Antagonizm społeczny w umysłach ludzi i kulturach świata

W monografii prezentowane są badania nad przekonaniem o antagonistycznym charakterze relacji społecznych, które objęły prawie 15 000 osób pochodzących z 60 krajów. Antagonizm społeczny analizowany jest na dwóch poziomach - poszczególnych jednostek (poprzez analizę związków z cechami osobowości, aspiracjami życiowymi, stylami funkcjonowania w relacjach interpersonalnych, roszczeniowością, sposobami rozwiązywania konfliktów, negatywną wizją świata społecznego), jak i całych społeczeństw (poprzez związki z wymiarem indywidualizmu i kolektywizmu, dochodem i poziomem rozwoju kraju, jakości demokracji, a także poziomem wydatków na zbrojenia). Podsumowaniem badań jest profil psychologiczny osoby o tendencji do antagonistycznego spostrzegania relacji oraz charakterystyka kultury (ideologii) antagonistycznej. . Izomorfizm był od dziesięcioleci ważnym pojęciem w metodologii nauk społecznych, przy czym należał do tzw. filozofii nauko, a nie do jej warstwy operacyjnej. W przypadku pracy dr Różyckiej-Tran, izomorfizm staje się metodą dwupoziomowej analizy danych: jednostkowych i zagregowanych na poziomie krajów. Uważam, że jest to pierwsza tak udana próba w polskiej literaturze, a także należąca wciąż do rzadkości w światowej. [z recenzji prof. Pawła Boskiego] . Autorka w udanyc sposób łączy różne wątki psychologii społecznej i międzykulturowej, ale także socjologii, ekonomii i politologii. Praca ma więc charakter zarówno międzykulturowy, jak i interdyscyplinarny, choć pozostaje rygorystyczna metodologicznie (co jest dość rzadkim zjawiskiem wśród prac takiego rodzaju). [z recenzji prof. Bogdana Wojciszke]

Spis treści Wprowadzenie 9 Rozdział 1. Izomorfizm w naukach społecznych 13 1.1. Problematyka psychologii międzykulturowej 13 1.2. Podejście redukcjonistyczne i emergentne 16 1.3. Cechy agregatowe zbiorowości ludzkich 18 1.4. Problem poziomów: jednostkowy i zagregowany 20 1.5. Relacje izomorficzne 25 Rozdział 2. Koncepcja teoretyczna i pomiar spostrzeganego antagonizmu w relacjach społecznych 30 2.1. Antagonistyczna wizja natury relacji społecznych 31 2.2. W rodzinie aksjomatów 36 2.2.1. Charakterystyka aksjomatów społecznych 36 2.2.2. Antagonizm (makro)społeczny a cynizm (makro)społeczny 38 2.3. Skala do pomiaru spostrzeganego antagonizmu w relacjach społecznych 41 2.3.1. Wielopoziomowa analiza konfirmacyjna: 37 krajów 43 2.3.2. Analiza konfirmacyjna na próbie reprezentatywnej 46 2.3.3. Analiza ekwiwalencji międzygrupowej: 36 krajów 47 2.3.4. Test izomorfizmu między poziomami: 43 kraje 53 2.4. Podsumowanie: antagonizm społeczny jako izomorficzny aksjomat 59 Rozdział 3. Antagonistyczne myślenie jednostek 60 3.1. Obiektywne i subiektywne czynniki społeczne/sytuacyjne 61 3.2. Uwarunkowania osobowościowe: poznawcze, strukturalne i motywacyjne 64 3.3. Podłoże emocjonalne 69 3.4. Związki spostrzeganego antagonizmu społecznego z innymi zmiennymi 70 3.4.1. Aspiracje życiowe 70 3.4.2. Zaangażowanie w pracę 74 3.4.3. Style funkcjonowania w relacjach społecznych 75 3.4.4. Sposoby rozwiązywania konfliktów 81 3.4.5. Postawy roszczeniowe: badania w 38 krajach 89 3.5. Przejawy spostrzeganego antagonizmu w relacjach społecznych 93 3.5.1. Negatywna wizja systemu społeczno-politycznego 94 3.5.2. Negatywne postawy wobec imigrantów 96 3.5.3. Negatywny stosunek wobec sukcesu innych 98 3.6. Ekonomiści jako przykład antagonistów sprawczych 101 3.7. Podsumowanie 105 3.7.1. Profil psychologiczny osoby o przekonaniach antagonistycznych 105 3.7.2. Polska kultura antagonizmu 108 Rozdział 4. Antagonizm społeczny w kulturach świata 111 4.1. Mapy antagonizmu społecznego na świecie 114 4.2. Porównania polsko-wietnamskie 123 4.2.1. Adaptacja narzędzi w Wietnamie (PVQ-40 i MHC-SF) 124 4.2.2. Antagonizm społeczny a wartości i dobrostan psychiczny w Polsce i Wietnamie 129 4.2.3. Wietnamska kultura antagonizmu 132 4.3. Spostrzegany antagonizm społeczny a subiektywny dobrostan psychiczny: badania w 35 krajach 136 4.4. Wyścig zbrojeń: modelowanie wielopoziomowe w 55 krajach 143 4.5. Podsumowanie: charakterystyka kultury antagonizmu 160 Rozdział 5. Podsumowanie badań 164 5.1. Izomorficzny model antagonizmu społecznego 166 5.2. Ograniczenia i kierunek badań w przyszłości 169 5.3. Zakończenie: równowaga Nasha 174 Bibliografia 182 Aneks. Skala BZSG 199 Wykaz rycin i tabel 200 Indeks nazwisk 205