Zabudowa mieszkaniowa o charakterze uzupełniającym z lat 1945-1968 w Poznaniu. Wybrane aspekty zagadnienia

W rozprawie przedstawiono tematykę kształtowania w latach powojennych uzupełniającej zabudowy mieszkaniowej śródmieścia Poznania, tworzonego przez dzielnice Wilda, Łazarz i Jeżyce, które na przełomie XIX i XX wieku stały się kośćcem rozwoju urbanistycznego nowożytnego miasta. Uwagę skupiono na identyfikacji i analizie działań (prowadzonych w latach 1945-1968) mających na celu stworzenie nowej zabudowy jako integralnej części istniejących kwartałów. Uwzględniając specyfikę Poznania, analizowany okres podzielono na lata: 1945-1948, 1949-1956, 1957-1968, aby ukazać kształtowanie się badanego zjawiska w kontekście panujących wówczas tendencji architektonicznych, uwarunkowań politycznych i obowiązujących idei tworzenia środowiska mieszkaniowego. Dokonany wybór obiektów umożliwił prześledzenie koncepcji kształtowania tego typu zabudowy na przykładzie Poznania, co przedstawiono w części analitycznej. W przeprowadzonej analizie wybranych obiektów zabudowy mieszkaniowej o charakterze uzupełniającym skoncentrowano się na relacjach zachodzących pomiędzy dziełem architektonicznym a otaczającym go historycznym kontekstem przestrzennym. Następna część pracy zawiera autorską interpretację zjawisk architektonicznych związanych z zabudową uzupełniającą. Poruszono w niej tematykę wpływu standaryzacji na budownictwo mieszkaniowe tworzone w tak specyficznych warunkach. Wskazano między innymi na wpływ twórczości Le Corbusiera na tę zabudowę i szeroko rozumiany kontekst przestrzenny. W podsumowaniu przedstawiono zjawisko tworzenia obiektów zabudowy uzupełniającej jako proces twórczy, kreatywny, czerpiący inspiracje ze znanych dzieł architektury współczesnej, na który miały wpływ – różny w zależności od okresu – lokalne uwarunkowania, w tym polityczne i społeczne.

Streszczenie 4 1. Wstęp – geneza tematu badań 5 2. Zabudowa mieszkaniowa o charakterze uzupełniającym w powojennym piśmiennictwie architektonicznym 11 3. Cel pracy 25 4. Koncepcja realizacji pracy 29 4.1. Metodologia prowadzenia badań 29 4.2. Wybór obszarów i obiektów badań 32 5. Specyfika powojennych uwarunkowań rozwoju budownictwa mieszkaniowego o charakterze uzupełniającym w Poznaniu 37 5.1. Wizje rozwoju przestrzennego Poznania w latach 1945-1968 37 5.2. Polityka kształtowania zabudowy mieszkaniowej o charakterze uzupełniającym w powojennym Poznaniu 43 5.3. Standardy mieszkaniowe 51 6. Przykłady zabudowy mieszkaniowej o charakterze uzupełniającym w wybranych dzielnicach 57 6.1. Jeżyce 57 6.2. Wilda 83 6.3. Łazarz 105 7. Szczegółowa analiza cech budownictwa uzupełniającego w Poznaniu 133 7.1. Architektura budynków 133 7.2. Przykłady zastosowania standardów w praktyce 141 7.3. Detal architektoniczny 147 7.4. Wpływy twórczości Le Corbusiera na zabudowę uzupełniającą Poznania 152 7.5. Zabudowa uzupełniająca w historycznym kontekście przestrzennym 165 8. Wnioski końcowe i podsumowanie 169 Bibliografia 175 Abstract 185