Rozwój kwalifikacji naukowych nauczycieli akademickich nauk technicznych

Głównym przedmiotem książki jest opis procesu zdobywania odpowiednich kwalifikacji i kompetencji naukowych związanych z uzyskiwaniem stopni i tytułów naukowych: doktora, doktora habilitowanego i profesora. W związku z tym podkreślono kluczową rolę nauczyciela pracy naukowej i wychowawcy naukowców oraz nieocenione znaczenie specjalistycznych seminariów naukowych, warunkujących prawidłowy przebieg omawianych procesów. Omówiono także cele i warunki uzyskiwania stopni i tytułów naukowych, układy ról osób biorących w tym udział, wybrane zagadnienia naukoznawstwa i metod nauk technicznych oraz zasady publikowania uzyskanych wyników prac naukowych. Książka adresowana jest do doktorantów, habilitantów i doktorów habilitowanych przygotowujących się do uzyskiwania kwalifikacji koniecznych do pełnienia funkcji profesora jako nauczyciela i wychowawcy przyszłych naukowców.

Wprowadzenie 9 Rozdział 1. Uczelnie akademickie 1. Wprowadzenie 13 2. Koncepcja uczelni akademickich 14 3. Koncepcja politechnik 15 4. Charakterystyka kształcenia akademickiego 17 5. Charakterystyka procesu wychowania 21 6. Granice specjalizacji w procesie kształcenia akademickiego 22 7. Konieczność działalności badawczej nauczycieli akademickich 23 8. Wzajemne uwarunkowania pracy dydaktycznej i naukowo-badawczej 25 9. Model nauczyciela akademickiego 28 Bibliografia 31 Załącznik 1. Wielka Karta Uniwersytetów Europejskich 34 Rozdział 2. Proinnowacyjne kształcenie inżynierów 1. Wprowadzenie 37 2. Wyzwania współczesnej cywilizacji europejskiej 38 3. Współczesne znaczenie pojęć „technika” i „inżynier” 41 4. Cechy charakterologiczne i intelektualne twórczych inżynierów 45 5. Charakterystyka współczesnej działalności inżynierów 46 6. Społeczne uwarunkowania pracy inżynierów 47 7. Etyczne aspekty zawodu inżyniera 48 8. Rodzaje intelektualnej działalności inżynierów 49 9. Warunki pobudzania aktywności innowacyjnej 52 10. Warunki rozwijania kwalifikacji 54 11. Aktualizacja wiedzy jako niezbędny warunek twórczości technicznej 55 12. Cele i formy kształcenia ustawicznego 57 13. Cechy wynalazku 61 14. Zasady wartościowania wynalazków 63 15. Klasyfikacja inżynierów 64 16. Uwagi i wnioski końcowe 68 Bibliografia 70 Załącznik 1. Zasady etycznego postępowania inżynierów i techników 74 Załącznik 2. Polskie określenie pojęcia „inżynier” sprzed 350 lat 76 Rozdział 3. Pracownicy naukowi 1. Definicja pojęcia „pracownik nauki” i jego funkcje 77 2. Ewolucja pojęcia „naukowiec” 79 3. Podział pracowników nauki 80 4. Klasyfikacja naukowców 81 5. Ochrona nauki przed skutkami działalności pseudonaukowców 83 6. Cechy osobowości kandydatów do pracy naukowej 86 7. Kryteria oceny pracowników naukowych 87 8. Wychowywanie kadr naukowych 89 9. Formy kształcenia i podnoszenia kwalifikacji 90 10. Warunki uzyskiwania kwalifikacji naukowych 93 11. Instytucjonalne uwarunkowania kształcenia kadr naukowych 93 12. Zagadnienia rekrutacji i selekcji pracowników nauki 95 13. Zasady działania specjalistycznego zespołu naukowego 96 14. Zasady programowania indywidualnego rozwoju naukowego 101 15. Dynamika rozwoju osobowości 104 Bibliografia 105 Rozdział 4. Nauka i wiedza naukowa 1. Nauka jako proces poznawczy 109 2. Przegląd znaczeń terminu „nauka” 110 3. Funkcje nauki – rola i znaczenie 112 4. Wiedza naukowa i kryteria naukowości 114 5. Klasyfikacja nauk 117 6. Technika, technologia i nauki techniczne 119 7. Charakterystyka rozwoju nauk technicznych 122 8. Kształcące i wychowawcze aspekty pracy badawczej 127 Bibliografia 129 Rozdział 5. Metody nauk technicznych 1. Wprowadzenie 131 2. Pojęcia podstawowe 132 3. Rodzaje działalności naukowej 134 4. Ogólne określenie przedmiotu badań nauk technicznych 136 5. Opis faz cyklu działalności badawczo-rozwojowej 138 6. Model metodologiczny rozwiązywania problemów naukowych 143 7. Obserwacja naukowa 145 8. Eksperyment naukowy 147 9. Pomiary naukowe 149 10. Hipotezy naukowe 151 11. Warunki uznania rozwiązania problemu naukowego 156 12. Kryteria naukowości pracy badawczej 157 Bibliografia 158 Rozdział 6. Modele w naukach technicznych 1. Wprowadzenie 161 2. Ogólne pojęcie modelu 163 3. Modele nominalne i realne 165 4. Ogólna klasyfikacja