the memory of Doctor Irina Tatarova, a prematurely deceased researcher of Eastern Christian art, theatrologist and filmologist, a long-time employee of the Faculty of “Artes Liberales” at the University of Warsaw, an extraordinary scientist and humanist. The texts contained in the volume concern either the thoughts and activities of Doctor Tatarova or the issues within her scientific interests, such as icon as an artistic and theological concept of Eastern Christian culture, the history of religious art, Orthodox theology, patristic thought and Christian philosophy.

WSTĘPNIE Jerzy Axer: Irina i sztuki wyzwolone 13 Elżbieta Smułkowa: Irina – Ergo sum 17 Witali Michalczuk: Dr Irina Tatarova. 23.01.1964–30.10.2021 23 Irina Tatarova: Jeżyk we mgle Jurija Norsztejna 26 bp Michał Janocha: Jeżyk we mgle, albo Irinowe Ergo sum 29 FILOZOFICZNIE O IKONIE Janusz Dobieszewski: Ikony moment tremendum 35 Marcin Trepczyński: Semiotyka ikony a nie-pojęcia 44 ks. Andrzej Persidok: Analogia bytu u podstaw katolickiej wizji sztuki sakralnej 55 Antoni Źrebiec: Ikona a ekspresja. Henry Duméry i Jean-Luc Marion o twórczości i objawieniu 64 ks. Jan Wojciechowski: Wewnętrzny „ikonoklazm” prawosławia? Rola wyobraźni w modlitwie na Wschodzie. Wstępne wyniki analizy Filokalii Ojców neptyckich z rzymskokatolickiego punktu widzenia 75 LITURGIA A IKONA Bogna Kosmulska: Ikoniczność liturgii i świata w ujęciu Mystagogii Maksyma Wyznawcy. Uwagi w świetle współczesnej dyskusji o ikonie i ikonach 89 ks. Henryk Paprocki: Czas w liturgii 101 Witali Michalczuk: Teatr śmierci i zmartwychwstania jutrzni Wielkiej Soboty 119 Łukasz Hajduczenia: Niebezpieczeństwa teologii ikony jako metody badania liturgii prawosławnej 139 IRINOWE ŚWIATY Kultura rosyjska Aleksandra Sulikowska-Bełczowska: Małpa w cerkwi, albo granice świętości 153 Urszula Cierniak: „Nieostrożny zapał”. Dylematy religijne rosyjskich arystokratek wieku XIX 164 Piotr Kopszak: Jacek Malczewski i Nikołaj Ge wobec Chrystusa przed Piłatem 173 Zbigniew Olczak: Staroobrzędowcy – bezpopowcy zwani titowcami. Wiara i kultura religijna wobec świata współczesnego 180 Kultura białoruska Konrad Kuczara: Białoruskość Kościoła greckokatolickiego w Białorusi. Powstanie, likwidacja i odrodzenie 190 Kultura Rzeczypospolitej ks. Marek Wojnarowski: Odwieczny Dniami na ikonach Sądu Ostatecznego z eparchii przemyskiej i terenów sąsiednich. Rozwój ikonografii w XVI–XVII wieku 204 Paweł Sygowski: O dekanacie potylickim unickiej diecezji chełmskiej, o cerkwi w Ulicku i jej kolatorach – w XVIII wieku 217 Mirosław P. Kruk: O jednej ikonie na pograniczu kultur polskiej i ruskiej w połowie XVIII wieku 232 Joanna Tomalska: Pracownia z „ruskiej” strony Drohiczyna 249 Maria Romanowska-Zadrożna: Sukienki brata Klemensa Tomaszewskiego do obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej 260 Agnieszka Gronek: Józef Łepkowski o zabytkach cerkiewnych i sztuce bizantyńskiej 271 Maria Bikont: Wspólna praktyka śpiewacza 281 DWUDZIESTOWIECZNE KONTEKSTY Krystyna Czerni: Nieznane projekty Jerzego Nowosielskiego dla kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Izabelinie – Droga Krzyżowa (połowa lat 50.) i Stygmatyzacja św. Franciszka (1980) 299 Anna Siemieniec: Wpływ twórczości witrażowej Adama Stalony-Dobrzańskiego na rozwój witrażownictwa cerkiewnego w Polsce 317 Karol Szczerbiński: Symbol w twórczości Andrieja Tarkowskiego 333 bp Michał Janocha: Filmozofia Iriny Tatarovej 343 GŁOSY ARTYSTÓW Mateusz Środoń: Losy kaplicy Redemptoris Mater w Watykanie. Refleksja artysty o smutnej współczesności 353 Hanna Dąbrowska-Certa: O malowaniu ikon. Doświadczenie artysty 356 NA ZAKOŃCZENIE Robert A. Sucharski: Posłowie 369 Ludmiła Hryckiewicz: Podziękowanie 373