Prolegomena do ekonomii

Publikacja jest przeznaczona dla odbiorców pragnących zdobyć lub uzupełnić wiedzę z szeroko rozumianej ekonomii, łącznie z finansami i rachunkowością. Prezentuje zintegrowaną naukę ekonomii, gdyż te trzy dziedziny w sposób najpełniejszy są w trwałym związku typu ciągłego oddziaływania na siebie. Ekonomia daje ogólne podstawy do tworzenia teorii, rachunkowość jest podstawą informacyjną całego gmachu ekonomicznego, a finanse uogólniają informacje zebrane przez nią, a jednocześnie tworzą podstawy do wnioskowania ekonomicznego. Autor, zdając sobie sprawę z wielkiej liczby prac zarówno z ekonomii, jak i z rachunkowości i finansów, przyjął koncepcję przedstawienia tematów, które są szeroko omawiane w innych publikacjach w sposób syntetyczny. Natomiast tematy rzadziej poruszane w pracach z tych dziedzin zostały omówione szerzej. Stąd też przy niepełnej (z konieczności i trudności łączenia trzech dziedzin) zawartości ekonomicznej treści tytuł publikacji: Prolegomena, jako rozważań wstępnych przed studiowaniem całości materiału z ekonomii, finansów i rachunkowości. Publikacja mieści się między monografią a podręcznikiem. Zdecydowana część tekstów ma charakter naukowy, w tym większość z rachunkowości, a część stanowi pewnego rodzaju vademecum. Opracowanie ujmuje większość zagadnień ekonomicznych, wzbogacając je o treści, które w pozycjach ogólnoekonomicznych o charakterze makro- i mikroekonomicznym są zaledwie zarysowane. W części rachunkowej i finansowej porusza podstawową tematykę, niektóre tematy są rozwinięte przez prezentację ich zastosowania. Autor starał się znajdować wyjaśnienia wielu problemów, w sposób jak najbardziej jasny dla czytelnika. Nie wnikając dogłębnie w analizę skomplikowanych wzorów matematycznych przedstawił wiele schematów i wykresów ilustrujących poruszane zagadnienia. Celem opracowania jest umożliwienie czytelnikowi zrozumienie istoty ekonomii jako ogólnych oraz szczegółowych zjawisk i procesów gospodarczych. Wiedza o ekonomii, systemie rachunkowości (uniwersalnym języku biznesu) oraz podstawowych zasadach generowania, czytania i analizowania informacji finansowej jest niezbędna do podejmowania wszystkich decyzji ekonomicznych. Praca w szczególności adresowana jest do praktyków gospodarczych, menedżerów i finansistów. Książka może być też wykorzystana na zajęciach zarówno z ekonomii, jak i z finansów i rachunkowości w szkołach średnich, a także w szkołach wyższych na zajęciach z ekonomii jako pomoc dydaktyczna.

Wprowadzenie Część I Wybrane podstawowe zagadnienia ekonomiczne Rozdział 1. Ekonomia jako nauka 1.1. Istota nauki 1.2. Paradygmaty w nauce 1.3. Przedmiot ekonomii 1.3.1. Charakterystyka przedmiotu ekonomii 1.3.2. Zasady oraz funkcje ekonomii 1.4. Prawa ekonomiczne 1.4.1. Tworzenie praw ekonomicznych 1.4.2. Podstawowe prawo ekonomiczne 1.5. Społeczny podział pracy 1.6. Czynniki produkcji 1.7. Rodzaje i podział ekonomii 1.8. Wartość i cena jako pojęcia konstytutywne ekonomii Rozdział 2. Teoretyczne problemy ekonomii w praktyce 2.1. Zastosowanie paradygmatów w ekonomii 2.2. Efektywność jako pojęcie determinujące wybory ekonomiczne 2.2.1. Zasada racjonalnego gospodarowania 2.2.2. Miernik