Inwestorzy instytucjonalni w nadzorze korporacyjnym nad spółkami publicznymi w Polsce

Corporate governance stanowi istotny nurt ekonomii instytucjonalnej, która ma na celu podniesienie efektywności przedsiębiorstw i pozyskanie zaufania inwestorów. W wyniku zmian w strukturze akcjonariatu współczesnych korporacji maleje znaczenie inwestorów indywidualnych, a ich miejsce zastępują inwestorzy instytucjonalni, w szczególności instytucje finansowe. Monografia określa miejsce inwestorów instytucjonalnych w nadzorze korporacyjnym nad polskimi spółkami publicznymi, w których instytucje te mają swoje udziały. Zaprezentowano zestaw narzędzi dostępnych dla inwestorów instytucjonalnych, które mogą zostać przez nich wykorzystane w sprawowaniu lepszego nadzoru nad udziałami w spółkach portfelowych. Udzielono odpowiedzi na pytanie, czy inwestorzy korzystają z dostępnych im narzędzi i decydują się na podejmowanie prób ewentualnej restrukturyzacji spółki portfelowej, czy zamiast tego wybierają w takiej sytuacji wyjście z inwestycji poprzez sprzedaż akcji danej spółki, pozostawiając kwestie nadzoru i podejmowania ewentualnych działań naprawczych pozostałym udziałowcom. W monografii określono udział inwestorów instytucjonalnych w procesach i mechanizmach nadzoru korporacyjnego nad polskimi spółkami publicznymi ze wskazaniem na rozbieżność pomiędzy udziałem instytucji w tworzeniu ram ładu korporacyjnego a rzeczywistym stosowaniem jego wytycznych w praktyce nadzoru nad polskimi spółkami publicznymi. Książka adresowana jest m.in. do pracowników naukowych uczelni ekonomicznych zajmujących się problematyką funkcjonowania rynków finansowych, finansów korporacyjnych, zarządzania spółkami kapitałowymi, przedstawicieli wyższych szczebli korporacji, słuchaczy studiów podyplomowych z zakresu zarządzania finansami spółek kapitałowych oraz nadzoru instytucjonalnego nad rynkiem kapitałowym, a także do studentów, w szczególności kierunków finansowych i zarządzania, zainteresowanych corporate governance.

Wstęp 7 Rozdział 1. Teoretyczne aspekty nadzoru korporacyjnego 13 1.1. Pojęcie i istota nadzoru korporacyjnego 13 1.2. Systemy nadzoru korporacyjnego 18 1.2.1. System anglosaski 19 1.2.2. System kontynentalny 21 1.2.3. System łaciński 24 1.2.4. System japoński 25 1.3. Mechanizmy nadzoru korporacyjnego 27 1.4. Model nadzoru korporacyjnego zamknięty a model otwarty 29 1.5. Nadzór inwestorów instytucjonalnych nad spółkami portfelowymi z punktu widzenia teorii agencji 32 Podsumowanie 39 Rozdział 2. Inwestorzy instytucjonalni jako uczestnicy rynku kapitałowego 41 2.1. Zdefiniowanie pojęcia inwestora instytucjonalnego 41 2.2. Typologie inwestorów instytucjonalnych 45 2.3. Klasyfikacje inwestorów instytucjonalnych 52 2.4. Rodzaje inwestorów instytucjonalnych 59 2.4.1. Fundusze inwestycyjne 60 2.4.2. Fundusze emerytalne 64 2.4.3. Towarzystwa ubezpieczeniowe 65 2.4.4. Firmy zarządzające aktywami 65 2.4.5. Banki 66 2.4.6. Fundacje 67 2.4.7. Podmioty państwowe 68 2.5. Bariery władztwa korporacyjnego sprawowanego przez inwestorów instytucjonalnych 69 2.5.1. Dualizm relacji biznesowych 70 2.5.2. Efektywność systemów monitorowania przy zdywersyfikowanych portfelach aktywów 73 Podsumowanie 74 Rozdział 3. Normatywna perspektywa funkcjonowania inwestorów instytucjonalnych w kontekście nadzoru korporacyjnego 77 3.1. Narodowe ramy prawne 78 3.1.1. System common law 78 3.1.2. System kontynentalny 79 3.1.3. Różnice w oddziaływaniu inwestora instytucjonalnego na spółkę portfelową – porównanie systemów common law i kontynentalnego 81 3.2. Inwestorzy instytucjonalni a kodeksy dobrych praktyk 84 3.2.1. Zasady nadzoru korporacyjnego OECD 85 3.2.2. Kodeks International Corporate Governance Network 91 3.2.3. Code on the Responsibilities of Institutional Investors 92 3.2.4. UK Stewardship Code 96 3.2.5. Ewolucja kwestii inwestorów instytucjonalnych w regulacjach środowiskowych 98 3.3. Nadzór korporacyjny inwestorów instytucjonalnych nad spółkami publicznymi – regulacje unijne 101 3.4. Polskie ramy prawne ładu korporacyjnego 104 3.4.1. Prawo spółek 104 3.4.2. Prawo o ofercie publicznej i obrocie instrumentami finansowymi 108 3.4.3. Inne akty prawne w Polsce 114 3.4.4. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 116 3.4.5. Kodeks Dobrych Praktyk Inwestorów Instytucjonalnych 118 Podsumowanie 121 Rozdział 4. Inwestorzy instytucjonalni w procesie nadzoru korporacyjnego na polskim rynku kapitałowym – analiza empiryczna 123 4.1. Metodyka badań i opis próby badawczej 124 4.2. Typ inwestora instytucjonalnego a jego powiązania z liczbą i udziałami w spółkach 131 4.3. Typ pierwszego inwestora dominującego a różnice w średnich udziałach inwestorów instytucjonalnych 134 4.4. Wpływ sektora, w którym działa spółka a wzrost udziału inwestorów instytucjonalnych 148 4.5. Wpływ wyników ekonomicznych spółek na zmianę wielkości udziałów inwestorów instytucjonalnych 152 4.6. Wpływ wyników ekonomicznych spółek na zmianę liczby inwestorów instytucjonalnych w spółkach 158 4.7. Zależności pomiędzy liczbą podmiotów instytucjonalnych a wartością zmiennych ekonomicznych i finansowych spółek 160 Zakończenie 167 Streszczenie 175 Bibliografia 177 Spis tabel 191 Spis rysunków 193