Compliance. Przewodnik praktyczny

Książka stanowi zbiór rozwiązań prawnych z zakresu compliance, kultury ryzyka oraz przedstawia sposób funkcjonowania organizacji zapewniający zgodność z prawem, wytycznymi i normami ISO. Opracowana przez cenionych praktyków, którzy wiedzą – dzięki swojemu doświadczeniu – jak ważne jest prawidłowe funkcjonowanie compliance i jak cenne jest odpowiednie zarządzanie i funkcjonowanie kultury ryzyka. Przedstawione w publikacji zagadnienia są odpowiedzią na zarządzanie ryzykiem zgodności w firmach oraz uwzględniają m.in.: AI, AML, cyberbezpieczeństwo, ESG, Whistleblowing. W książce została również w innowacyjny sposób przedstawiona mapa zarządzania ryzykiem, zaś istotne i trudne kwestie, na które dotychczas nie było odpowiedzi, opisano w sposób ciekawy i przystępny, dzięki czemu stanowią źródło wiedzy zgodnego z prawem działania organizacji. Publikacja jest przeznaczona w szczególności dla oficerów compliance, kadry zarządzającej, prawników obsługujących spółki oraz przedstawicieli spółek, przedsiębiorców lub instytucji państwowych, będzie bowiem dostarczać użytecznych wskazówek na każdym etapie funkcjonowania systemu compliance – jego tworzenia i monitorowania skuteczności jego działalności.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 21 Rozdział I. System compliance | str. 25 Ewolucja systemu compliance | str. 25 1.1. Wprowadzenie | str. 25 1.2. Definicja i geneza pojęcia compliance | str. 26 1.3. Przegląd wydarzeń wpływających na rozwój compliance | str. 29 1.4. Globalizacja a compliance i wpływ międzynarodowego środowiska biznesowego | str. 35 1.5. Przyszłość compliance. Trendy i prognozy | str. 38 Jak stworzyć prawidłowy system compliance | str. 41 2.1. Cele, funkcje, składniki systemu | str. 41 2.2. Rozpoznawanie ryzyka w ramach systemu compliance | str. 47 2.3. Tworzenie skutecznych wytycznych | str. 50 2.4. Odpowiedź na wykryte nieprawidłowości | str. 54 2.5. Procesy ulepszania systemu compliance | str. 56 CMS jako element compliance | str. 57 3.1. Wprowadzenie | str. 57 3.2. Integracja CMS z innymi systemami zarządzania | str. 59 3.3. Rola CMS w zarządzaniu ryzykiem | str. 61 Wdrożenie CMS w organizacji – wyzwania współczesnych organizacji | str. 63 Znaczenie normy ISO 37301 przy tworzeniu systemu zarządzania compliance | str. 66 5.1. Wprowadzenie | str. 66 5.2. Kluczowe zasady normy ISO 37301 | str. 68 5.3. Wdrażanie normy ISO 37301 w organizacji | str. 70 5.4. Potencjalne korzyści dla organizacji z zastosowania normy ISO 37301 | str. 72 Dlaczego są trzy linie obrony w organizacji i jaki ma to wpływ na działanie biznesu | str. 74 6.1. Model trzech linii obrony | str. 74 6.2. Współpraca i komunikacja między trzema liniami obrony | str. 78 Compliance jako druga linia obrony – funkcja kontroli jako forma wsparcia biznesu | str. 80 Podsumowanie | str. 85 Rozdział II. Matryca ryzyk compliance | str. 87 Zasady tworzenia matrycy ryzyk compliance | str. 87 Przykładowa matryca ryzyk compliance | str. 105 Podsumowanie | str. 113 Rozdział III. Jednostka compliance i oficer compliance | str. 115 Umiejscowienie jednostki compliance w strukturze organizacji | str. 115 Rola jednostki compliance i sposoby wspierania biznesu | str. 122 Struktura compliance | str. 127 Zadania oficera compliance | str. 131 Zakres obowiązków pracowników jednostki compliance i współpraca z innymi jednostkami w organizacji | str. 136 Podsumowanie | str. 142 Rozdział IV. Nieprawidłowości w organizacji i sposoby ich mitygowania | str. 145 Wykrywanie nieprawidłowości w organizacji | str. 145 Potencjalne obszary nieprawidłowości w organizacji | str. 149 Źródła informacji o nieprawidłowościach oraz mechanizmy przeciwdziałania | str. 152 3.1. Sygnały i alerty wewnętrzne | str. 153 3.2. Kontrole wewnętrzne (testowania) | str. 154 3.3. Zarządzanie konfliktami interesów | str. 158 3.4. Sygnały zewnętrzne | str. 160 Zasady prowadzenia skutecznych i etycznych postępowań wewnętrznych | str. 161 4.1. Planowanie dochodzenia wewnętrznego | str. 164 4.2. Przebieg wewnętrznego postępowania wyjaśniającego | str. 170 4.3. Zakończenie postępowania wyjaśniającego | str. 177 Rozdział V. Współzależność pomiędzy ESG a compliance | str. 185 Co oznacza ESG? | str. 185 Przepisy dotyczące ESG a zarządzanie ryzykiem braku zgodności – z perspektywy dyrektywy CSRD i standardów raportowania ESRS | str. 190 2.1. Polityka dotycząca sygnalistów a standard raportowania ESRS | str. 193 2.2. Polityka dotycząca korupcji a standard raportowania ESR | str. 195 2.3. Wskaźniki dotyczące korupcji | str. 197 2.4. Działalność lobbingowa i wskaźniki wymagające ujawnień w standardzie raportowania ESRS | str. 198 Przestępstwa przeciwko środowisku a przeciwdziałanie praniu pieniędzy | str. 200 Zrządzanie produktowe – rynek docelowy i uwzględnienie preferencji inwestorów w zakresie zrównoważonego rozwoju | str. 209 Konflikty interesów a ESG | str. 221 Oczekiwania organów nadzoru | str. 222 6.1. Wytyczne Europejskiego Banku Centralnego | str. 222 6.2. Wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego | str. 223 6.2.1. Raport „Report on management and supervision of esg risks for credit institutions and investment firms” | str. 223 6.2.2. Projekt wytycznych „EBA Guidelines on the management of ESG risks” | str. 224 6.2.3. Raport przygotowawczy „EBA progress report on greenwashing monitoring and supervision” | str. 226 6.2.4. Raport przygotowawczy „Progress Report on Greenwashing ESMA” | str. 229 Doradztwo jednostki zgodności w zakresie ESG i kompetencje pracowników | str. 229 Rozdział VI. Whistleblowing i zarządzanie ryzykiem zgodności | str. 233 Uwagi wprowadzające | str. 233 Wymogi prawne a ryzyko związane z whistleblowingiem | str. 237 Kim jest sygnalista i jak walczyć z nadużyciami? | str. 240 Osoba oskarżona i jej pozycja | str. 242 Dlaczego warto stworzyć od razu dobrą procedurę whistleblowingową? | str. 243 Etapy postępowania whistleblowingowego | str. 247 Ochrona sygnalisty | str. 249 Ochrona osób oskarżanych | str. 252 Whistleblowing w ramach grupy, co jest lepsze? | str. 253 O czym należy pamiętać? | str. 254 Rozdział VII. Ramy AI Governance w organizacji. Jak okiełznać sztuczną inteligencję w kilku (nieprostych) krokach | str. 255 Uwagi wprowadzające | str. 255 Pojęcia | str. 256 Od czego zacząć? | str. 260 Polityka AI | str. 264 Zasoby | str. 265 Organizacja | str. 266 Polityka projektowania, rozwijania, wdrażania i użytkowania systemów AI | str. 268 Odpowiedzialna i godna zaufania sztuczna inteligencja jako ważny element AI Governance | str. 270 System zarządzania ryzykiem AI | str. 272 Zależność AI Governance z ochroną danych osobowych | str. 274 Podsumowanie | str. 274 Rozdział VIII. Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu w systemie zapewnienia zgodności | str. 277 Uwagi wprowadzające | str. 277 Podstawy prawne obowiązków AML/CFT | str. 281 Obowiązki instytucji obowiązanej | str. 283 Kadra kierownicza wyższego szczebla | str. 283 Członek zarządu odpowiedzialny za AML/CFT | str. 285 AMLRO | str. 289 Podsumowanie | str. 304 Rozdział IX. Compliance jako system i zasady odpowiedzialności na przykładzie regulacji rynku finansowego i kapitałowego | str. 305 System compliance jako zbiór norm właściwych konkretnym typom instytucji i norm powszechnych | str. 305 1.1. Przepisy sektorowe i zasada proporcjonalności | str. 305 1.2. Przeniesienie ryzyka oceny zgodności na podmiot | str. 308 1.3. Rola prawników w dokonywaniu wykładni przepisów | str. 309 1.4. Rola organów nadzoru w kreowaniu wykładni przepisów | str. 310 1.5. Ryzyko braku zgodności