efektywności jako kryterium racjonalności gospodarowania 2.3. Konkurencja a równowaga ekonomiczna 2.3.1. Charakterystyka rynku 2.3.2. Elementy, funkcje i rozwój rynku 2.3.3. Rodzaje równowagi 2.3.4. Konkurencja 2.3.5. Źródła przewagi konkurencyjnej 2.3.6. Elastyczność cenowa jako miara wpływu zmiany cen 2.4. Systemy gospodarcze 2.4.1. Gospodarka jako system 2.4.2. Modele gospodarki 2.4.3. Realne systemy gospodarcze 2.4.4. Kryteria oceny systemów 2.5. Historia myśli i dziejów ekonomicznych 2.5.1. Zarys dziejów myśli ekonomicznej 2.5.2. Zdarzenia cywilizacyjne a dzieje ekonomiczne 2.5.3. Cywilizacja jako kierunek postępu Rozdział 3. Problemowe wyznaczniki ekonomii 3.1. Czynnik czasu w ekonomii 3.2. Ryzyko a ekonomia 3.2.1. Niepewność i ryzyko jako części składowe działalności gospodarczej 3.2.2. Rodzaje i czynniki sprawcze ryzyka 3.2.3. Zarządzanie ryzykiem 3.2.4. Rachunek ryzyka 3.2.5. Metody sterowania ryzykiem w MŚP 3.3. Kryzysy a ekonomia 3.3.1. Specyfika kryzysu gospodarczego 2007–2009 3.3.2. Wpływ kryzysu na sektor przedsiębiorstw w Polsce – spojrzenie ogólne 3.3.3. Sposoby przezwyciężania sytuacji kryzysowej w działalności MŚP 3.4. Ekonomia a ekologia w ujęciu produkcyjnym 3.5. Postęp naukowo-techniczny a efektywność Rozdział 4. Niektóre instrumenty ekonomii 4.1. Pieniądz 4.1.1. Istota pieniądza 4.1.2. Motywy gromadzenia środków pieniężnych 4.1.3. Przedmiotowa klasyfikacja zjawisk pieniężnych 4.1.4. Historia pieniądza – kalendarium 4.1.5. Prawa obiegu pieniądza 4.1.6. Przyczyny i skutki inflacji 4.1.7. Pieniądz walutowy 4.1.8. Dwupoziomowy system bankowy 4.2. Papiery wartościowe 4.2.1. Rodzaje rynku finansowego 4.2.2. Pojęcie i rodzaje papierów wartościowych 4.2.3. Akcje 4.2.4. Obligacje 4.2.5. Derywaty 4.3. Kategoria kapitału 4.3.1. Kapitał w ujęciu ogólnym 4.3.2. Kapitał w ujęciu ekonomicznym 4.4. Narzędzia i metody ekonomiczne 4.4.1. Istota metody ekonomicznej 4.4.2. Kryteria prawdy 4.4.3. Modele i eksperymenty ekonomiczne 4.4.4. Założenia modeli 4.4.5. Sposoby pomiaru 4.4.6. Metody wnioskowania Rozdział 5. Ekonomiczna rola państwa 5.1. Modele ekonomiczne państwa 5.2. Funkcje ekonomiczne państwa 5.3. Rodzaje i instrumenty polityki gospodarczej państwa 5.4. Struktury gospodarki narodowej 5.5. Konstrukcja i podział PKB 5.6. Zarys państwowego handlu zagranicznego 5.7. System finansowy państwa 5.8. Ogniwa systemu finansowego państwa 5.9. System podatkowy państwa 5.10. Budżet państwa Rozdział 6. Funkcjonowanie przedsiębiorstwa 6.1. Charakterystyka przedsiębiorstwa 6.1.1. Istota przedsiębiorstwa 6.1.2. Rodzaje przedsiębiorstw 6.1.3. Zarządzanie przedsiębiorstwem 6.1.4. Monopol jako przedsiębiorstwo 6.1.5. Zjawiska finansowe wokół przedsiębiorstw w XX i XXI w. 6.1.6. Turbulencje w działalności przedsiębiorstwa 6.2. Funkcjonowanie małych i średnich przedsiębiorstw 6.3. Koszty jako instrument zarządzania 6.4. Ruch okrężny majątku przedsiębiorstwa Rozdział 7. Finanse przedsiębiorstwa 7.1. Zasady finansowania w przedsiębiorstwie 7.1.1. Ogólna charakterystyka finansowania 7.1.2. Kategoria kapitału obrotowego netto 7.1.3. Zasady finansowania 7.1.4. Kredyt bankowy 7.2. Efektywność finansowa przedsiębiorstwa 7.2.1. Kategorie oceny