Klasyczne i nieklasyczne metody analizy nierówności dochodowych

Początki badań rozkładów dochodów i ich nierównomierności sięgają przełomu XIX i XX stulecia, kiedy ukazały się pierwsze prace włoskiego ekonomisty Vilfredo Pareto (1848–1923), współtwórcy teorii równowagi ekonomicznej. Monografia obejmuje szeroko rozumianą metodologię statystyczną dotyczącą rozkładów dochodów i nierówności dochodowych. Obecnie obserwuje się wyraźny wzrost zainteresowania badaniami nierówności, niesprawiedliwości, wykluczenia i ubóstwa, a także wymiarem praktycznym rezultatów tych analiz. W publikacji prezentowana jest szeroka gama mierników nierówności opartych na różnych podejściach: aksjomatycznym, opisowym, normatywnym, w tym współczynniki Giniego, Theila i Zengi, z uwzględnieniem dekompozycji , a także miary różnic między rozkładami pozwalające na ocenę deprywacji wyróżnionych grup. Oddając książkę do rąk Czytelników, wyrażam nadzieję, że spełni oczekiwania statystyków, ekonomistów i polityków oraz ożywi dyskusję nad problemami społecznymi wynikającymi ze zbyt dużych różnic w dochodach, które często prowadzą do ubóstwa i wykluczenia najsłabszych grup ludności.

Wstęp 7 Rozdział 1. Wprowadzenie 9 1.1. Nierówności dochodowe jako problem społeczny 9 1.2. Nierówności dochodowe w zarysie historycznym 13 1.3. Podstawowe źródła danych o dochodach 20 1.4. Prezentacja pracy 24 Rozdział 2. Metody badania nierównomierności rozkładów dochodów 27 2.1. Uwagi wstępne 27 2.2. Podstawowe miary nierównomierności rozkładów dochodów 29 2.3. Klasyczne i nieklasyczne miary nierównomierności oparte na kwantylach 42 2.4. Nieklasyczne ujęcie współczynników Giniego, Bonferroniego i Zengi 47 2.5. Miary nierównomierności rozkładu dochodów a koncepcja dobrobytu 51 2.6. Zastosowanie wybranych miar nierównomierności do analizy zmian rozkładów dochodów w Polsce w grupach społeczno-ekonomicznych 62 2.7. Uwagi końcowe 73 Rozdział 3. Metody badania nierównomierności pomiędzy rozkładami 77 3.1. Uwagi wstępne 77 3.2. Współczynniki oparte na miarach dywergencji lub zgodności rozkładów 81 3.2.1. Miary oparte na porównaniach gęstości 81 3.2.2. Miary oparte na porównaniu dystrybuant 81 3.2.3. Nieklasyczne miary nierównomierności pomiędzy rozkładami oparte na transwariacji Giniego 83 3.2.4. Nieklasyczne miary nierównomierności między rozkładami oparte na kwantylach 87 3.3. Zastosowanie miar dystansu ekonomicznego do badania sytuacji dochodowej grup społeczno-ekonomicznych w Polsce 88 3.4. Porównywanie rozkładów dochodów za pomocą metod graficznych 91 3.4.1. Funkcje gęstości i krzywe koncentracji 91 3.4.2. Podejście nieklasyczne – metoda rozkładu względnego 93 3.4.3. Metody dekompozycji luki dochodowej 97 3.5. Zastosowanie graficznych metod porównywania rozkładów 102 3.5.1. Analiza rozkładów dochodów mężczyzn i kobiet w Polsce i we Włoszech według makroregionów 102 3.5.2. Analiza zmian rozkładów dochodów mężczyzn i kobiet w Polsce w latach 2015–2018 114 3.5.3. Analiza wpływu czynników społeczno-ekonomicznych na kształtowanie się luki dochodowej między kobietami a mężczyznami w Polsce 122 3.6. Uwagi końcowe 127 Rozdział 4. Metody dekompozycji nierówności dochodowych 129 4.1. Uwagi wstępne 129 4.2. Podejście klasyczne – dekompozycja współczynnika Giniego 133 4.2.1. Dekompozycje współczynnika Giniego według podpopulacji 133 4.2.2. Nieklasyczna dekompozycja współczynnika Giniego według podpopulacji 135 4.2.3. Dekompozycja współczynnika Giniego według źródeł dochodu 141 4.3. Podejście nieklasyczne – dekompozycja indeksu Zengi 144 4.3.1. Podstawowe pojęcia i definicje 144 4.3.2. Dekompozycja indeksu Zengi według podpopulacji 145 4.3.3. Dekompozycja indeksu Zengi według źródeł dochodu 147 4.4. Zastosowanie wybranych metod dekompozycji do analizy rozkładu dochodów w Polsce i we Włoszech 149 4.4.1. Cel i przedmiot badania 149 4.4.2. Charakterystyka rozkładów dochodów w Polsce i we Włoszech 152 4.4.3. Dekompozycja nierówności według podpopulacji w Polsce i we Włoszech 156 4.4.4. Dekompozycja nierówności według źródeł dochodu w Polsce i we Włoszech 167 4.5. Uwagi końcowe 174 Zakończenie 177 Literatura 183 Spis rysunków 195 Spis tabel 199