System podatkowy – ujęcie praktyczne

Książka stanowi unikalne na polskim rynku wydawniczym zwarte i kompleksowe opracowanie kwestii dotyczących stosowania podatków w praktyce. Porusza szeroką problematykę od opodatkowania dochodów osób fizycznych i dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą, poprzez opodatkowanie obrotu podatkiem od towarów i usług,podatkiem akcyzowym, opodatkowanie majątku, podatek od nieruchomości, rolny, leśny czy od czynności cywilno-prawnych, po zagadnienia dotyczące zobowiązań podatkowych. Monografia pozwala czytelnikowi na samodzielne i pełne zrozumienie konstrukcji podatkowych poprzez ukazanie zastosowania praktycznego, dzięki umiejętnemu przełożeniu konstrukcji podatku na jego zastosowanie w praktyce, zaprezentowane w formie kazusów oraz praktycznych przykładów. Publikacja jest przeznaczona dla studentów wydziałów prawa i administracji, finansów i zarządzania oraz praktyków prowadzących własną działalność gospodarczą. Stan prawny na 1 października 2025 roku. ****** Tax System: A Practical Approach The book is a unique, concise and comprehensive study of issues related to the practical application of taxes on the Polish publishing market. It covers a wide range of topics, from the taxation of personal income and the income of persons conducting business activity, through the taxation of turnover with goods and services tax, excise duty, property tax, real estate tax, agricultural tax, forest tax and civil law transaction tax, to issues related to tax liabilities. The monograph enables the reader to independently and fully understand tax structures by showing their practical application, thanks to the skilful translation of taxstructures into their practical application, presented in the form of case studies and practical examples. The publication is geared toward students of law and administration, finance and management faculties, as well as practitioners running their own businesses. Legal status as of 1 October 2025.

Wykaz skrótów 13 Wstęp 15 Rozdział pierwszy. Podatek dochodowy od osób fizycznych 19 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku dochodowego od osób fizycznych 19 1.1. Źródła prawa 19 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 21 1.2.1. Podmiot podatku 21 1.2.2. Przedmiot podatku 24 1.2.3. Przychód 25 1.2.4. Koszty uzyskania przychodów 26 1.2.5. Zwolnienia przedmiotowe 26 1.2.6. Podstawa obliczenia podatku i odliczenia od dochodu oraz od podstawy obliczenia podatku 28 1.2.7. Wysokość podatku i odliczenia od podatku 35 1.2.8. Opodatkowanie ryczałtowe w podatku dochodowym od osób fizycznych 37 1.2.9. Zaliczki na podatek dochodowy i rozliczenie podatku 38 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania osób fizycznych w Polsce 40 1.4. System opodatkowania osób fizycznych w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 46 2. Podatek dochodowy od osób fizycznych od strony konstrukcyjno-praktycznej 47 2.1. Opodatkowanie dochodów osób fizycznych ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych 47 2.1.1. Przychody i koszty uzyskania przychodów przy stosunku pracy i stosunkach pokrewnych 47 2.1.2. Zaliczka na podatek dochodowy z tytułu dochodów ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych 50 2.2. Opodatkowanie dochodów osób fizycznych z działalności wykonywanej osobiście 52 2.2.1. Opodatkowanie z tytułu dochodów z umów zlecenia i o dzieło 52 2.2.2. Opodatkowanie osób zarządzających przedsiębiorstwem 55 2.2.3. Opodatkowanie innych dochodów z działalności wykonywanej osobiście 56 2.3. Opodatkowanie dochodów osób fizycznych z praw majątkowych 57 2.4. Opodatkowanie innych źródeł dochodów osób fizycznych 59 2.4.1. Opodatkowanie dochodów z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej i działów specjalnych produkcji rolnej 59 2.4.2. Opodatkowanie dochodów z tytułu najmu i dzierżawy 60 2.4.3. Opodatkowanie dochodów z tytułu kapitałów pieniężnych 61 2.4.4. Opodatkowanie dochodów z tytułu zbycia nieruchomości, praw majątkowych związanych z nieruchomościami oraz innych rzeczy 