Przedmiotem tomu jest kultura chrześcijańska Polski i Europy XV–XVII wieku, ujmowana w perspektywach tradycji antycznej i wczesnochrześcijańskiej oraz dialogu między Wschodem i Zachodem. Wybrane zagadnienia dotyczą piśmiennictwa (traktaty, apokryfy, kazania, poezja), sztuki i muzyki sakralnej, obrzędowości w sferze kultury popularnej (pieśni, widowiska teatralno-muzyczne). W publikacji dyskutowane są nurty duchowości chrześcijańskiej (ignacjanizm i jezuityzm, szkoła karmelitańska) oraz sytuacje przesileń kulturowych (dialog z antykiem pogańskim w pierwszych stuleciach i stopniowe wygasanie tradycji humanistycznej, sobór trydencki i wyłaniająca się z niego wizja kultury). W spektrum rozważań pojawiają się również zjawiska graniczne lub wykraczające poza ramy doktryny Kościoła rzymskiego (teizm, libertynizm, jansenizm, kwietyzm).
******
Christianity in Culture – Selected Aspects
The volume explores Polish and European Christian culture from the 15th to the 17th century, presented from the perspective of ancient and early Christian tradition and the dialogue between East and West. The authors examine selected aspects of literature (treatises, apocrypha, sermons, poetry), art and sacred music, rituals in popular culture (songs, music and theatrical spectacles). The publication also discusses spiritual Christian movements (Ignatian and Jesuit spirituality, Carmelite school) and the turning points in culture (dialogue with pagan antiquity in the first centuries and gradual abatement of humanistic tradition, the Council of Trent and the vision of culture emerging from it). The book also analyses boundary phenomena and those beyond the doctrine of the Roman Church (theism, libertinism, Jansenism, Quietism).
Słowo wstępne 7
Alina Nowicka-Jeżowa
Wprowadzenie 13
Tradycje biblijne w kulturze europejskiej. Spojrzenie syntetyczne 25
Marek Starowieyski
Święty Hieronim a kobiety 47
Bazyli Degórski
Historia i historiozofia w myśli Świętego Augustyna 57
Maria Chodyko
Projekt humanistyczny Kasjodora: "De artibus ac disciplinis liberalium litterarum" 77
Józef Naumowicz
Humanistyczne projekty średniowiecza i ich twórcy: Boecjusz, Kasjodor, Dionizy Exiguus 93
Maria Chodyko
Boecjusza "O pocieszeniu, jakie daje filozofia" jako dzieło literackie i źródło inspiracji. Trzy przekłady metrum VIII księgi II 111
Matylda Paszkiewicz
Przestrzeń znacząca akcji scenicznej w liturgii średniowiecza i wczesnej nowożytności 115
Mirosław Lenart
Najwcześniejsze włoskie zjawiska teatralno-muzyczne. Zarys wprowadzenia 137
Michał S. Sołtysik
Kult wizerunków maryjnych w Rzeczypospolitej i jego specyfika na tle Europy 149
Michał Janocha
„Ego e Philologia Philosophiam feci”. Erazm wobec dziedzictwa kulturowego antyku 177
Justyna Dąbkowska-Kujko
"Droga na Górę Karmel" Świętego Jana od Krzyża jako traktat o sztuce kaznodziejskiej 203
Maria Chodyko
Pismo Święte – ale które? Erazm z Rotterdamu, grecki tekst Nowego Testamentu i Wulgata a polskie przekłady Biblii w XVI wieku 223
Tadeusz Rubik
Między Koniecznością a Poezją. Parafrazy psalmów w XVI wieku 249
Agata Starownik
W co wierzył Jan z Czarnolasu? Obraz Boga i tradycje teologiczne w twórczości Jana Kochanowskiego 261
Agata Starownik
"Christianitas i humanitas" kultury renesansowej. Na przykładzie Padwy czasów Jana Kochanowskiego 279
Alina Nowicka-Jeżowa
Jezuici w Rzeczypospolitej potrydenckiej. Prezentacja źródeł Rzymskiego Archiwum Towarzystwa Jezusowego 299
Robert Danieluk
Spotkania chrześcijaństwa Wschodu i Zachodu w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Część 1. Wyznanie propaństwowe – prawosławie w monarchii jagiellońskiej wobec wyzwań politycznych 323
Hieronim Grala
Spotkania chrześcijaństwa Wschodu i Zachodu w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Część 2. W poszukiwaniu „nowej unii” – dole i niedole prawosławia w epoce Wazów 331
Hieronim Grala
Ogrom niebios i Boska wszechmoc. Relacje między astronomią i teologią w świetle staropolskiej refleksji o wielości światów 343
Grzegorz Raubo
Eschatologiczne horyzonty kultury sarmackiej 367
Alina Nowicka-Jeżowa
Horyzonty świeckie i eschatologiczne sarmatyzmu. "Wizerunk człowieka umierającego" i "Konterfekt człowieka umierającego" Pawła Simplicjana 391
Matylda Paszkiewicz
Libertynizm w powieści francuskiej XVIII wieku 395
Maciej Abramowicz
Cenzura w okresie reżimu Napoleona 407
Michał Goworowski
Pamięć miasta utraconego. Misteryjna semantyka Wilna w "Dziadach" Adama Mickiewicza 411
Maria Kalinowska
Wskazówki bibliograficzne 433
Indeks 457
