Wyobrażenia polskości

Prezentowana książka stanowi rzadki przypadek interdyscyplinarnego studium z dziedziny, którą można nazwać społeczną historią kultury. Jej temat stanowią „wyobrażenia polskości”, jakie funkcjonowały w sztukach plastycznych II Rzeczpospolitej. Autorka podejmuje oryginalną próbę reinterpretacji twórczości m.in. Wojciecha Kossaka, Jacka Malczewskiego, Zofii Stryjeńskiej, Władysława Skoczylasa, Stanisława Szukalskiego oraz wpisuje ją w szerokie ramy teoretyczne. Konsekwentnie wprowadza perspektywę konstruktywizmu społecznego, skupiając się na dwóch zasadniczych funkcjach sztuki narodowej: wewnętrznej, która polega na udziale w kształtowaniu uniwersum symbolicznego narodu, oraz zewnętrznej, czyli strategii wyrażania tożsamości, charakterystycznej dla społeczeństw peryferyjnych. Książka adresowana do badaczy historii kultury polskiej, zwłaszcza II Rzeczpospolitej: historyków, historyków sztuki, kulturoznawców, antropologów i socjologów kultury. An interdisciplinary study in the field of the social history of culture, devoted to the “images of Polishness” which functioned in the fine arts of the Second Polish Republic. The author attempts to reinterpret the works of, among others, Wojciech Kossak, Jacek Malczewski, Zofia Stryjeńska, Władysław Skoczylas, Stanisław Szukalski, and inscribes them into a wider theoretical framework.

Podziękowania 9 Wprowadzenie 11 1. Polskość i sztuka 11 2. Punkt wyjścia: konstruktywizm społeczny 24 3. Specyfika europejskich peryferii 33 4. Polskie uniwersum symboliczne i sztuka 48 5. Jak skonstruować badanie? 59 CZĘŚĆ I 1925: TRIUMF STYLU NARODOWEGO Rozdział 1 Mapa pola sztuki 75 Rozdział 2 Propozycje artystów 85 2.1. Artyści dominujący 85 2.2. Pretendenci 97 2.3. Pozycje nowo ustanowione 113 Rozdział 3 Wybory władzy 117 Rozdział 4 Upodobania publiczności 131 4.1. W polu sztuki 131 4.2. W kręgu opiniotwórczych elit 138 4.3. Dla ludzi ciekawych 143 Rozdział 5 Wyobrażenia polskości: 1925 161 CZĘŚĆ II 1937: MIĘDZY MONUMENTALIZMEM A REGIONALIZMEM Rozdział 6 Mapa pola sztuki 175 Rozdział 7 Propozycje artystów 189 7.1. Artyści dominujący 189 7.2. Pretendenci 211 7.3. Pozycje nowo ustanowione 220 Rozdział 8 Wybory władzy 229 Rozdział 9 Upodobania publiczności 243 9.1. W polu sztuki 244 9.2. W kręgu opiniotwórczych elit 247 9.3. Dla ludzi ciekawych 260 Rozdział 10 Wyobrażenia polskości: 1937 277 Zakończenie 289 Bibliografia 307 Indeks osób i postaci 339 Spis ilustracji 347 Summary 351 Ilustracje 353