Rodzina z niepamięci

Książka jest próbą odtworzenia dziejów rodziny Franciszki i Zygmunta ze wsi Borki k. Skarżyska-Kamiennej. Rekonstrukcji przeszłości z nielicznych zachowanych fragmentów dokonuje ich potomek, szef Ośrodka KARTA – Zbigniew Gluza. Książka obejmuje okres od lat 20. XX wieku po współczesność, najwięcej miejsca poświęcono wydarzeniom okresu II wojny (AK, obozy koncentracyjne, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, Polacy w Wehrmachcie). Z posłowia Zbigniewa Gluzy: Historia mojej rodziny została zaniedbana, zapisana cząstkowo, niepełnie. A zdaje się nieść uniwersalne przesłanie, łączące traumę II wojny z okresem pokonywania komunizmu. Za późno odkrywam własne korzenie, lecz odsłonięte mogą stać się punktem odniesienia dla licznych polskich rodzin „z niepamięcią”. Ukończyłem studia techniczne. Wcześniej skutecznie zniechęcono mnie do peerelowskiej humanistyki, w tym historii. W latach 70. nie uwierzyłbym, że zajmę się dokumentacją zbiorowej pamięci. Starcie z systemem w następnej dekadzie – w pierwszym zespole KARTY – uświadomiło nam wpływ przeszłości na stan społeczeństwa. Inicjowałem oddolny ruch pracy nad pamięcią, nadal nie rozumiejąc swojego związku z wojennymi przejściami rodziny. Propagując jednostkową perspektywę patrzenia wstecz, swojej drogi nie traktowałem podmiotowo. Nie odwołałem się do poprzedniego pokolenia. Teraz, gdy niemal całe odeszło, a ślady po nim okazują się znaczące, można zobrazować tylko niektóre jego etapy. To, niestety, dla polskich rodzin charakterystyczne. Próbuję na własnym przykładzie pokazać, że nie należy rezygnować. Że każdemu potrzebna jest osobista geneza.

Z domu na Borkach Maria Bartosiewicz. Do 1939 roku Tadeusz Gluza. Lata 30. Maria Bartosiewicz. Początek wojny Tadeusz Gluza. Przełom 1939/40 roku Henryk Gwarek. Lata 1939–43 Henryk Surma. Lata 1941–43 Maria (z d. Bartosiewicz) Nowicka. Lata 1941–44 Lucjan Gluza, Irena Sobocińska, Henryk Gwarek. Lata 1943–45 Tadeusz Gluza. Lata 1943–44 Maria (z d. Bartosiewicz) Nowicka. Lata 1945–46 Tadeusz Gluza. 1946 rok Lucjan Gluza, Tadeusz Gluza, Bogumiła Surma, Zbigniew Gluza. Lata 1947–84 Zbigniew Gluza, Alicja Wancerz-Gluza, Jadwiga Gluza, Lucjan Gluza. 1985 rok Zbigniew Gluza, Jadwiga Gluza, Tadeusz Gluza, Bogumiła Surma. Lata 1985–2011 Wojciech Gwarek. 2019 rok Odzyskiwana pamięć