Demokracja gospodarka polityka

Badanie preferencji politycznych, mechanizmów ich powstawania, stabilności i zmiany – to królewski temat politologii i socjologii. Poważne jego traktowanie wymaga kosztownych i wieloletnich badań empirycznych. Autorzy tej książki – jak nikt w Polsce – ten warunek spełnili. Przedstawiana praca opiera się na materiale empirycznym przez nich zgromadzonym w ramach kolejnych fal Polskiego Generalnego Studium Wyborczego. Tym razem uwagę badaczy przykuły nowe zjawiska, które ujawniły się w wyborach parlamentarnych 2011 roku, w szczególności fenomen sukcesu wyborczego Ruchu Palikota. Trzon monografii stanowią jednak dwa inne zagadnienia. Pierwsze, to wielce skomplikowany problem stosunku Polaków do partii politycznych, podjęty w perspektywie porównawczej i analizowany w ramach paradygmatu identyfikacji partyjnej, gdzie udało się daleko wyjść poza banalną tezę o powszechnej w społeczeństwie polskim niechęci do partii. Drugim, gruntownie zbadanym tematem jest kwestia głosowania ekonomicznego. Mamy dowód: w Polsce tego rodzaju determinanty preferencji wyborczych też mają znaczenie. Problem ten dał też Autorom okazję podjęcia prawdziwie ważkiej i ogólnej kwestii związków między polityką a gospodarką – problematyka klasyczna, ale rzadko empirycznie badana. Oddawana do rąk Czytelników książka z pewnością wejdzie na trwale do kanonu lektur politologów, socjologów, psychologów społecznych i ekonomistów. Znaczenia ujawnionych prawidłowości nie pomniejszą takie czy inne wyniki przyszłych wyborów, bo to nie jest rzecz o marketingu politycznym i doraźnych społecznych nastrojach.

SPIS TREŚCI Wstęp 9 Rozdział 1. Wybory parlamentarne 2011 roku – kontynuacja i zmiana 15 Wprowadzenie 15 Wyniki wyborów parlamentarnych 2011 roku 16 Wybory parlamentarne 2011 roku w świetle głównych wskaźników strukturalnych 19 Przestrzeń politycznego współzawodnictwa w 2011 roku 23 Relacje między elektoratami 32 Wnioski 35 Rozdział 2. Kto głosował na Ruch Palikota? Analiza elektoratu na podstawie danych Polskiego Generalnego Studium Wyborczego 37 Wprowadzenie 37 Schemat analizy 38 Socjodemograficzna baza Ruchu Palikota 38 Poglądy wyborców Ruchu Palikota 41 Stosunek do polityki i systemu partyjnego 45 Model poparcia dla Ruchu Palikota – analizy wielozmiennowe 46 Wyborcy Ruchu Palikota v. wyborcy Platformy Obywatelskiej 47 Wyborcy Ruchu Palikota v. wyborcy Prawa i Sprawiedliwości 52 Wyborcy Ruchu Palikota v. wyborcy Polskiego Stronnictwa Ludowego 54 Wyborcy Ruchu Palikota v. wyborcy Sojuszu Lewicy Demokratycznej 56 Wyborcy Ruchu Palikota v. niegłosujący 58 Wnioski 60 Rozdział 3. O problematycznych efektach silnej identyfikacji partyjnej (wraz z Hubertem Tworzeckim) 62 Wprowadzenie 62 Tło teoretyczne 63 Plan badania 66 Wybór przypadków 67 Dane oraz pomiary 71 Wyniki 72 Wnioski 78 Aneks do rozdziału 3 79 Informacje o zmiennych 79 Rozdział 4. Identyfikacja partyjna w demokracjach stabilnych, w nowych i w Polsce 80 Wprowadzenie 80 Kwestie teoretyczne 81 Pytania badawcze i hipotezy 85 Wyniki analiz 88 Wnioski 102 Rozdział 5. Demokracja a gospodarka 105 Wprowadzenie 105 Tło teoretyczne 106 Problem badawczy, pytania badawcze i hipotezy 109 Schemat badania, dane, operacjonalizacja 110 Analizy empiryczne 110 Wnioski 117 Rozdział 6. Determinanty głosowania ekonomicznego: teoria a Polska rzeczywistość 2011 roku 118 Wprowadzenie 118 Teoria ekonomicznego głosowania – wybrane zagadnienia 119 Casus Polski 122 Teoria ekonomicznego głosowania i polskie wybory parlamentarne 2011 roku 123 Pomiar postrzegania i oceny gospodarki 125 Zawartość ocen ekonomicznych 127 Empiryczna weryfikacja hipotez. Dwa modele analizy 130 Modele dyskretnego wyboru 131 Podejście oparte na skłonności do głosowania (PTV) 139 Wnioski 145 Rozdział 7. Głosowanie ekonomiczne w Polsce w latach 2005, 2007 i 2011 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Wprowadzenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Koncepcja głosowania ekonomicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Techniki analityczne i zasady budowy hipotez badawczych. . . . . . . . . . 148 Zmienne zależne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Zmienne niezależne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Formułowanie hipotez badawczych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Głosowanie ekonomiczne na partie w wyborach parlamentarnych w 2005 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Kontekst polityczny 2005 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Kontekst ekonomiczny 2005 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Wyniki empiryczne – modele głosowania na partie 2005 r. . . . . . . . . . . 151 Głosowanie ekonomiczne na partie w wyborach parlamentarnych w 2007 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Kontekst polityczny 2007 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Kontekst ekonomiczny 2007 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 Wyniki empiryczne – modele głosowania na partie 2007 roku . . . . . . . . 155 Głosowanie ekonomiczne na partie w wyborach parlamentarnych w 2011 roku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Kontekst polityczny 2011 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Kontekst ekonomiczny 2011 roku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Wyniki empiryczne – modele głosowania na partie 2011 roku . . . . . . . . 158 Znaczenie głosowania ekonomicznego w decyzjach wyborczych . . . . . 161 Rozdział 8. Priorytety polityki społecznej: o demokratycznej redystrybucji, jej zasadach i poziomie . . . . . . . . . . 163 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Oczekiwania wobec modelu i poziomu redystrybucji . . . . . . . . . . . . . . . 163 Struktura oczekiwań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Preferencje elektoratów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 Symulacja konstrukcji budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Struktura przestrzenna preferencji elektoratów i elit partyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Demograficzne determinanty preferencji budżetowych . . . . . . . . . . . . . 178 Religijność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Wiek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 Wykształcenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Internet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 Dochód. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Grupa społeczno-zawodowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Forma własności zakładu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 Własność zakładu pracy i stanowisko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Obawy o brak pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 Pracodawcy v. pracobiorcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 Preferencje budżetowe a populizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Rozdział 9. Kapitał społeczny a religijność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Pojęcie kapitału społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Kapitał społeczny a dziedzictwo komunizmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 Kapitał społeczny a katolicyzm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 Polska religijność po 1989 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Schemat badania, operacjonalizacja, dane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 Analizy empiryczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Rozdział 10. Polityczne aspekty odmian polskiego kapitalizmu . . . . . 213 Teoretyczne podstawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Zamierzenia i pytania badawcze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Wyniki i ich interpretacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 Odmiany kapitalizmu a struktura społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 Polityczne afiliacje a odmiany kapitalizmu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Kapitał społeczny i religijność Polaków a odmiany kapitalizmu. . . . . . . . 223 W poszukiwaniu przyczyn: wyniki analiz wieloczynnikowych . . . . . . . . . 226 Wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 Noty o Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252