Bariery we współpracy jednostek samorządu terytorialnego miejskich obszarów funkcjonalnych

Od lat przedstawiciele nauki oraz praktyki poszukują dróg kształtowania trwałych przewag konkurencyjnych gospodarki kraju i zastanawiają się, jakie działania podejmowane w ramach polityki rozwoju prowadzą do podnoszenia konkurencyjności poszczególnych terytoriów. Coraz silniej przebija się więc terytorialne i zintegrowane podejście do rozwoju, które w praktyce sprowadzono do obszarów funkcjonalnych, w tym miejskich obszarów funkcjonalnych, składających się z miasta centralnego i jego otoczenia, stanowiącego obszar interaktywnego rozprzestrzeniania się zjawisk i procesów zachodzących w centrum. Niestety, występujące w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych blokady negatywnie przekładają się na budowanie przewag konkurencyjnych w oparciu o nowoczesne czynniki bazujące na kapitale ludzkim i terytorialnym. W publikacji omówiono współpracę samorządów województwa łódzkiego z różnymi partnerami w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych, ze szczególnym uwzględnieniem barier przekładających się na podejmowanie wspólnych działań na rzecz rozwoju miast i ich otoczenia. Ocena zachodzących w tym obszarze zjawisk pozwoliła na sformułowanie rekomendacji co do dalszych działań interwencyjnych służących usprawnieniu tej współpracy. Wyniki podjętych badań wykazują szczególną użyteczność dla rozwoju społecznego i gospodarczego poszczególnych terytoriów i mogą być punktem wyjścia do opracowania i wdrożenia rozwiązań służących budowaniu relacji między różnymi podmiotami uczestniczącymi w procesach rozwojowych.

Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 Rozdział 1. Terytorialno-funkcjonalne podejście do rozwoju 17 1.1. Koncepcje i czynniki rozwoju 17 1.1.1. Wybrane koncepcje rozwoju 17 1.1.2. Czynniki rozwoju 25 1.2. Terytorialny wymiar w polityce rozwoju 28 1.3. Kapitał terytorialny jako nowy jakościowo czynnik rozwoju 34 1.4. Obszary funkcjonalne i ich delimitacja 42 1.4.1. Obszary funkcjonalne w polskich dokumentach planistycznych 42 1.4.2. Obszary funkcjonalne – chaos terminologiczny i próba jego uporządkowania 44 1.4.3. Problemy delimitacji miejskich obszarów funkcjonalnych 52 Rozdział 2. Współpraca jednostek samorządu terytorialnego w ujęciu teoretycznym 57 2.1. Zintegrowane zarządzanie rozwojem 57 2.2. Definicja pojęcia współpracy w administracji publicznej 62 2.3. Systematyka i teorie współpracy 70 2.3.1. Teoria kosztów transakcyjnych 71 2.3.2. Teoria niesprawności władz 74 2.3.3. Teoria klastrów 75 2.3.4. Teoria zależności od zasobów 79 2.3.5. Teoria wymiany relacyjnej 80 2.3.6. Teoria sieci społecznych 81 2.4. Charakterystyka instytucjonalnych form współpracy polskich samorządów 88 2.4.1. Związek jednostek samorządu terytorialnego 89 2.4.2. Związek metropolitalny 91 2.4.3. Porozumienia z udziałem jednostek samorządu terytorialnego 92 2.4.4. Stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego 93 2.4.5. Lokalne Grupy Działania 95 2.4.6. Partnerstwo publiczno-prywatne 96 2.4.7. Spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego 97 2.4.8. Cywilnoprawne formy współpracy z udziałem jednostek samorządu terytorialnego 98 2.5. Główni interesariusze współpracy 100 Rozdział 3. Współpraca polskich samorządów w świetle przeprowadzonych badań na przykładzie województwa łódzkiego 105 3.1. Założenia metodyczne oraz cel i zakres badań 105 3.2. Współpraca JST w świetle przeprowadzonych badań ilościowych 115 3.3. Współpraca JST miejskich obszarów funkcjonalnych w świetle przeprowadzonych badań jakościowych 122 3.3.1. Miasto Bełchatów i jego obszar funkcjonalny 123 3.3.2. Miasto Pabianice i jego obszar funkcjonalny 125 3.3.3. Miasto Tomaszów Mazowiecki i jego obszar funkcjonalny 127 3.3.4. Miasto Zgierz i jego obszar funkcjonalny 128 3.3.5. Miasto Skierniewice i jego obszar funkcjonalny 130 3.3.6. Miasto Radomsko i jego obszar funkcjonalny 132 3.3.7. Miasto Sieradz i jego obszar funkcjonalny 134 3.3.8. Podsumowanie 137 Rozdział 4. Bariery we współpracy podejmowanej przez jednostki samorządu terytorialnego w świetle przeprowadzonych badań 141 4.1. Bariery we współpracy podejmowanej przez jednostki samorządu terytorialnego w świetle przeprowadzonych badań ilościowych 142 4.1.1. Bariery niezależne od jednostek samorządu terytorialnego 143 4.1.2. Bariery zależne od jednostek samorządu terytorialnego 144 4.2. Bariery we współpracy podejmowanej przez jednostki samorządu terytorialnego miejskich obszarów funkcjonalnych 146 4.2.1. Wewnątrzsektorowe bariery we współpracy 146 4.2.1.1. Bariery ustrojowo-administracyjne 148 4.2.1.2. Bariery prawne 156 4.2.1.3. Bariery finansowe 165 4.2.1.4. Bariera upartyjnienia samorządów 184 4.2.1.5. Bariery psychospołeczne 188 4.2.1.6. Bariery związane z planowaniem i programowaniem rozwoju 193 4.2.1.7. Bariera braku zdolności do współpracy miast średniej wielkości 195 4.2.1.8. Bariera kompetencji kadr samorządowych 201 4.2.1.9. Bariery instytucjonalne związane z prowadzeniem polityki rozwoju 204 4.2.2. Międzysektorowe bariery we współpracy 206 4.2.2.1. Bariery we współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi 206 4.2.2.2. Bariery we współpracy jednostek samorządu terytorialnego z przedsiębiorstwami 220 4.2.2.3. Bariery we współpracy jednostek samorządu terytorialnego z uczelniami i jednostkami B+R 224 4.2.2.4. Podsumowanie 225 Wnioski końcowe i rekomendacje 227 Bibliografia 243 Spis tabel 261 Spis rysunków 262 Spis wykresów 263 Załączniki 265 Załącznik 1. Niezależne od JST bariery we współpracy z poszczególnymi grupami partnerów 266 Załącznik 2. Zależne od JST bariery we współpracy z poszczególnymi grupami partnerów 269