Mongolia w pułapce obfitości zasobów naturalnych

Monografia stanowi zaproszenie do refleksji nad rolą zasobów naturalnych we współczesnym świecie. Rozważania w niej zawarte zostały osadzone w teorii ekonomii środowiska i zasobów naturalnych, a także ekonomii instytucjonalnej. Mają na celu opisanie, analizę i ocenę roli dwóch elementów, które zdeterminowały proces rozwoju Mongolii – ogromnych, nie do końca zbadanych, bogactw naturalnych tego państwa oraz instytucji określających zasady ich eksploatacji. To, kto i na jakich zasadach ma dostęp do zasobów naturalnych kraju, silnie determinuje udział w korzyściach płynących z ich pozyskiwania. Mongolia stanowi pod tym względem niezwykle interesujący przedmiot badań z uwagi na doświadczenia historyczne związane z rozwojem wyjątkowej kultury i stylu życia mongolskich koczowników, a także ze względu na obfitość zasobów kopalin o strategicznym i kluczowym znaczeniu dla nowoczesnych technologii. Czy powstałe w okresie transformacji systemowej instytucje rzeczywiście sprzyjają trwałemu rozwojowi społeczeństwa i gospodarki Mongolii, a może wprowadziły kraj w pułapkę obfitości zasobów naturalnych? Czytelnik znajdzie odpowiedź na to pytanie w prezentowanej książce. Publikacja jest w szczególności adresowana do odbiorców zainteresowanych problemami gospodarowania zasobami naturalnymi, wykładowców akademickich, studentów ekonomii, ochrony środowiska i stosunków międzynarodowych oraz osób, dla których gospodarka Mongolii stanowi obiekt penetracji biznesowej.

Wstęp 9 Część 1. ROLA BOGACTW NATURALNYCH W ROZWOJU GOSPODARCZYM – UJĘCIE TEORETYCZNE 15 Rozdział 1. Pułapka obfitości zasobów naturalnych – wprowadzenie do problematyki 17 Kiedy zasoby naturalne stają się przekleństwem 17 Renta z zasobów naturalnych 19 Choroba holenderska 26 Tragedia dóbr wspólnych 28 Inne zagrożenia związane z eksploatacją bogactw naturalnych 31 Rozdział 2. Inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju RRDC 39 Konsensus waszyngtoński a rozwój RRDC 39 Kontrola łańcuchów dostaw 41 Część 2. ZASOBY NATURALNE I ICH WYKORZYSTANIE W GOSPODARCE MONGOLII 47 Rozdział 3. Przyrodnicze uwarunkowania rozwoju gospodarki Mongolii 49 Środowisko geograficzne 49 Flora i fauna 51 Klimat i jego zmiana 52 Surowce kopalne 53 Źródła energii odnawialnej 55 Rozdział 4. Pastwiska jako unikatowy zasób naturalny Mongolii 57 Pasterstwo nomadyczne 57 Rola tradycyjnego pasterstwa w gospodarce Mongolii 60 Wrażliwość rolnictwa Mongolii na zmianę klimatu 63 Rozdział 5. Rola górnictwa w gospodarce Mongolii 71 Strategiczne złoża surowców mineralnych 71 Wydobycie węgla 72 Wydobycie miedzi 76 Wydobycie złota 77 Wydobycie innych surowców mineralnych 80 Górnictwo jako stymulator rozwoju Mongolii 82 Rozdział 6. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Mongolii 89 Rodzaje bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Mongolii 89 Rozwój bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Mongolii w latach 1992–2018 91 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w sektorze górniczym 95 Część 3. W POSZUKIWANIU DROGI DO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 103 Rozdział 7. Mongolia – kraj w pułapce obfitości zasobów naturalnych 105 Tragedia wspólnego pastwiska i próby jej przezwyciężenia 105 Przekleństwo obfitości surowców kopalnych 109 Rola BIZ w gospodarce Mongolii – próba oceny doświadczeń 111 Wpływ uzależnienia od eksportu surowców naturalnych na gospodarkę 115 Rozdział 8. Znaczenie instytucji formalnych i nieformalnych w racjonalnym korzystaniu z zasobów naturalnych 119 Transformacja systemowa jako zmiana instytucjonalna 119 Problem korupcji 122 Zmiany regulacji prawnych w sferze ochrony środowiska i zasobów naturalnych 124 W kierunku zrównoważonego rozwoju i poprawy jakości życia 128 Zakończenie 133 Literatura 137 Spis tabel 147 Spis wykresów 149