63 2.4.5. Opodatkowanie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych 65 2.4.6. Danina solidarnościowa 66 2.4.7. Opodatkowanie przy innych wybranych źródłach dochodów osób fizycznych 67 2.5. Rozliczenie podatku dochodowego przy uzyskiwaniu dochodów z różnych źródeł 68 2.5.1. Rozliczenie podatku przy uzyskiwaniu dochodów ze stosunku pracy i innych źródeł 69 2.5.2. Rozliczenie podatku przy uzyskiwaniu dochodów z działalności wykonywanej osobiście i innych źródeł 70 2.5.3. Rozliczenie podatku przy uzyskiwaniu dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i innych źródeł 71 2.5.4. Rozliczenie podatku przy uzyskiwaniu dochodów z różnych źródeł – analiza wybranych przypadków 72 Rozdział drugi. Opodatkowanie dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą 74 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne opodatkowania dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą 74 1.1. Źródła prawa 74 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 76 1.2.1. Podmiot podatku i obowiązek podatkowy 76 1.2.2. Przedmiot podatku i zwolnienia przedmiotowe 79 1.2.3. Podstawa opodatkowania i odliczenia 80 1.2.4. Stawki podatku 83 1.2.5. Opodatkowanie ryczałtowe przy opodatkowaniu dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą 84 1.2.6. Obowiązki ewidencyjne, rejestracyjne i deklaracje 85 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą w Polsce 87 1.4. System opodatkowania dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 89 2. Opodatkowanie dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą od strony konstrukcyjno-praktycznej 91 2.1. Opodatkowania podstawowych zdarzeń gospodarczych 91 2.1.1. Okres podatkowy w opodatkowaniu działalności gospodarczej 92 2.1.2. Obliczanie dochodu do opodatkowania prostej działalności gospodarczej 93 2.1.3. Odliczenia od dochodu podatkowego i zwolnienia przedmiotowe 106 2.1.4. Stawki podatku 109 2.1.5. Zaliczki na podatek 110 2.1.6. Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i karty podatkowej 111 2.1.7. Opodatkowanie działów specjalnych produkcji rolnej 113 2.2. Opodatkowanie złożonych transakcji w działalności gospodarczej 115 2.2.1. Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz ich sprzedaż 116 2.2.2. Opodatkowanie różnic kursowych 125 2.2.3. Opodatkowanie nieściągalnych wierzytelności 128 2.2.4. Opodatkowanie zysków kapitałowych – opodatkowanie dywidend i udziału w zyskach 129 2.2.5. Opodatkowanie transakcji finansowych – opodatkowanie odsetek otrzymanych i zapłaconych 132 2.2.6. Ceny transferowe – podstawy 136 2.2.7. Flota samochodowa 140 2.2.8. Opodatkowanie umów leasingu 142 2.2.9. Podatek u źródła – podstawy 147 2.2.10. Inne rodzaje dochodów zagranicznych – zyski przedsiębiorstw 158 2.3. Incydentalne zdarzenia podatkowe 163 2.3.1. Podatkowa grupa kapitałowa 163 2.3.2. Podatek VAT jako koszt uzyskania przychodów 165 2.3.3. Opodatkowanie walut wirtualnych 165 2.3.4. Dochody z niezrealizowanych zysków 166 2.3.5. Dochody zagranicznej spółki kontrolowanej 167 2.3.6. Ryczałt od dochodów spółek 168 Rozdział trzeci. Podatek od towarów i usług 170 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku od towarów i usług 170 1.1. Źródła prawa 170 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 171 1.2.1. Podmiot podatku 171 1.2.2. Przedmiot podatku 173 1.2.3. Obowiązek podatkowy 173 1.2.4. Zwolnienia przedmiotowe 175 1.2.5. Podstawa opodatkowania 183 1.2.6. Stawki podatku 185 1.2.7. Podatek naliczony i należny. Odliczanie podatku naliczonego od należnego. Ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego 191 1.2.8. Rozliczenie podatku VAT 193 1.2.9. Rejestracja, deklaracje i informacje podsumowujące w podatku VAT 195 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem od towarów i usług w Polsce 197 1.4. System opodatkowania podatkiem od towarów i usług w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 202 2. Podatek od towarów i usług od strony konstrukcyjno-praktycznej 204 2.1. Opodatkowanie transakcji krajowych 204 2.1.1. Odpłatna dostawa towarów i czynności z nią zrównane 204 2.1.2. Odpłatne świadczenie usług i czynności zrównane z nimi 206 2.1.3. Opodatkowanie leasingu i umów podobnych 208 2.1.4. Określenie podatku naliczonego i podatku należnego 209 2.1.5. Odliczanie podatku naliczonego i czynności z tym związane 210 2.1.6. Rozliczenie podatku VAT 220 2.1.7. Końcowe rozliczenie podatku VAT 222 2.2. Opodatkowanie transakcji wewnątrzwspólnotowych 224 2.2.1. