Zamówienia publiczne jako instrument kreowania popytu na innowacje

Rozdział pierwszy pełni rolę służebną w stosunku do treści rozprawy i pozwala na lepsze zrozumienie istoty pojęcia innowacji oraz innowacyjności, a także uwarunkowań związanych z ich definiowaniem. Dużo miejsca poświęcono w nim problematyce finansowania innowacji i działalności innowacyjnej, aby jak najlepiej na ich tle pokazać specyficzny sposób wspomagania za pomocą pieniędzy publicznych działalności innowacyjnej w zamówieniach publicznych. By dokładniej wskazać kwestie związków innowacji z popytem i podażą na nie, w syntetyczny sposób przedstawiono także wyniki badań własnych uwarunkowań rozwoju innowacyjności gospodarki.
Również rozdział drugi ma charakter usługowy. Zawarto w nim charakterystykę zamówień publicznych oraz przedstawiono ich wykorzystanie jako determinanty rozwoju innowacyjności polskiej gospodarki. Mimo charakteru wprowadzającego jest on niezbędny w konstrukcji całej rozprawy, gdyż zapoznaje Czytelnika z zasadniczymi barierami związanymi z rozwojem innowacyjnych zamówień publicznych, dokumentami i strategiami, które je wspierają, a także możliwymi do zastosowania rozwiązaniami w istniejącym stanie prawnym. Pozwala także, na podstawie wyników badań, na skonfrontowanie dobrych praktyk w wybranych krajach z polityką prowadzoną w tym zakresie w Polsce po stronie popytowej rynku.
Rozdział trzeci pełni w pracy istotną rolę związaną ze zdefiniowaniem barier, możliwości oraz szans łączących się z kreowaniem innowacji w zamówieniach publicznych po stronie podażowej rynku. Z punktu widzenia przewag, jakie ma grupa małych i średnich przedsiębiorstw w kreowaniu innowacji i ich trudności w dostępie do rynku zamówień publicznych, rozdział ten pozwala na zrozumienie powiązań, jakie zachodzą między podażą a popytem w procesie kreowania innowacji, a także pozwala dostrzec konieczność prowadzenia polityki państwa obejmującej lepsze wykorzystanie istniejącego potencjału po stronie podażowej rynku zamówień publicznych. Służy temu również przedstawienie instrumentów wspierających udział firm sektora MSP w przetargach publicznych w wybranych krajach.
Rola rozdziału czwartego w konstrukcji pracy jest specyficzna. Poświęcony jest charakterystyce tak zwanych zielonych zamówień publicznych. Jest próbą diagnozy stopnia ich wykorzystania w kreowaniu innowacyjnych zamówień publicznych i wskazania barier szerszego ich rozwoju. Jest on także odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez Komisję Europejską, aby na tle dobrych praktyk po stronie popytowej rynku zamówień publicznych, przy poszanowaniu zasad zrównoważonego rozwoju, kreować proekologiczne instrumenty wspierające innowacje.
Rozdział piąty ma charakter operacyjny. Pozwala zrozumieć rolę, jaką pełnią narzędzia elektroniczne w wykorzystywaniu potencjału stwarzanego przez rynek zamówień publicznych w procesie kreowania innowacji. Przeprowadzone w nim badania umożliwiają ocenę perspektywy ekspansji gospodarczej związanej z ich wykorzystaniem po stronie podażowej, a także szans wynikających z generowania istotnych oszczędności finansowych po stronie popytowej tego rynku. Z punktu widzenia ograniczonych środków przeznaczanych na innowacje rozdział ten jest bardzo istotny dla tworzenia możliwości bardziej efektywnego ich wykorzystania.
Jak wspomniano, rozdział szósty pełni w pracy najważniejszą rolę. Jest podsumowaniem wcześniejszych analiz oraz całościową propozycją ich lepszego wykorzystania. W stosunku do rozdziałów poprzedzających ma nie tylko walory poznawcze, ale również aplikacyjne, gdyż na tle stworzonego modelu kierowania innowacyjnym zamówieniem publicznym pozwala wdrożyć strategię efektywniejszego wykorzystania zasobów występujących na rynku zamówień publicznych w kreowaniu popytu na innowacje. Szczególne znaczenie, z tego punktu widzenia, pełni mapa intensywności. Rozdział szósty – dzięki budowie pierwszego w litera-turze światowej modelu oceny innowacyjności jednostek administracji publicznej udzielających zamówień publicznych – wskazuje możliwość lepszej i bardziej sprawiedliwej alokacji środków budżetowych do jednostek administracji publicznej udzielających zamówień publicznych. Ma to szczególne znaczenie w związku z bardziej gospodarnym ich wykorzystaniem.
Książkę kończy zestaw danych wskazujących na pozycję Polski w rankingu innowacyjności oraz prezentujących informacje związane z publicznym wsparciem finansowym na działalność innowacyjną, a także dynamikę rozwoju rynku zamówień publicznych. W aneksie zawarto również całościowe zestawienia tabelaryczne analizy prowadzonej w rozdziale szóstym.

