Nowoczesne metody i narzędzia zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym

Prezentowany zbiór wypełnia lukę na rynku wydawniczym w zakresie współczesnych metod i narzędzi zarządzania rozwojem. Ze względu na swoją zawartość wpisuje się w nowy paradygmat, określany mianem terytorialnego podejścia do rozwoju. Zaproponowano w nim nowe metody i sposoby stymulowania rozwoju w wymiarze regionalnym i lokalnym, których ucieleśnieniem jest paradygmat terytorialnej polityki rozwoju (ang. place based policy). Nowe podejście terytorialne eksponuje konieczność terytorialnego zróżnicowania polityki rozwoju – odejście od uniwersalnego modelu polityki na rzecz polityki zróżnicowanej terytorialnie, w zależności od specyficznych zasobów, problemów i mechanizmów rozwoju. Akcentuje znaczenie kapitałów terytorialnych, integracji i partycypacji społecznej, innowacyjnego podejścia do rozwoju poprzez wykorzystanie innowacyjnych metod i narzędzi informatycznych zarządzania rozwojem. W książce omówiono nowe lub mało spopularyzowane metody i narzędzia zarządzania rozwojem lokalnym/regionalnym. Całość publikacji składa się z pięciu rozdziałów stanowiących odrębne bloki tematyczne, skomponowanych w logiczny i przejrzysty sposób. Są to: zintegrowane plany rozwoju (rozdz. 1); partycypacyjne instrumenty zarządzania jednostkami samorządu terytorialnego (rozdz. 2); systemy informacji przestrzennej jako narzędzie partycypacyjnej polityki rozwoju lokalnego (rozdz. 3); tematyzacja przestrzeni jako metoda zarządzania rozwojem lokalnym (rozdz. 4) oraz zasobooszczędne gospodarowanie w jednostkach samorządu terytorialnego (rozdz. 5). Monografia jest adresowana przede wszystkim do praktyków i teoretyków, zajmujących się problemami zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym, ale także do studentów i absolwentów różnych kierunków ekonomicznych, gospodarki przestrzennej, geografii gospodarczej, socjologii przestrzeni czy ochrony środowiska. Jest ona dedykowana wszystkim tym, którzy w myśl idei wpółzarządzania aktywnie wpisują się kształtowanie procesów rozwoju miast i regionów.

Wstęp 8 Aleksandra Nowakowska, Zintegrowane plany rozwoju – w stronę terytorialno-funkcjonalnego podejścia do rozwoju jednostki terytorialnej 12 1. Terytorializacja procesów rozwoju – wprowadzenie 12 2. Place-based policy – w kierunku terytorializacji i integracji polityki rozwoju 15 2.1. Idea place-based policy 15 2.2. Nowe instrumenty zintegrowanej polityki w KSRR 18 3. Zintegrowane planowanie rozwoju 22 3.1. Istota zintegrowanego podejścia do planowania rozwoju jednostki terytorialnej 22 3.2. Obszary funkcjonalne – podstawowa jednostka planowania 25 3.3. Logika i specyfika zintegrowanego planu strategicznego 27 3.4. Problemy i wyzwania w budowaniu zintegrowanych planów rozwoju – polskie doświadczenia 34 Podsumowanie 36 Integrated development plans – towards territorial-functional approach to the development of a territorial unit 38 Ewa M. Boryczka, Partycypacyjne instrumenty zarządzania jednostkami samorządu terytorialnego 40 1. Samorząd a społeczność lokalna – wprowadzenie 40 2. Partycypacja społeczna w zarządzaniu jednostkami samorządu terytorialnego 42 2.1. Partycypacja społeczna – idea, istota, cele 42 2.2. Zakres i formy procesu partycypacji 47 2.3. Modele partycypacji społecznej 51 2.4. Instytucjonalno-prawne uwarunkowania udziału mieszkańców w procesach decyzyjnych 55 2.5. Bariery procesu partycypacji społecznej 60 3. Wybrane instrumenty partycypacyjne w teorii i praktyce 62 3.1. Konsultacje społeczne jako forma partycypacji społecznej 62 3.2. Budżet partycypacyjny 76 3.3. Inicjatywa lokalna 79 4. Bariery wykorzystania instrumentów partycypacyjnych w zarządzaniu jednostkami samorządu terytorialnego 82 Podsumowanie 83 Participatory instruments for the management of local government units 86 Marcin Feltynowski, Systemy informacji przestrzennej – narzędzie partycypacyjnej polityki rozwoju lokalnego 88 1. Istota lokalnej polityki rozwoju 88 2. Polityka rozwoju lokalnego w kontekście koncepcji dobrego rządzenia 95 2.1. Koncepcja good governance i jej zasady 95 2.2. Partycypacja w polityce rozwoju lokalnego 100 3. Systemy informacji przestrzennej wsparciem dla good governance 103 3.1. Systemy informacji przestrzennej w podstawowej jednostce podziału terytorialnego 103 3.2. Wykorzystanie systemów informacji przestrzennej w polityce rozwoju lokalnego 105 Podsumowanie 110 Spatial information systems – a participatory policy tool for local development 114 Piotr Rzeńca, Tematyzacja przestrzeni jako metoda zarządzania rozwojem lokalnym 116 1. Przemiany współczesnej turystyki i jej wpływ na rozwój miast i regionów 116 2. Rozwój nowych form turystyki tematycznej 120 3. Tematyzacja przestrzeni jako instrument rozwoju i zarządzania obszarami 123 3.1. Koncepcja procesów tematyzacji przestrzeni 123 3.2. Charakterystyka obszarów tematycznych 127 3.3. Typologie przestrzeni tematycznych 136 4. Park Kulturowy Miasto Tkaczy w Zgierzu – case study przestrzeni tematycznej 138 Podsumowanie 140 Thematization of space as a management method for local development 141 Agnieszka Rzeńca, Zasobooszczędne gospodarowanie w jednostkach samorządu terytorialnego 144 1. Ekologiczny wymiar procesów rozwoju 149 2. Zielona gospodarka – współczesne wyzwania dla polityki rozwoju 149 2.1. Zasoby przyrody i zasobooszczędne gospodarowanie 149 2.2. Bioróżnorodność jako kapitał w procesach rozwoju 153 3. W kierunku gospodarki niskoemisyjnej 158 3.1. Istota gospodarki niskoemisyjnej 158 3.2. Plany gospodarki niskoemisyjnej 161 3.3. Instrumenty finansowe wspierające lokalne bezpieczeństwo energetyczne 163 4. Ekoinnowacje i ekoinnowacyjność 166 5. Klastry ekologiczne – budowanie partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju 171 Podsumowanie 174 Resource-efficient management of territorial units 179