Żywienie roślin ogrodniczych

Opanowanie przedmiotu „Żywienie roślin ogrodniczych” jest możliwe po przyswojeniu materiału zawartego w podręczniku, uzupełnionego wykładami oraz poszerzonego i ugruntowanego podczas ćwiczeń.

Celem autorów podręcznika było przekazanie studentom wiadomości umożliwiających stosowanie zabiegu agrotechnicznego, jakim jest nawożenie roślin ogrodniczych, zapewniającego uzyskanie dużego plonu tych roślin, o jak najlepszej jakości.

Podręcznik jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów wydziałów ogrodniczych. Ze względu na zawarte w nim elementy chemii rolnej, tj. metody analizy chemicznej gleb użytkowanych rolniczo, może także być przydatny dla absolwentów zatrudnionych w gospodarstwach rolniczo-ogrodniczych oraz dla służ doradztwa rolniczo-ogrodniczego.

Przedmowa do wydania trzeciego 11 Wstęp 13 1. Ogólna charakterystyka nawozów mineralnych 14 1.1. Wprowadzenie 14 1.2. Kryteria podziału nawozów mineralnych 14 1.3. Cechy nawozów mineralnych 17 2. Nawozy azotowe 19 2.1. Wprowadzenie 19 2.2. Wstępna technologia produkcji nawozów azotowych 19 2.3. Asortyment nawozów azotowych 20 2.3.1. Uwagi ogólne 20 2.3.2. Nawozy amonowe 22 2.3.3. Nawozy saletrzane 23 2.3.4. Nawozy saletrzano-amonowe 24 2.3.5. Nawozy amidowe 25 2.3.6. Nawozy zawierające kilka form azotu 26 2.3.7. Materiały odpadowe zawierające azot 26 2.3.8. Nawozy azotowe – przyszłościowe 27 3. Nawozy fosforowe 29 3.1. Uwagi ogólne 29 3.2. Podział nawozów fosforowych 29 3.3. Charakterystyka nawozów fosforowych I grupy 30 3.4. Charakterystyka nawozów fosforowych III grupy 32 3.5. Nowe nawozy fosforowe 33 3.6. Przemiany związków fosforowych w glebie 33 3.7. Przemiany związków fosforowych w granulce superfosfatu 35 3.8. Wpływ substancji organicznej i mikroorganizmów glebowych na przyswajalność fosforu 36 4. Nawozy potasowe 37 4.1. Wprowadzenie 37 4.2. Surowce stosowane do produkcji nawozów potasowych 37 4.3. Technologia produkcji nawozów potasowych 38 4.3.1. Otrzymywanie niskoprocentowych soli chlorkowych 38 4.3.2. Otrzymywanie wysokoprocentowych soli chlorkowych 38 4.3.3. Otrzymywanie soli siarczanowych 39 4.4. Asortyment nawozów potasowych 40 4.4.1. Wprowadzenie 40 4.4.2. Nawozy potasowe typu chlorkowego 41 4.4.3. Nawozy potasowe typu siarczanowego 44 4.4.4. Inne źródła otrzymywania potasu 45 4.4.5. Nawozy potasowe sporadycznie importowane do Polski 46 5. Nawozy wapniowe 47 5.1. Wprowadzenie 47 5.2. Nawozy wapniowe tlenkowe 50 5.3. Nawozy wapniowo-magnezowe tlenkowe 50 5.4. Nawozy wapniowe węglanowe 51 5.5. Nawozy wapniowo-magnezowe węglanowe 55 5.6. Nawozy wapniowe mieszane 56 6. Nawozy magnezowe 57 7. Nawozy wieloskładnikowe 61 7.1. Wprowadzenie 61 7.2. Nawozy kompleksowe 61 7.3. Nawozy mieszane 63 7.3.1. Wprowadzenie 63 7.3.2. Nawozy stałe 66 7.3.3. Nawozy płynne 68 7.3.4. Mikronawozy 70 7.4. Zasady mieszania nawozów 71 8. Oznaczanie ogólnej zawartości azotu metodą Kjeldahla 74 8.1. Zasada metody 74 8.2. Budowa i zasada działania aparatu destylacyjnego Parnasa-Wagnera 74 8.3. Oznaczanie