we współczesnym prawie | str. 312 Zarządzanie luką regulacyjną i ochrona organizacji na wypadek przełamania zasady „czego prawo nie zakazuje, jest dozwolone” | str. 313 2.1. Ryzyko wtórnej interpretacji norm prawnych i mitygacja ryzyka | str. 313 2.2. Zarządzanie tzw. „luką regulacyjną” | str. 316 Zarządzanie compliance jako model ochrony konsumentów na rynku finansowym | str. 322 3.1. Klient detaliczny a konsument | str. 322 3.2. Metody ochrony konsumenta na rynku polskim | str. 324 Odpowiedzialność wynikająca z nieprawidłowego zarządzania systemem braku zgodności – odpowiedzialność administracyjna | str. 328 4.1. Kary administracyjne i przepisy sektorowe na przykładzie uprawnień Komisji Nadzoru Finansowego | str. 328 4.2. Odstąpienie od wymierzania kary | str. 330 4.3. Przesłanki wymiaru kary | str. 334 4.3.1. Waga naruszenia | str. 339 4.3.2. Czas trwania naruszenia | str. 342 4.3.3. Przyczyny naruszenia | str. 343 4.3.4. Sytuacja finansowa podmiotu, na który nakładana jest kara | str. 343 4.3.5. Skala korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić | str. 345 4.3.6. Straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić | str. 346 4.3.7. Gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z danym organem podczas wyjaśniania okoliczności tego naruszenia | str. 348 4.3.8. Uprzednie naruszenia | str. 348 4.4. Odpowiedzialność osób innych niż członkowie organu | str. 349 4.5. Problematyka sankcji sprzężonej | str. 352 Odpowiedzialność wynikająca z nieprawidłowego zarządzania systemem braku zgodności – odpowiedzialność karna | str. 355 5.1. Sankcjonowanie naruszeń administracyjnych na gruncie prawa karnego | str. 355 5.2. Oszustwo | str. 357 5.3. Niegospodarność managerska | str. 359 5.4. Ryzyko braku zezwolenia na prowadzenie działalności | str. 360 Szczelność systemu compliance na rynku finansowym a uprawnienia organów karnych | str. 362 6.1. Organy ścigania a relacje z organami administracji | str. 362 6.2. Dążenie do zamknięcia nadzorczego rynku finansowego w Polsce | str. 364 Rozdział X. Istota systemu zarządzania brakiem ryzyka na rynku finansowym | str. 367 Wskazanie wpływu compliance na wybrane organizacje i rozwiązania biznesowe | str. 367 Specyfika systemu zarządzania zgodnością w banku | str. 371 2.1. Status prawny banku | str. 371 2.2. Funkcja compliance w bankach | str. 371 2.3. Compliance jako element systemu kontroli wewnętrznej czy element zarządzania ryzykiem | str. 373 2.4. Niezależność komórki do spraw zgodności | str. 376 2.5. Kontrola i nadzór zgodności | str. 377 Specyfika systemu zarządzania zgodnością w domu maklerskim | str. 378 3.1. Status prawny domu maklerskiego | str. 378 3.2. Funkcja compliance w domu maklerskim | str. 379 3.3. Organizacja systemu nadzoru zgodności działalności z prawem | str. 380 3.4. Zadania compliance | str. 382 3.5. Rola systemu compliance w świetle pakietu regulacji MIFID II | str. 384 Specyfika systemu zarządzania zgodnością w Towarzystwach Funduszy Inwestycyjnych | str. 389 4.1. Status prawny Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych | str. 389 4.2. Funkcja compliance w Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych | str. 389 4.3. System nadzoru zgodności działalności z prawem jako część systemu kontroli wewnętrznej | str. 390 4.4. Organizacja systemu nadzoru zgodności działalności z prawem | str. 391 4.5. Kontrola w ramach systemu compliance | str. 392 Specyfika systemu zarządzania zgodnością w spółkach publicznych | str. 394 5.1. Status prawny spółki publicznej | str. 394 5.2. Compliance w spółce publicznej | str. 394 5.3. Definicja compliance | str. 396 5.4. Model systemu nadzoru zgodności działalności z prawem | str. 396 5.5. Organizacja systemu nadzoru zgodności działalności z prawem | str. 398 Bibliografia | str. 401