Gotycka architektura murowana w Polsce

Autor opisuje rozwój polskiej architektury gotyckiej w ramach większych europejskich całości kulturowych, a nie państwa w jego często zmienianych granicach. Ważniejszą, od domniemanej spójności państwowej, rolę odgrywało wspólne z innymi krajami środowisko geograficzne i zależności artystyczne od krajów sąsiadujących, często istotniejsze od relacji międzydzielnicowych. Takie przekonanie odzwierciedla w książce układ materiału zabytkowego z silnym zróżnicowaniem dzielnicowym i dopiero wewnątrz tego podziału wyróżnianie typów przestrzennych budowli. W przeciwieństwie do podobnych (nielicznych i niezbyt aktualnych) opracowań autor ogranicza kontekst historyczno-społeczny oraz problemy "ikonografii architektury", jej znaczeń i symboliki na rzecz ujęcia morfologicznego, analizy form, także detalu architektonicznego. Kryterium jakości artystycznej z jednej strony często prowadzi do przewartościowania znanych i popularnych budowli, z drugiej zaś – do wyróżnienia osiągnięć polskiej architektury na tle Europy Środkowo-Wschodniej. Zakres chronologiczny książki jest szerszy niż przyjęty dotychczas w badaniach architektury gotyckiej: od zwiastunów gotyckich w romanizmie aż do występującego w XVII wieku postgotyku. Zasięg terytorialny odzwierciedla natomiast kolejne zmiany – powiększania i pomniejszania – obszaru Polski. Autor wykracza zatem poza obecne granice i sposób ujęcia tych kwestii w analogicznych opracowaniach niemieckich, czeskich czy litewskich. Książka zawiera 171 czarno-białych zdjęć i schematów oraz indeks nazw geograficznych i omawianych obiektów architektonicznych. Konstrukcja książki, dobrze wyrażona w analitycznym spisie treści, podkreśla jej walor jako podręcznika akademickiego. The author limits the historical and social context as well as the significance and symbolism of “architectural iconography” in favour of the morphological approach, analysis of forms as well as architectural detail. The chronological scope of the publication is wider than the one adopted so far in the study of Gothic architecture: from the Gothic harbingers in Romanesque architecture to the post-Gothic style of the 17th century.

Wstęp 9 Sztuka narodowo-państwowa, region a uniwersum 9 Style, modi, fazy 11 Wiek XIII 13 Cystersi w Małopolsce i na Śląsku 13 Dominikanie 22 Franciszkanie 34 Cystersi w Wielkopolsce 44 Chór katedry wrocławskiej 46 Faza klasyczna na Śląsku 49 Faza redukcyjna na Śląsku 63 Architektura municypalna 75 Kamienice 79 Zamki 81 Bazyliki śląskie 84 Wiek XIV 89 Małopolska 89 Architektura początku XIV wieku 89 Katedra wawelska 91 Patronat Kazimierza Wielkiego 98 Prezbiteria krakowskie 99 Hale 104 Kościoły pseudodwunawowe 104 Kościoły jednofilarowe 114 Bazyliki krakowskie 116 Korpus kościoła św. Katarzyny w Krakowie – Kazimierzu 120 Klasztor Augustianów w Krakowie – Kazimierzu 125 Oblicowanie elewacji krakowskich 129 Architektura świecka 131 Zamki 134 Ruś Halicko-Włodzimierska (XIV–XV wiek) 141 Wielkopolska 144 Katedra gnieźnieńska 145 Sztuczny kamień 149 Korpus nawowy katedry i fara w Poznaniu 150 Katedra we Włocławku 152 Chór katedry poznańskiej 153 Kościoły klasztorne 155 Fary 155 Mazowsze (XIV–XV wiek) 157 Zamki 157 Kościoły 161 Wiek XV 165 Małopolska 165 Zmiana patronatu 166 Architektura prowincjonalna 167 Nowe zakony kanonicze 169 Patronat Zbigniewa Oleśnickiego 172 Fundacje Jana Długosza 174 Hale 179 Sklepienia 180 Kamieniarka (do ok. 1480) 184 Kamienice i pałace Krakowa 185 Kolegia i bursy uniwersyteckie 190 Obwarowania 194 Zamki 195 Wielkopolska 197 Wysoki chór 198 Kościół w Gosławicach 199 Hale obejściowe 201 Hale z poligonalnym chórem zintegrowanym 205 Hale tradycyjne 209 Pseudobazyliki 210 Bazyliki 212 Zamki 213 Bernardyni 214 Wiek XVI 217 Wielkopolska 217 Hale 217 Kościoły jednonawowe i salowe 220 Sklepienia 221 Wieże 223 Szczyty 223 Małopolska 225 Kościół w Szydłowcu 225 Kościół w Bieczu i kościoły w małych miastach 227 Ruś Czerwona 231 Mazowsze 232 Pseudobazyliki 232 Zachodni wielobok 235 Wieże, empory, szczyty 236 Sklepienia 237 Prusy Królewskie 240 Gdańsk 240 Kościół Mariacki 242 Sklepienia gwiaździsto-sieciowe 244 Sklepienia kryształowe 246 Inne hale 250 Szczyty 253 Ratusz 256 Dwór Artusa 257 Dwór św. Jerzego 260 Bramy miejskie 262 Kamienice 264 Pomorze Gdańskie, ziemia chełmińska, Warmia 265 Epilog: postgotyk 271 Prusy Królewskie 272 Małopolska 275 Dominikanie 275 Synagogi 277 Ziemie ruskie Korony 278 Barthel Ranisch 280 Indeks nazw geograficznych i obiektów architektonicznych 281 Spis ilustracji 301