Publikacja poświęcona jest geowizualizacjom wieloelementowym, czyli interaktywnym opracowaniom składającym się z kilku modułów prezentujących dane przestrzenne za pomocą różnych form, w tym map. Praca obejmuje zarówno rozważania teoretyczne, jak i badania empiryczne z wykorzystaniem metody eye tracking. Celem Autorki było m.in. określenie sposobu wykorzystania geowizualizacji wieloelementowych przez niedoświadczonych użytkowników i sformułowanie na tej podstawie wskazówek dla osób projektujących takie opracowania oraz przygotowujących materiały szkoleniowe do pracy z podobnymi rozwiązaniami.
Publikacja polecana jest badaczom z zakresu kartografii i geowizualizacji oraz studentom kierunków geograficznych, w szczególności specjalizacji kartograficznej i geoinformatycznej, a także adeptom nauk społecznych i humanistycznych zainteresowanym klarowną prezentacją bogatych danych przestrzennych. Może również znaleźć odbiorców wśród praktyków – specjalistów różnych dziedzin, poszukujących najlepszych rozwiązań umożliwiających jednoczesną prezentację kilku powiązanych ze sobą informacji.
Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 PL (CC BY 3.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/legalcode).
Zastosowane przez Autorkę metody i narzędzia sytuują tę pracę w czołówce badań kartograficznych prowadzonych w Polsce i pokazują, w jak różny sposób możemy badać mapy – główny przedmiot zainteresowania kartografów. (Z recenzji dr hab. Beaty Konopskiej, prof. UMCS)
W polskiej literaturze kartograficznej jest to praca zdecydowanie nowatorska […]. Należy podkreślić szerokie omówienie podstaw teoretycznych, łączących kartografię, geowizualizację i GIScience, oraz wyczerpującą charakterystykę geowizualizacji wieloelementowych, które są podstawowym przedmiotem badań eksperymentalnych, […], a także zastosowań metody eye tracking, rejestru interakcji oraz protokołów głośnego myślenia. (Z recenzji dr hab. Wiesławy Żyszkowskiej, prof. emeryt. UWr)
*********
The usability of coordinated and multiple views geovisualization tools in the context of cartographic semiotic
The work presents study on coordinated and multiple views (CMV) geovisualisation tools, i.e., interactive tools consisting of several views presenting spatial data in various forms, including maps. The study covers both theoretical considerations and eye-tracking empirical study. Among other things, the author aimed to explore how inexperienced users learn and work with CMV geovisualization tools. On this basis, guidelines were formulated for CMV designers and authors of training materials supporting these tools.
*********
Dr Izabela Gołębiowska (ORCID 0000-0002-4307-7054) – doktor w dziedzinie nauk o Ziemi w zakresie geografii, kartograf, pracownik naukowy Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Miscellanea Geographica – Regional Studies on Development”, laureatka stypendium Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, nagrody Rektora Uniwersytetu Warszawskiego i innych nagród. Kierownik projektów badawczych finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki oraz Research Council of Norway. Jej zainteresowania naukowe obejmują poznawcze aspekty czytania i analizy informacji przestrzennych z map. Zagadnienia te eksploruje między innymi poprzez badania z użytkownikami map i opracowań kartograficznych. Badania te służą optymalizacji redakcji map i różnego typu geowizualizacji poprzez dostosowanie do potrzeb oraz możliwości ich użytkowników.
Wprowadzenie 7
1. Kartografia, geowizualizacja, GIScience – dyscypliny i współczesne wyzwania 15
1.1. Różne ujęcia, pokrewne wyzwania 15
1.2. Oczekiwania wobec współczesnych opracowań
kartograficznych 21
1.3. Semiotyka kartograficzna 24
1.4. Semiotyka kartografi czna a geowizualizacje
wieloelementowe 28
2. Geowizualizacje wieloelementowe 29
2.1. Idea geowizualizacji wieloelementowych 29
2.2. Geowizualizacje wieloelementowe jako opracowanie
wiralowe 36
2.3. Potrzeba badań użyteczności geowizualizacji
wieloelementowych 37
2.4. Zagadnienia podejmowane w dotychczasowych
badaniach empirycznych geowizualizacji
wieloelementowych 40
2.5. Redundancja w kontekście geowizualizacji
wieloelementowych 44
2.5.1. Definicja i poglądy na redundancję 44
2.5.2. Redundancja a nieprzystępne formy
prezentacji treści 51
2.6. Przystępność geowizualizacji wieloelementowej
dla niedoświadczonych użytkowników 52
2.6.1. Potrzeba wsparcia nowych użytkowników 52
2.6.2. Formy materiałów szkoleniowych dla nowych
użytkowników 53
3. Badania użyteczności opracowań kartograficznych z wykorzystaniem okulografii 56
3.1. Sposób odczytu obrazów wizualnych 56
3.2. Założenia metody eye tracking 58
3.3. Zastosowanie metody eye tracking w kartografii i
geowizualizacji 64
4. Empiryczna weryfikacja rozważań teoretyczno-koncepcyjnych 67
4.1. Testowane wieloelementowe narzędzie
geowizualizacji 70
4.2. Uczestnicy badania 75
4.3. Zadania 76
4.4. Przyjęte metody badawcze 79
4.5. Procedura 81
4.6. Wyposażenie 82
4.7. Analiza danych 83
5. Wyniki 84
5.1. Sposób poznawania nieznanego wieloelementowego
narzędzia geowizualizacji 84
5.1.1. Uwaga wizualna w trakcie dowolnej
eksploracji 84
5.1.2. Wykorzystanie funkcji interaktywnych 88
5.1.3. Komentarze uczestników badania 90
5.2. Sposób pozyskiwania informacji z narzędzia
cechującego się redundancją danych 93
5.2.1. Podział uwagi na moduły 93
5.2.2. Strategie rozwiązywania zadania 97
5.2.3. Kluczowe etapy rozwiązywania zadania 101
5.2.4. Poprawność odpowiedzi 103
6. Dyskusja wyników 106
6.1. Sposób pracy z nieznanym wieloelementowym
narzędziem geowizualizacji 106
6.1.1. Elementy pomocne w nauce nieznanego
wieloelementowego narzędzia geowizualizacji 107
6.1.2. Elementy przyciągające uwagę w trakcie
poznawania wieloelementowego narzędzia
geowizualizacji 108
6.1.3. Chętnie wykorzystywane funkcje interaktywne
108
6.1.4. Wskazówki w trakcie projektowania
materiałów szkoleniowych 109
6.2. Część testowa 111
7. Wnioski 114
7.1. Semiotyka kartograficzna jako podstawa
formułowania wniosków 114
7.2 Możliwości metody eye tracking w kontekście badań
geowizualizacji wieloelementowych 115
7.3. Złożoność legendy geowizualizacji
wieloelementowych 117
7.3.1. Dwa wymiary geowizualizacji 117
7.3.2. Poznawanie geowizualizacji wieloelementowej
119
7.3.3. Legenda geowizualizacji wieloelementowych
120
7.4. Konsekwencje uwzględnienia złożoności legendy
geowizualizacji wieloelementowych 123
8. Podsumowanie 126
Literatura 129
Spis rycin 146
Spis tabel 150
Summary 151
Indeks nazwisk 154