azotu w nawozach 75 8.4. Sposoby mineralizacji materiału roślinnego i glebowego 76 8.4.1. Wprowadzenie 76 8.4.2. Mineralizacja „na sucho” 76 8.4.3. Mineralizacja „na mokro” 77 8.5. Oznaczanie azotu ogólnego metodą Kjeldahla 77 8.6. Oznaczanie azotu amonowego w nawozach 78 9. Oznaczanie potrzeb wapnowania gleb i podłoży ogrodniczych 80 9.1. Wprowadzenie 80 9.2. Przyczyny zakwaszania 80 9.3. Wpływ glinu, manganu i żelaza na zakwaszanie gleb 81 9.4. Rola i znaczenie wapnowania 82 9.5. Właściwości buforowe gleb a wapnowanie 82 9.6. Rodzaje kwasowości 83 9.7. Metody oznaczania potrzeb wapnowania gleb użytkowanych rolniczo 84 9.7.1. Oznaczanie kwasowości wymiennej metodą Daikuhary 84 9.7.2. Oznaczanie kwasowości hydrolitycznej metodą Lityńskiego 85 9.7.3. Oznaczanie potrzeb wapnowania metodą Schachtschabela 85 9.7.4. Oznaczanie kwasowości hydrolitycznej metodą Kappena 85 9.7.5. Oznaczanie potrzeb wapnowania na podstawie liczb granicznych 88 9.8. Metoda oznaczania potrzeb wapnowania podłoży ogrodniczych oparta na wyznaczeniu krzywej neutralizacji 90 9.9. Stosowanie nawozów wapniowych 91 10. Oznaczanie potrzeb zakwaszania gleb 92 10.1. Wprowadzenie 92 10.2. Metody inkubacyjne 92 10.3. Metody buforowe 93 11. Oznaczanie azotu mineralnego w glebach metodą Fotymy 94 12. Oznaczanie przyswajalnego magnezu w glebie metodą Schachtschabela 99 12.1. Formy magnezu glebowego 99 12.2. Źródła i straty magnezu w glebie 100 12.3. Wpływ środowiska zewnętrznego na pobieranie magnezu przez rośliny 101 12.4. Zasada metody Schachtschabela 102 12.5. Liczby graniczne – wycena zasobności gleb w magnez 104 12.6. Oznaczanie magnezu metodą Schachtschabela 107 12.7. Obliczanie wyników – przykład 108 13. Oznaczanie przyswajalnego fosforu i potasu metodą Egnera-Riehma 110 13.1. Wprowadzenie 110 13.2. Zawartość fosforu w glebach Polski 110 13.3. Zawartość potasu w glebach Polski 111 13.4. Zasada metody Egnera-Riehma 112 13.5. Buforowe właściwości roztworu ekstrakcyjnego 113 13.5.1. Wprowadzenie 113 13.5.2. Ekstrakcja fosforu i potasu z gleby kwaśnej (nadmiar jonów H⁺) 113 13.5.3. Ekstrakcja fosforu i potasu z gleby zasadowej (nadmiar jonów OH^–) 114 13.6. Wykonanie analizy 114 13.6.1. Przygotowanie wyciągu glebowego 114 13.6.2. Kolorymetryczne oznaczenie fosforu 114 13.6.3. Oznaczanie potasu metodą fotometrii płomieniowej 116 13.7. Interpretacja wyników 118 13.7.1. Ocena zawartości fosforu w glebach mineralnych użytkowanych rolniczo 118 13.7.2. Ocena zawartości potasu w glebach mineralnych użytkowanych rolniczo 119 13.7.3. Zalecenia nawozowe dla upraw rolniczych 120 14. Zasolenie gleb i podłoży ogrodniczych 126 14.1. Wprowadzenie 126 14.2. Zasolenie gleb powstałe w warunkach naturalnych 126 14.3. Zasolenie podłoży ogrodniczych 127 14.4. Wpływ zasolenia na właściwości fizykochemiczne gleb i podłoży 127 14.5. Wpływ zasolenia na rośliny 128 14.6. Czynniki warunkujące wrażliwość roślin na zasolenie 129 14.7. Sposoby zmniejszania szkodliwego wpływu zasolenia na rośliny 130 14.8. Oznaczanie zasolenia metodą