działalności ekonomicznej 7.2.2. Podstawowe wskaźniki oceny działalności firmy 7.2.3. Wartość dodana 7.2.4. Ocena ogólna działalności przedsiębiorstwa 7.2.5. Przepływy pieniężne 7.2.6. Ilustracja zależności wskaźnikowych 7.2.7. Rachunek efektywności przedsięwzięć Część II Rachunkowość jako podstawa informacyjna ekonomii Rozdział 8. Przedmiot, struktura i zadania rachunkowości 8.1. Przesłanki funkcjonowania rachunkowości w przedsiębiorstwie 8.2. Istota i funkcje rachunkowości 8.3. Założenia koncepcyjne rachunkowości 8.4. Przedmiot i struktura rachunkowości Rozdział 9. Elementy rachunkowości 9.1. Znaczenie dokumentacji 9.2. Aktywa i pasywa przedsiębiorstwa 9.3. Przychody i koszty w ustawie o rachunkowości Rozdział 10. Wybrane problemy rachunkowości 10.1. Wycena ekonomiczna i jej kategorie 10.2. Wycena wartości niematerialnych i prawnych 10.2.1. Ogólna charakterystyka wartości niematerialnych i prawnych 10.2.2. Zasady wyceny wartości niematerialnych i prawnych 10.2.3. Wycena praw majątkowych 10.2.4. Wycena kosztów zakończonych prac rozwojowych 10.2.5. Wycena wartości firmy 10.2.6. Wycena wartości bazy danych o klientach 10.2.7. Amortyzacja i umorzenie wartości niematerialnych i prawnych 10.3. Rozliczanie międzyokresowe 10.4. Polityka konsolidacyjna 10.4.1 Istota i przedmiot rachunkowości konsolidacyjnej 10.4.2. Zasady rachunkowości konsolidacyjnej 10.4.3. Elementy polityki rachunkowości konsolidacyjnej 10.4.4. Dokumentacja konsolidacyjna 10.4.5. Zarys procedury konsolidacji Rozdział 11. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie 11.1. Miejsce analizy finansowej w naukach ekonomicznych 11.2. Rodzaje analizy ekonomicznej 11.3. Funkcje analizy ekonomicznej 11.4. Problem bazy porównawczej w analizie ekonomicznej 11.5. Metody analizy ekonomicznej 11.6. Zasady analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa 11.7. Determinanty analizy ekonomicznej Rozdział 12. Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa 12.1. Założenia analizy finansowej 12.2. Klasyczna analiza finansowa przedsiębiorstwa 12.3. Ocena zagrożenia przed bankructwem 12.4. Bilans ruchu 12.5. Podsumowanie Rozdział 13. Sprawozdanie finansowe jako produkt rachunkowości 13.1. Istota i funkcje sprawozdawczości finansowej 13.2. Rodzaje sprawozdań finansowych 13.3. Zasady sporządzenia sprawozdania finansowego Rozdział 14. Czy wartość godziwa może uchodzić za paradygmat wyceny w rachunkowości? 14.1. Określenie wartości godziwej 14.2. Rozliczenie wyceny według wartości godziwej 14.3. Zalety i wady wartości godziwej 14.4. Ocena wartości godziwej jako paradygmatu rachunkowości Rozdział 15. Niektóre aspekty roli rachunkowości w kryzysie 15.1. Zagrożenia w prawidłowej wycenie rachunkowej 15.2. Nowe versus stare układy sprawozdawczości finansowej Rozdział 16. Bilansowe aspekty przekształcenia spółek Załącznik 1. Główne wskaźniki makroekonomiczne Załącznik 2. Egzemplifikacja podejścia do zastosowania paradygmatu finansowego na przykładzie kategorii kapitału Załącznik 3. Dziesięć najważniejszych zasad finansów przedsiębiorstwa Załącznik 4. Przykładowe pytania do identyfikacji ryzyka Załącznik 5. Aforyzmy o ekonomii Bibliografia Spis rysunków Spis tabel Indeks osobowy