Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych

Monografia przeznaczona jest dla specjalistów zajmujących się rozwojem lokalnym ze szczególnym uwzględnieniem obszarów przygranicznych. Praca ma charakter interdyscyplinarny i korzysta z dorobku wielu nauk tj. geografia, ekonomia czy socjologia. Wypełnia lukę wiedzy w zakresie specyfiki uwarunkowań rozwoju lokalnego polskich obszarów przygranicznych, szczególnie w kontekście przemian granicy, które nastąpiły w ostaniem ćwierćwieczu. Wnioski z pracy mogą być interesującą wskazówka w zakresie kształtowania rozwoju lokalnego na obszarach peryferyjnych. Książka oprócz wymiaru naukowego i teoretycznego, może być pomocna w praktyce zarządzania procesami rozwoju terytorialnego, w tym w procesie budowania strategii rozwoju. Z tego powodu oprócz naukowców, studentów i pasjonatów tematów lokalnych, dedykowana jest osobom reprezentującym samorząd terytorialny oraz euroregiony.

Wstęp / 7 Rozdział 1. Założenia teoretyczne pracy / 11 1.1. Przedmiot i cel pracy / 11 1.2. Zakres przestrzenny i czasowy / 16 1.3. Metodologia badań/ 25 Rozdział 2. Problematyka rozwoju jako przedmiot badań / 29 2.1. Rozwój i jego rodzaje / 29 2.2. Pojęcie i specyfika rozwoju lokalnego /36 2.3. Czynniki i bariery rozwoju lokalnego / 45 2.4. Rozwój lokalny jako element działania władz publicznych / 52 2.5. Specyfika rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych / 58 2.5.1. Obszary przygraniczne na świecie / 58 2.5.2. Polskie obszary przygraniczne / 64 Rozdział 3. Teorie bazowe dla koncepcji rozwoju lokalnego / 69 3.1. Teorie rozwoju społecznego / 71 3.2. Teorie rozwoju gospodarczego / 78 3.3. Teorie rozwoju przestrzennego / 87 Rozdział 4. Granica i jej wpływ na procesy rozwoju / 91 4.1. Rodzaje i funkcje granicy / 91 4.2. Zmiany funkcji granic Polski i warunków funkcjonowania pograniczy / 97 4.3. Postrzeganie granicy i stosunek do niej / 107 Rozdział 5. Identyfikacja uwarunkowań rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych w Polsce / 113 5.1. Potencjał i pozycja obszarów przygranicznych na tle kraju / 113 5.1.1. Wymiar ludnościowy / 113 5.1.2. Wymiar gospodarczy / 115 5.1.3. Wymiar przestrzenny / 125 5.2. Poziom rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych / 126 5.3. Makroekonomiczne uwarunkowania transgraniczne / 133 5.3.1. Poziom wydatków transgranicznych / 139 5.3.2. Indywidulane i zbiorowe korzyści z handlu / 144 5.3.3. Dochody gmin z tytułu opłaty targowej / 147 5.4. Rynek pracy i rynek nieruchomości w układzie transgranicznym / 151 5.4.1. Rynek pracy / 151 5.4.2. Rynek nieruchomości / 158 5.5. Specyfika społeczna pogranicza / 161 5.5.1. Wielokulturowość – mniejszości narodowe i etniczne / 161 5.5.2. Kapitał społeczny pograniczy / 166 5.5.2.1. Frekwencja w wyborach i wskaźnik reprezentacji / 167 5.5.2.2. Transgraniczny kapitał społeczny / 171 5.5.2.3. Aktywność społeczna / 175 5.6. Turystyka jako czynnik rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych /177 5.7. Wsparcie współpracy transgranicznej środkami finansowymi UE / 178 Rozdział 6. Klasyfikacja procesów rozwojowych na obszarach przygranicznych / 181 6.1. Synteza uwarunkowań rozwoju badanych obszarów przygranicznych / 181 6.2. Ocena warunków dla rozwoju lokalnego na pograniczach Polski / 184 Rozdział 7. Teorie rozwoju lokalnego a rozwój obszarów przygranicznych / 187 7.1. Sekwencja procesów rozwoju na obszarach przygranicznych / 187 7.2. Przydatność teorii do praktyki rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych / 189 Zakończenie / 197 Literatura / 205 Summary / 229 Spis tabel / 231 Spis rycin / 233