Ze wstępu

Wykaz skrótów 6 Wstęp 7 Rozdział 1. Podstawowe pojęcia, modele oraz mechanizmy innowacji i innowacyjności w gospodarce rynkowej 17 1.1. Pojęcie i rodzaje innowacji w naukach ekonomicznych 17 1.2. Źródła innowacji 24 1.3. Innowacyjność i działalność innowacyjna 28 1.4. Pomiar innowacyjności 32 1.5. Finansowanie działalności innowacyjnej 34 1.5.1. Dotacje na działalność innowacyjną 35 1.5.2. Inwestycje kapitałowe na innowacje 36 1.5.3. Finansowanie długiem działalności innowacyjnej 40 1.6. Innowacje a rozwój gospodarki 42 1.7. Polityka innowacyjna Polski i Unii Europejskiej 44 Rozdział 2. Zamówienia publiczne jako determinanta rozwoju innowacyjności gospodarki polskiej 46 2.1. Administracja publiczna – główny podmiot kreujący popyt na innowacje 46 2.2. Pojęcie innowacyjnego zamówienia publicznego 51 2.3. Dokumenty i strategie wspierające innowacyjne zamówienia publiczne 53 2.4. Analiza barier rozwoju innowacyjnych zamówień publicznych 58 2.5. Instrumenty kreowania popytu na innowacyjne zamówienia publiczne 62 2.6. Dobre praktyki udzielania innowacyjnych zamówień publicznych w wybranych krajach 79 2.7. Badania innowacyjności gospodarki oparte na zamówieniach publicznych 82 2.8. Rekomendacje kreowania innowacyjnych zamówień publicznych 85 Rozdział 3. Rola sektora małych i średnich przedsiębiorstw w kreowaniu innowacyjności gospodarki a dostęp do rynku zamówień publicznych w Polsce 87 3.1. Miejsce małych i średnich przedsiębiorstw innowacyjnych w gospodarce rynkowej 87 3.2. Wspieranie innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw 94 3.3. Dokumenty wspierające udziału MSP w rynku zamówień publicznych 99 3.4. Bariery udziału małych i średnich przedsiębiorstw w rynku zamówień publicznych 109 3.5. Instrumenty wspierające udział małych i średnich przedsiębiorstw w rynku zamówień publicznych w wybranych krajach 113 3.6. Badania innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw uczestniczących w rynku zamówień publicznych 117 3.7. Rekomendacje polityki ekonomicznej państwa we wspieraniu udziału MSP w zamówieniach publicznych 124 Rozdział 4. Zielone zamówienia publiczne a innowacyjność gospodarki 126 4.1. Pojęcie zielonego zamówienia publicznego 126 4.2. Dokumenty wspierające rozwój zielonych innowacyjnych zamówień publicznych 128 4.3. Innowacje a ekoinnowacje 129 4.4. Zielone zamówienia publiczne a aspekty ekonomiczne 131 4.5. Kreowanie popytu na zielone zamówienia publiczne w świetle wyników badań empirycznych 135 4.6. Dobre praktyki stosowania zielonych zamówień publicznych w wybranych krajach 147 4.7. Rekomendacje stosowania zielonych zamówień publicznych w celu kreowania popytu na innowacje 151 Rozdział 5. Wykorzystywanie narzędzi elektronicznych w zamówieniach publicznych w procesie kreowania popytu na innowacje 153 5.1. Analiza dokumentów wspierających rozwój elektronicznych procedur w zamówieniach publicznych 153 5.2. Narzędzia elektroniczne w polskim systemie zamówień publicznych 155 5.3. Wykorzystywanie narzędzi elektronicznych w zamówieniach publicznych jako czynnika kreującego popyt na innowacyjne rozwiązania w gospodarce oraz generującego oszczędności finansowe według zamawiających 161 5.4. Wykorzystywanie narzędzi elektronicznych w zamówieniach publicznych jako czynnika kreującego popyt na innowacyjne rozwiązania w gospodarce oraz generującego oszczędności finansowe według wykonawców 166 5.5. Bariery informatyzacji polskiego systemu zamówień publicznych 170 5.6. Dobre praktyki wykorzystywania narzędzi elektronicznych w zamówieniach publicznych w innych krajach 175 5.7. Rekomendacje stosowania elektronicznych narzędzi w zamówieniach publicznych w celu kreowania popytu na innowacje 178 Rozdział 6. Model pomiaru innowacyjności polskich jednostek administracji publicznej udzielających zamówień publicznych z wykorzystaniem metodyki myślenia sieciowego 181 6.1. Podstawy teoretyczne metodyki myślenia sieciowego 181 6.2. Identyfikacja celów i sytuacji problemowej w kreowaniu popytu na innowacje i ekoinnowacje za pomocą zamówień publicznych 188 6.3. Budowanie sieci zależności czynników wpływających na kreowanie popytu na innowacyjne zamówienia publiczne w kontekście budowy modelu oceny innowacyjności jednostek administracji publicznej 194 6.4. Ujęcie i interpretacja możliwych zmian sytuacji w procesie kreowania innowacyjnych zamówień publicznych za pomocą czynników aktywnych i krytycznych 205 6.5. Model sterowania innowacyjnością rynku zamówień publicznych 207 6.6. Model oceny innowacyjności jednostek administracji publicznej udzielających zamówień publicznych 210 6.7. Planowanie strategii i działań w zakresie poprawy innowacyjności polskich jednostek administracji publicznej udzielających zamówień publicznych 221 Zakończenie 225 Literatura 231 Aneks 245 Spis rysunków 269 Spis tabel 270 Spis wykresów 271