Analiza makroszczątków roślinnych, w tym głównie dobrze zachowujących się w osadach jeziornych szczątków karpologicznych, należy do najważniejszych metod stosowanych w odtwarzaniu przemian zachodzących w fitocenozach i środowisku. Metody rekonstrukcji paleośrodowisk wykorzystujące makroszczątki roślin polegają jednak na zastosowaniu wiedzy o złożonych, zbyt słabo jeszcze poznanych relacjach między zgrupowaniami makrofosyliów a współczesną roślinnością. Zagadnienia te porusza niniejsza monografia, prezentująca wyniki badań nad relacją analiz zespołów makroszczątków w odniesieniu do rzeczywistego rozmieszczenia roślinności w kilku niewielkich, płytkich zbiornikach wodnych i ich najbliższym otoczeniu. Praca adresowana jest do badaczy z kręgu nauk przyrodniczych, archeologów, ale przede wszystkim do specjalistów zajmujących się przeszłością środowiska i jej odtwarzaniem za pomocą szczątków makroskopowych. Przedstawione w niej rezultaty mogą przyczynić się do zwiększenia możliwości i wiarygodności interpretacyjnej badań paleoekologicznych. Czytelnik znajdzie tu odpowiedzi między innymi na następujące pytania: W jakim stopniu zespoły makroszczątków karpologicznych odzwierciedlają skład gatunkowy współczesnej roślinności, czy liczebność odnajdywanych w próbach osadów diaspor poszczególnych gatunków odzwierciedla proporcje w ich liczebności/pokryciu we współczesnych fitocenozach, a także jakie czynniki decydują o rozmieszczeniu i liczebności szczątków karpologicznych w małych i płytkich zbiornikach wodnych.

Spis treści 1. Wprowadzenie / 7 1.1. Zarys problemu badawczego / 7 1.2. Zakres i cel badań / 8 2. Obszar badań / 11 2.1. Dobór zbiorników do badań / 11 2.2. Charakterystyka badanych zbiorników / 12 2.2.1. Zespół zbiorników w nieckach osiadania (Z I, Z II, Z III) / 12 2.2.2. Zbiornik Glinianka Piekary / 17 3. Metodyka badań / 19 3.1. Badania flory i roślinności w latach 2007—2009 / 19 3.2. Pobór próbek osadów i analiza makroszczątków / 20 3.3. Analiza relacji między współczesną roślinnością a zespołami makroszczątków / 21 4. Wyniki badań / 23 4.1. Flora i roślinność w latach 2007—2009 / 23 4.2. Zespoły szczątków karpologicznych / 32 5. Uwarunkowania rozmieszczenia szczątków karpologicznych w osadach jeziornych w świetle dotychczasowych badań / 45 6. Relacje między rozmieszczeniem szczątków karpologicznych w osadach a współczesną roślinnością / 53 6.1. Ogólne tendencje w rozmieszczeniu szczątków karpologicznych / 53 6.2. Rozmieszczenie szczątków karpologicznych roślin szuwarowych i związanych z pasem szuwarów / 55 6.3. Rozmieszczenie szczątków karpologicznych ramienic oraz roślin zanurzonych i o liściach pływających / 68 6.4. Rozmieszczenie szczątków karpologicznych drzew i krzewów / 75 6.5. Rozmieszczenie szczątków karpologicznych roślin siedlisk terrestrycznych / 79 7. Uwarunkowania reprezentacji współczesnej roślinności w zespołach szczątków karpologicznych w świetle dotychczasowych badań / 85 8. Reprezentacja współczesnej roślinności w zespołach szczątków karpologicznych / 89 8.1. Reprezentacja grup ekologicznych roślin / 89 8.2. Reprezentacja roślin szuwarowych i związanych ze zbiorowiskami szuwarów / 95 8.3. Reprezentacja ramienic oraz roślin zanurzonych i o liściach pływających / 106 8.4. Reprezentacja drzew i krzewów / 112 8.5. Reprezentacja roślin siedlisk terrestrycznych / 114 9. Podsumowanie i wnioski / 119 Literatura / 125 Schematy rozmieszczenia roślinności macierzystej i szczątków karpologicznych / 137 Summary / 165 Zusammenfassung / 171

Koszyk

Relacje między zespołami szczątków karpologicznych a współczesną roślinnością małych, płytkich zbiorników wodnych