Treść bonum coniugum należy do najbardziej doniosłych kwestii hermeneutycznych wymagających pogłębionych badań. Podjęcie tematu jest autorską próbą wyjścia naprzeciw temu wyzwaniu. Bezpośredni kontekst badawczy stanowią apele Jana Pawła II i Benedykta XVI do świata kanonistyki o dokonanie adekwatnego „przekładu” personalistycznych idei małżeńskich Soboru Watykańskiego II na praktykę stosowania prawa. Niniejsze studium ma walor zarówno poznawczy, jak i aplikacyjny. Co się tyczy tego pierwszego, na podstawie przesłanek genetyczno-historycznych i epistemologiczno-metodologicznych oraz precyzyjnie wytyczonych hipotez badawczych, Autor dokonuje identyfikacji tytułowego elementu ad validitatem we wzorcowym orzecznictwie Roty Rzymskiej – w związku z aplikacją norm kodeksowych dotyczących niezdolności konsensualnej (kan. 1095, nn. 2–3 KPK) i symulacji zgody małżeńskiej (kan. 1101 § 2 KPK). W szczególności chodzi o sytuowanie przez trybunał apostolski nowego istotnego elementu małżeństwa (z niezmiennym punktem odniesienia w postaci Świętego Augustyna trzech dóbr) w konfiguracjach: dawniej – „nieautonomicznych”, obecnie – „autonomicznych”. Podsumowaniem zasadniczej części badań jest wykaz „kierunkowych” ujęć elementum boni coniugum (prezentacja linii orzeczniczych). O aplikacyjnej wartości monografii najlepiej świadczy położenie akcentu na potrzebę jedności „hermeneutycznej” w przedmiotowej kościelnej jurysprudencji, zwłaszcza przez korygowanie w orzecznictwie trybunałów niższych stopni jurysdykcji niepoprawnego stosowania wspomnianych norm prawnych.

Spis treści Wstęp / 7 1. Kryteria waloryzacji formuły bonum coniugum / 13 1.1. Przesłanki genetyczno-historyczne / 13 1.1.1. „Personalistyczna” geneza kodeksowego pojęcia bonum coniugum / 16 1.1.2. Kontekst reformy KPK: od ius ad vitae communionem do essentiale aliquod elementum / 28 1.1.3. Ku wyodrębnieniu istotnego elementu małżeństwa: dwie optyki / 39 1.1.3.1. Oś problemowa: ordo procreationis — ordo caritatis (Ombretta Fumagalli Carulli) / 40 1.1.3.2. Oś problemowa: sfera „przedmiotowa” — sfera „osobowa i międzyosobowa” (José María Serrano Ruiz) / 54 1.2. Przesłanki epistemologiczno-metodologiczne / 68 1.2.1. Problem bonum coniugum a paradygmat „jedności hermeneutycznej” / 71 1.2.1.1. Znaczenie specjalnego magisterium papieskiego: Przemówienia do Roty Rzymskiej / 72 1.2.1.2. Wzorcowy charakter orzecznictwa Roty Rzymskiej / 81 1.2.1.3. Normy i deklaracje wydane przez inne dykasterie Kurii Rzymskiej / 90 1.2.2. Problem bonum coniugum a paradygmat „realizmu” (odnowionej) doktryny małżeńskiej / 95 1.2.2.1. Niekompatybilność ujęć subiektywistyczno-pozytywistycznych / 97 1.2.2.2. „Uznana doktryna” reprezentantów personalistycznego nurtu odnowy ius matrimoniale / 103 1.2.2.3. Adekwatna oś problemowa: realizm personalistyczny — realizm jurydyczny (Carlos José Errázuriz Mackenna) / 108 1.3. Podsumowanie / 118 2. Formalne określenie i znaczenie prawne bonum coniugum / 121 2.1. Kompatybilność schematu dóbr św. Augustyna — dobro małżonków w konfiguracjach „nieautonomicznych” / 121 2.1.1. Istotny element dobra małżonków w bona matrimonii / 123 2.1.1.1. Wyrok c. Burke z 26 XI 1992 roku (Armachana) / 125 2.1.1.1.1. Sentencja wyroku / 125 2.1.1.1.2. Komentarz / 137 2.1.1.2. Linia orzecznicza / 143 2.1.1.3. Wnioski / 166 2.1.2. Istotny element dobra małżonków w bonum fidei / 168 2.1.2.1. Wyrok c. Funghini z 23 X 1991 roku (Romana) / 171 2.1.2.1.1. Sentencja wyroku / 171 2.1.2.1.2. Komentarz / 196 2.1.2.2. Linia orzecznicza / 207 2.1.2.3. Wnioski / 221 2.2. W interpersonalno-finalistycznej optyce schematu św. Tomasza — dobro małżonków w konfiguracjach „autonomicznych” / 225 2.2.1. Istotny element dobra małżonków w odnowionej formule mutuum adiutorium / 230 2.2.1.1. Wyrok c. Stankiewicz z 23 VI 1988 roku (Medellen) / 232 2.2.1.1.1. Sentencja wyroku / 232 2.2.1.1.2. Komentarz / 244 2.2.1.2. Linia orzecznicza / 258 2.2.1.3. Wnioski / 286 2.2.2. Istotny element dobra małżonków w relacji małżeńskiej osób o równej godności i równych prawach małżeńskich / 290 2.2.2.1. Wyrok c. Civili z 8 XI 2000 roku (Bratislavien. Tyrnavien) / 292 2.2.2.1.1. Sentencja wyroku / 292 2.2.2.1.2. Komentarz / 305 2.2.2.2. Linia orzecznicza / 318 2.2.2.3. Wnioski / 331 2.2.3. Istotny element dobra małżonków w osobowej i międzyosobowej relacji małżeńskiej / 334 2.2.3.1. Wyrok c. Serrano Ruiz z 29 VII 2005 roku (Basileen) / 337 2.2.3.1.1. Sentencja wyroku / 337 2.2.3.1.2. Komentarz / 357 2.2.3.2. Linia orzecznicza / 368 2.2.3.3. Wnioski / 375 2.3. Podsumowanie / 378 Zakończenie / 381 Bibliografia / 385 Wykaz skrótów / 415 Indeks osobowy / 417 Sommario / 423 Zusammenfassung / 426 Summary / 429

Koszyk

Dobro małżonków