Wspomnienia babki. Obrazy z dziejów rosyjskich Żydów w XIX wieku. Tom 1

Wspomnienia babki. Obrazy z dziejów rosyjskich Żydów w XIX wieku autorstwa Pauliny Wengeroff (1833–1916) są monumentalnym, dwutomowym dziełem przedstawiającym szeroką panoramę życia żydowskiego w carskiej Rosji. Narracja Wengeroff jest pełna etnograficznych detali oraz bezcennych z naszej perspektywy opisów tradycji i zwyczajów, np. dotyczących stroju, ceremonii zaślubin, opieki nad dzieckiem, przebiegu świąt i obrzędów z nimi związanych, kuchni, praktyk leczniczych. Autorka charakteryzuje tradycyjny świat Żydów wschodnioeuropejskich, a następnie jego upadek, będący konsekwencją przemian modernizacyjnych. Opisy przepełnione są nostalgią i sporządzane z pełną świadomością, że dotyczą świata, który odchodzi. Dzieło Wengeroff zalicza się dziś do klasyki żydowskiej autobiografii, jest ponadto jednym z pierwszych i najważniejszych żydowskich tekstów autobiograficznych napisanych przez kobietę i ujmujących kobiece doświadczenie. Poza tym (a może przede wszystkim) Wspomnienia są znakomitym tekstem literackim; zostały napisane z talentem i pisarskim wyczuciem. Oryginalnie opublikowano je po niemiecku w Berlinie. W niniejszej polskiej edycji zachowano układ dwutomowy. Pierwszy tom obejmuje okres od najwcześniejszego dzieciństwa autorki do końca lat czterdziestych XIX wieku. Autorka opisała w nim swoje dzieciństwo w zamożnej tradycyjnej rodzinie żydowskiej w Brześciu Litewskim. W serii ukazały się: Ludwig Kalisch, Obrazki z moich lat chłopięcych Jecheskiel Kotik, Moje wspomnienia, TOM I Najstarsze pamiętniki Żydów krakowskich: Meir ben Jechiel Kadosz z Brodu, Zwój pana Meira, Jom Tow Lipmann Heller, Zwój nienawiści Jecheskiel Kotik, Moje wspomnienia, TOM II Estera Rachela Kamińska, Boso przez ciernie i kwiaty. Memuary „matki teatru żydowskiego” Mordechaj Aron Gincburg, Awiezer. Wyznania maskila Beniamin R., „Płonęli gniewem”. Autobiografia młodego Żyda Rachela Fajgenberg, Dziewczęce lata. Młodość w poleskim sztetlu Kadia Mołodowska, Spadek po pradziadku. Opowieść Natan Sternharz, Dni Natana Josef R. Ehrlich, Droga mojego życia. Wspomnienia byłego chasyda Mendele Mojcher Sforim, Szlojme od reb Chaima Adele von Mises, Ciotka Adela opowiada… Icchok Lejbusz Perec, Mogliste lata dzieciństwa. Wspomnienia z Zamościa Malka Lee, Oczami dziecka Awraham Ber Gotlober, Wspomnienia z moich lat młodzieńczych Jaakow ha-Lewi Lewin, Wspomnienia z dni polskiego buntu, 1830-1831 Izrael Jehoszua Singer, Wspomnienia ze świata, którego już nie ma

Wstęp VII Kim była autorka Wspomnień? Życie Pauliny Wengeroff XII Rodzina i środowisko domowe XIII Pozycja rodziny XVIII Życie religijne XX Dorosłe życie (1850–1916) XXIII Tło historyczne – Żydzi w Rosji XXVIII Charakterystyka tekstu XXX Czas powstania XXX Język XXXI Budowa i treść XXXII Główne wątki i motywy. Kluczowe tematy XXXVIII Utracony świat tradycji XXXVIII Etnografia XLI Życie kobiety i życie mężczyzny XLII Małżeństwo (i miłość?) XLV Żydzi w Rosji i pisanie ich historii XLVI Dlaczego Paulina Wengeroff pisała? XLVII Odbiorca tekstu L Gatunek, wzorce i tradycje literackie LII Recepcja dzieła LIX Edycje krytyczne LX Wartość Wspomnień dla dzisiejszego czytelnika LXI Miejsce Wspomnień w niniejszej serii LXIII Podziękowania LXIV Nota edytorska tłumaczki LXV Bibliografia LXVII Wspomnienia babki. Obrazy z dziejów rosyjskich Żydów w XIX wieku 1 Tom pierwszy 1 Wstęp (dr Gustaw Karples) 3 Uwagi początkowe 4 Rok w domu rodzinnym 7 Część pierwsza 7 Część druga 62 Początek okresu oświecenia 84 Lilienthal 84 Jesziwe-bachurim 97 W Nowym Mieście 103 To był piękny widok… 103 Szabat 112 Ślub Ewy 118 Zmiany w tradycyjnym stroju żydowskim 127 Summary 137 Spis ilustracji 139 Indeks 140