Uspołecznienie rynku: oksymoron czy konieczność?

Dla wielu ludzi w Polsce termin Społeczna Gospodarka Rynkowa (SGR) jest nieznany i niejasny, choć koncepcja la w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej została podniesiona do rangi zasady ustrojowej. Sporo osób zapewne zadaje sobie podstawowe pytanie: jak w jednej koncepcji połączyć to, co społeczne, z tym, co rynkowe? Problematyka SGR była przedmiotem analiz prowadzonych głównie przez naszych zachodnich sąsiadów. W Polsce zainteresowanie nią znacznie wzrosło po akcesji naszego kraju do Unii Europejskiej, lecz polscy autorzy wydają się mniej krytyczni niż badacze niemieccy. Rekonstrukcja SGR dokonana w tej monografii nasuwa jednak myśl, że nie jest to doktryna tak spójna intelektualnie i efektywna gospodarczo, jak życzyliby sobie tego jej orędownicy.

Wprowadzenie 7 Rozdział 1. Czy uspołecznienie rynku jest rzeczywistym problemem współczesności? 13 Wstęp 13 1.1. Uspołecznienie rynku – konceptualizacja 14 1.2. Koncepcja uspołecznienia – kontekst intelektualny i historyczny 17 1.3. Wyższa konieczność 25 Rozdział 2. Moment filozofów uporządkowanego rynku – ordoliberalizm 27 Wstęp 27 2.1. Wspólne obserwacje – rozbieżne interpretacje 28 2.2. Ustrój gospodarczy oparty na konkurencji 30 2.3. Aspekt społeczny 34 Rozdział 3. Geneza i treść doktryny Społecznej Gospodarki Rynkowej 39 Wstęp 39 3.1. Termin z gumy 39 3.2. Okoliczności rozwoju doktryny 47 3.3. Specyfika stylu myślenia 51 3.4. Dlaczego SGR należy się uwaga i namysł? 58 Rozdział 4. Specyfiki ordoliberalizmu ciąg dalszy: o władzy państwa, o koncentracji siły ekonomicznej i o kwestii społecznej 61 Wstęp 61 4.1. Jak agent zmian, czyli państwo, ma spełnić warunek uniezależnienia od „grup dominujących”? 63 4.2. Liberalny porządek a demokracja 67 4.3. Indywidualizm a wspólnota 70 4.4. Co leży u podstaw słabości implementacyjnej? 73 Rozdział 5. Niemcy w latach 1951–1967: neokorporatyzm, Społeczna Gospodarka Rynkowa i państwo socjalne 77 Wstęp 77 5.1. Stabilizacja gospodarcza – w zgodzie z ordoliberalnym modelem? 78 5.2. Czy zinstytucjonalizowany dialog może zapobiegać konfliktom i nieprawidłowościom w stosunkach przemysłowych? 82 5.3. Instytucjonalizacja dialogu i układy taryfowe 87 5.4. Funkcjonalne powiązanie zinstytucjonalizowanych negocjacji płacowych z systemem zabezpieczeń społecznych 90 Uwagi końcowe 93 Rozdział 6. Uspołecznienie, konkurencja i dialog w ramach Unii Europejskiej 97 Wstęp 97 6.1. Europejski model społeczny? 99 6.2. Konkurencja a interes publiczny 102 6.3. Zasada konsultacji i równość dostępu do instytucji europejskich 109 Uwagi końcowe 113 Zakończenie 115 Bibliografia 123