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów 224 2.2.2. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów 225 2.2.3. Miejsce świadczenia 226 2.2.4. Import usług 231 2.2.5. Określenie podatku naliczonego i podatku należnego 232 2.3. Opodatkowanie transakcji wykraczających obszar Unii Europejskiej 234 2.3.1. Import towarów 234 2.3.2. Eksport towarów 235 2.3.3. Określenie podatku naliczonego i podatku należnego 235 2.3.4. Rozliczenie podatku w przypadku występowania transakcji krajowych, wewnątrzwspólnotowych i wykraczających obszar Unii Europejskiej 236 2.3.5. Rozliczenie podatku VAT – analiza różnych przypadków 237 2.4. Szczególne rozwiązania stosowane przy opodatkowaniu podatkiem VAT 239 2.4.1. Mechanizm podzielonej płatności 239 2.4.2. Ulga na złe długi 241 2.4.3. Deklaracje i wymogi ewidencyjne oraz kasy rejestrujące 242 2.4.4. Faktura 245 2.4.5. Wybrane szczególne sposoby rozliczeń podatku VAT 246 Rozdział czwarty. Podatek akcyzowy 250 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku akcyzowego 250 1.1. Źródła prawa 250 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 251 1.2.1. Podmiot i przedmiot podatku, jednofazowość opodatkowania, obowiązek podatkowy 251 1.2.2. Zwolnienia z akcyzy 254 1.2.3. Podstawa opodatkowania i stawki podatku 255 1.2.4. Obrót wyrobami akcyzowymi 260 1.2.5. Zwrot akcyzy 267 1.2.6. Znaki akcyzy 267 1.2.7. Pobór podatku akcyzowego 268 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem akcyzowym w Polsce 270 1.4. System opodatkowania podatkiem akcyzowym w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 274 2. Podatek akcyzowy od strony konstrukcyjno-praktycznej 276 2.1. Opodatkowanie transakcji krajowych 276 2.1.1. Produkcja wyrobów akcyzowych i ich obrót w Polsce 276 2.1.2. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych w Polsce 277 2.1.3. Rozliczenie podatku akcyzowego w obrocie krajowym 278 2.2. Opodatkowanie transakcji wewnątrzwspólnotowych 279 2.2.1. Nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych 279 2.2.2. Dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów akcyzowych 280 2.2.3. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych wewnątrz Unii Europejskiej 280 2.2.4. Rozliczenie podatku akcyzowego w obrocie wewnątrzwspólnotowym 281 2.3. Opodatkowanie transakcji wykraczających obszar Unii Europejskiej 282 2.3.1. Import wyrobów akcyzowych 282 2.3.2. Eksport wyrobów akcyzowych 283 2.3.3. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych wykraczające obszar Unii Europejskiej 283 2.3.4. Rozliczenie podatku akcyzowego w obrocie przekraczającym granice Unii Europejskiej 284 2.4. Szczególne rozwiązania stosowane przy opodatkowaniu podatkiem akcyzowym 285 2.4.1. Znaki akcyzy 285 2.4.2. Dzienny pobór podatku i jego rozliczenie 286 2.4.3. Opodatkowanie samochodów osobowych 287 2.4.4. Wymogi dla uczestników obrotu wyrobami akcyzowymi 287 Rozdział piąty. Podatek od nieruchomości 289 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku od nieruchomości 289 1.1. Źródła prawa 289 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 290 1.2.1. Przedmiot podatku 290 1.2.2. Podmiot podatku 295 1.2.3. Podstawa opodatkowania 296 1.2.4. Stawki podatku 297 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w Polsce 299 1.4. System opodatkowania podatkiem od nieruchomości w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 300 2. Podatek od nieruchomości od strony konstrukcyjno-praktycznej 300 2.1. Rodzaj nieruchomości a sposób jej opodatkowania 300 2.1.1. Ustalenie kwoty podatku 304 2.1.2. Podatnicy i ich obowiązki 307 Rozdział szósty. Podatek rolny 310 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku rolnego 310 1.1. Źródła prawa 310 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 311 1.2.1. Podmiot podatku 311 1.2.2. Przedmiot podatku 312 1.2.3. Zwolnienia i ulgi podatkowe 312 1.2.4. Podstawa opodatkowania 315 1.2.5. Wysokość i stawki podatku 317 1.2.6. Obowiązek podatkowy i pobór podatku 317 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem rolnym w Polsce 318 1.4. System opodatkowania podatkiem rolnym w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 321 2. Podatek rolny od strony konstrukcyjno-praktycznej 321 2.1. Specyfika pojęć „użytków rolnych”, „gospodarstwa rolnego” i „działalności rolniczej” 321 2.2. Ustalanie wysokości podatku 322 2.3. Powstanie obowiązku podatkowego i pobór podatku 324 Rozdział siódmy. Podatek leśny 326 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku leśnego 326 1.1. Źródło prawa 326 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 327 1.2.1. Podmiot i przedmiot opodatkowania 327 1.2.2. Podstawa opodatkowania i stawki podatku 327 1.2.3. Zwolnienia z podatku 328 1.2.4. Obowiązek podatkowy i pobór podatku 329 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem leśnym w Polsce 329 1.4. System opodatkowania podatkiem leśnym w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 330 2. Podatek leśny od strony konstrukcyjno-praktycznej 331 2.1. Określenie podatnika 331 2.2. Wysokość podatku i zwolnienia z podatku 331 3. Opodatkowanie nieruchomości w Polsce – podsumowanie 332 Rozdział ósmy. Podatek od czynności cywilnoprawnych 335 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne podatku od czynności cywilnoprawnych 335 1.1. Źródła prawa 335 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 336 1.2.1. Przedmiot podatku 336 1.2.2. Podmiot podatku 340 1.2.3. Podstawa opodatkowania 341 1.2.4. Stawki podatku 344 1.3. Ewolucja systemu opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych w Polsce 345 1.4. System opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 347 2. Podatek od czynności cywilnoprawnych od strony konstrukcyjno-praktycznej 349 2.1. Umowa sprzedaży 349 2.2. Umowa pożyczki 353 2.3. Ustanowienie hipoteki 356 2.4. Umowy spółek i ich zmiany 357 Rozdział dziewiąty. Zobowiązania podatkowe 361 1. Podstawy teoretyczno-konstrukcyjne zobowiązań podatkowych 361 1.1. Źródła prawa 361 1.2. Podstawowe elementy konstrukcji 362 1.3. Ewolucja regulacji zobowiązań podatkowych w Polsce 371 1.4. Zobowiązania podatkowe w Polsce w kontekście prawodawstwa Unii Europejskiej 374 2. Zobowiązania podatkowe od strony konstrukcyjno-praktycznej 375 2.1. Zobowiązanie podatkowe, terminy płatności, sposób zapłaty podatku i ulgi w zapłacie podatku 375 2.1.1. Powstanie zobowiązania podatkowego 375 2.1.2. Termin płatności podatku 376 2.1.3. Sposób zapłaty podatku 377 2.1.4. Ulgi w zapłacie podatku 378 2.2. Przedawnienie 380 2.2.1. Obliczanie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego 380 2.2.2. Termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej 381 2.2.3. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego 381 2.3. Konsekwencje zaległości podatkowych 384 2.3.1. Odsetki od zaległości podatkowych 384 2.3.2. Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych 386 2.4. Nadpłata podatku 387 2.4.1. Przesłanki powstania nadpłaty 387 2.4.2. Tryb zwrotu nadpłaty 388 2.4.3. Terminy przedawnienia w kontekście nadpłat 391 2.5. Sukcesja podatkowa i odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe osób trzecich 392 2.5.1. Zasady sukcesji podatkowej 392 2.6. Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe osób trzecich 393 Zakończenie 395 Bibliografia 397 Odpowiedzi do ćwiczeń 402 Rozdział I. Podatek dochodowy od osób fizycznych 402 Rozdział II. Opodatkowanie dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą 411 Rozdział III. Podatek od towarów i usług 421 Rozdział IV. Podatek akcyzowy 430 Rozdział V. Podatek od nieruchomości 433 Rozdział VI. Podatek rolny 434 Rozdział VII. Podatek leśny 435 Rozdział VIII. Podatek od czynności cywilnoprawnych 436 Rozdział IX. Zobowiązania podatkowe 438