modeli naukowych 167 5. Budowa modeli naukowych 174 6. Cechy modeli naukowych 176 7. Wymagania prostoty i adekwatności 178 8. Procedura budowania modelu fizycznego 180 9. Budowa modeli matematycznych 184 10. Klasyfikacja modeli matematycznych 186 11. Etapy badań modelowych 190 12. Cykl badawczy modelowania matematycznego 192 13. Poznawcze i kształcące znaczenie modeli naukowych 197 14. Uwagi i wnioski końcowe 198 Bibliografia 198 Rozdział 7. Ewolucja koncepcji stopni i tytułów naukowych 1. Geneza stopni i tytułów naukowych 201 2. Układy stopni i tytułów naukowych 205 3. Ewolucja regulacji prawnych 206 4. Stopnie i tytuł naukowy przed ostatnią reformą 211 5. Geneza i założenia ostatniej reformy 212 6. Postanowienia reformy z 2011 roku 215 7. Uwagi i wnioski końcowe 224 Bibliografia 227 Rozdział 8. Proces doktoryzowania 1. Ogólne założenia 229 2. Ogólne cele doktoryzowania 231 3. Społeczny charakter procesu uzyskiwania doktoratu 234 4. Układy ról w procesie doktoryzowania 235 5. Kształtowanie cech osobowości pracownika naukowego 236 6. Czynniki wpływające na poziom doktoratów 238 7. Studia doktoranckie 240 8. Zalecany rodzaj oraz zakres tematyki rozpraw doktorskich 243 9. Wybór tematyki i programu rozpraw doktorskich 245 10. Ogólne zalecenia opracowywania rozpraw doktorskich 248 11. Promotor – jego rola i obowiązki 249 12. Recenzje i recenzenci 251 13. Egzaminy doktorskie 253 14. Publiczna obrona rozprawy doktorskiej 254 15. Promocja doktorska 256 16. Publikowanie rozprawy doktorskiej oraz kwestia współautorstwa 257 Bibliografia 258 Rozdział 9. Proces habilitowania 1. Wprowadzenie 261 2. Przyczyny niskiej sprawności uzyskiwania habilitacji przed reformą 262 3. Ogólne założenia i cele habilitowania 274 4. Różnice między rozprawą doktorską a dysertacją habilitacyjną 275 5. Ogólne wymagania dotyczące dysertacji habilitacyjnych 278 6. Zagadnienia określania dyscypliny naukowej habilitacji 279 7. Warunki dysertacji habilitacyjnych 282 8. Dysertacje związane z osiągnięciami technicznymi 282 9. Zespołowe dysertacje doktorskie i habilitacyjne 287 10. Ogólne zalecenia opracowywania dysertacji habilitacyjnych 289 11. Recenzje w postępowaniu habilitacyjnym 294 12. Kolokwium habilitacyjne 296 13. Wykład habilitacyjny 298 14. Wnioski i uwagi końcowe 300 Bibliografia 302 Rozdział 10. Proces uzyskiwania kwalifikacji profesora 1. Wprowadzenie 305 2. Profesor i jego rola w zakresie kształcenia kadr naukowych 306 3. Szkoła naukowa i jej rola 308 4. Autorytet naukowy i jego znaczenie 312 5. Warunki uzyskiwania tytułu profesora 314 6. Przyczyny niskiej sprawności uzyskiwania stopni i tytułu naukowego 316 7. Uwagi uzupełniające 317 Bibliografia 318 Rozdział 11. Zgromadzenia i dyskusje naukowe 1. Wprowadzenie 321 2. Rodzaje zgromadzeń naukowych 322 3. Przegląd celów konferencji naukowych 324 4. Rola dyskusji w działalności naukowej 326 5. Podstawy logiczne dyskusji 328 6. Zasady wygłaszania referatów 329 7. Zasady uczestniczenia w dyskusji naukowej 330 8. Rola przewodniczącego obrad 331 Bibliografia 334 Rozdział 12. Zasady redagowania publikacji naukowych 1. Rola publikacji naukowych w procesie badawczym 335 2. Klasyfikacja publikacji naukowych 337 3. Role czasopism naukowych 338 4. Ogólne zasady pisarstwa naukowego 340 5. Styl tekstów naukowych 342 6. Zasady budowy akapitu 346 7. Wprowadzenie do terminologii 348 8. Rola i zalecany przedmiot wprowadzenia do publikacji 354 9. Ogólne zasady redagowania prac teoretycznych 356 10. Rodzaje równań fizycznych 358 11. Symbolika wielkości fizycznych i technicznych 362 12. Redagowanie schematów blokowych algorytmów obliczeń 364 13. Ogólne zasady redagowania publikacji eksperymentalnych 370 14. Redagowanie wykresów 372 15. Wzory empiryczne 377 16. Zasady redagowania wniosków i uwag końcowych 382 17. Zasady doboru bibliografii 382 18. Zasady redagowania streszczeń autorskich 384 19. Zasady redagowania tytułu publikacji 385 20. Kwestie autorstwa publikacji 386 21. Zagadnienia podziękowań autora 387 22. Problematyka redagowania podręczników akademickich 388 Bibliografia 389 Załącznik 1. Podstawowe symbole matematyczne 393 Załącznik 2. Zestawienie ważniejszych symboli mechaniki płynów w zakresie przepływów jednowymiarowych 395 Skorowidz rzeczowy 399