konduktometryczną 131 14.8.1. Ogólna charakterystyka metody i jednostki zasolenia 131 14.8.2. Oznaczanie zasolenia i pH 133 14.8.3. Oznaczanie EC 134 15. Opracowywanie zaleceń nawozowych dla roślin ogrodniczych na podstawie analizy gleb i podłoży metodą uniwersalną 135 15.1. Ogólna charakterystyka metody uniwersalnej 135 15.2. Pobieranie prób 136 15.2.1. Pobieranie prób podłoży, ziem oraz gleb z upraw szklarniowych i tuneli foliowych 136 15.2.2. Pobieranie prób podłoży z doniczek 137 15.2.3. Pobieranie prób z pryzm 137 15.2.4. Pobieranie prób gleb mineralnych z upraw polowych 138 15.2.5. Pobieranie prób pożywek z hydroponik i upraw w wełnie mineralnej 138 15.3. Oznaczanie N-NH₄, N-NO3, P, K, Ca, Mg, Na, Cl i S-SO₄ metodą uniwersalną 139 15.3.1. Sporządzanie wyciągu 139 15.3.2. Oznaczanie azotu amonowego i azotanowego metodą mikrodestylacyjną (wg Bremnera w modyfikacji Starcka) 140 15.3.3. Oznaczanie azotu amonowego i azotanowego z zastosowaniem elektrod jonoselektywnych 142 15.3.4. Oznaczanie fosforu metodą wanado-molibdenową 143 15.3.5. Oznaczanie wapnia, potasu i sodu 144 15.3.6. Oznaczanie magnezu metodą z żółcienią tytanową 145 15.3.7. Oznaczanie magnezu metodą spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) 146 15.3.8. Oznaczanie chlorków metodą nefelometryczną 147 15.3.9. Oznaczanie siarczanów metodą nefelometryczną 147 15.4. Interpretacja wyników i opracowywanie zaleceń nawozowych 148 15.4.1. Informacje o uprawie 148 15.4.2. Liczby graniczne 149 15.4.3. Obliczanie potrzeb nawozowych 150 15.4.4. Współczynniki sorpcji 154 15.4.5. Dzielenie dawek 155 15.4.6. Dobór nawozów i obliczanie dawek 155 15.4.7. Stosowanie nawozów 156 16. Analiza rośliny jako sprawdzian skuteczności nawożenia roślin warzywnych, ozdobnych i nasiennych 157 16.1. Wprowadzenie 157 16.2. Pojęcie zawartości krytycznych, zakresu odżywienia luksusowego oraz zawartości standardowych 157 16.3. Cel analizy rośliny 159 16.4. Część wskaźnikowa roślin 159 16.5. Zawartości krytyczne dla poszczególnych roślin 160 16.6. Pobieranie prób części wskaźnikowych 163 16.7. Oznaczanie zawartości składników w materiale roślinnym metodą uniwersalną (wg Nowosielskiego) w 2-procentowym wyciągu CH₃COOH 170 17. Opracowywanie zaleceń nawozowych dla roślin sadowniczych 171 17.1. Specyficzne cechy roślin sadowniczych i ich znaczenie przy opracowywaniu zaleceń nawozowych 171 17.2. Pobieranie prób glebowych w sadach dla celów diagnostycznych 172 17.3. Pobieranie prób liści 173 17.4. Metody oznaczania składników pokarmowych w próbach gleb i w liściach roślin sadowniczych 174 17.4.1. Oznaczanie zawartości składników w próbach gleb 174 17.4.2. Oznaczanie składników pokarmowych w liściach 174 17.5. Opracowywanie zaleceń nawozowych 175 17.5.1. Liczby graniczne dla składników pokarmowych w glebie 175 17.5.2. Liczby graniczne dla zawartości składników pokarmowych w liściach 175 17.5.3. Informacje niezbędne do wydania zaleceń nawozowych 177 17.5.4. Przykład opracowania zaleceń nawozowych dla jabłoni 179 18. Fertygacja 184 Literatura 191