Komisja Edukacji Narodowej (1773-1794)

Publikacja poświęcona dziejom Komisji Edukacji Narodowej – ważnej instytucji oświatowej, dzięki której została przeprowadzona reforma szkolnictwa w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w trudnym czasie po pierwszym rozbiorze. Autorka przedstawia najważniejsze zagadnienia dotyczące Komisji – jej genezę, tworzenie podstaw organizacji szkolnej, ustawodawstwa szkolnego, nowych programów nauczania, opracowywanie podręczników, kształcenie nauczycieli, reformę szkół wyższych, wprowadzanie zmian idących w kierunku upowszechniania nauczania. Prezentuje również osoby działające na rzecz reformy, ze szczególnym podkreśleniem ich zaangażowania w prace Komisji.Bogaty, niezwykle starannie dobrany materiał ilustracyjny stanowi istotny atut monografii. Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa PL (CC BY 4.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl). ****** The Commission of National Education (1773–1794) on Its 250th Anniversary: “…we need to mould men into Poles, Poles into citizens, therefrom all favourable prosperity shall come for the country…” The author presents the most important issues regarding the Commission of National Education – its origins, providing the foundations for school organization and legislation, new curricula, textbook development, preparing teachers, the reform of universities, introducing changes towards the dissemination of teaching. She also shows people working for the reform, with particular emphasis on their commitment to the work of the Commission. The publication is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International Poland license (CC BY 4.0 PL) (full license available at: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).

Wstęp Rozdział I 19 Przełomy edukacyjne w Europie XVII/XVIII w. Rozdział II 31 Nowe szkoły w Rzeczypospolitej 32 Collegium Varsoviense teatynów w Warszawie (1737–koniec XVIII w.) 32 Collegium Nobilium Scholarum Piarum w Warszawie (1740–1832) 36 Collegium Nobilium Societatis Jesu w Poznaniu 37 Szkoła Rycerska w Warszawie (1765–1794) Rozdział III 41 Politycy o edukacji 47 „Monitor” Rozdział IV 51 Powołanie Komisji Edukacji Narodowej na sejmie rozbiorowym Rozdział V 59 Pierwsi członkowie i pierwsze decyzje Komisji Edukacji Narodowej 68 Początek prac komisarzy Komisji Edukacji Narodowej 70 Obwieszczenie powołania KEN Rozdział VI 73 Projekty edukacyjne i ich autorzy Rozdział VII 87 Członkowie Komisji Edukacji Narodowej w latach 1776–1794 88 Lata 1776–1792 99 Lata 1792–1794 Rozdział VIII 107 Zarządzanie funduszem edukacyjnym. Kasjerzy KEN Rozdział IX 113 Pierwsza organizacja szkół i nadzoru szkolnego 114 Pierwsza organizacja nadzoru wizytatorskiego 116 Szkoły w Koronie 116 Szkoły w Wielkim Księstwie Litewskim 118 Pierwsza forma struktury systemu szkolnego 118 Ocena pierwszych dwóch lat pracy Komisji na sejmie 1776 r. Rozdział X 123 Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych 124 Członkowie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. Rok 1775 146 Zadania Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych Rozdział XI 149 Podręczniki szkolne Rozdział XII 157 Struktura systemu szkolnego według Ustaw Komisji Edukacji Narodowej dla stanu akademickiego i na szkoły w krajach Rzeczypospolitej przepisanych (1783) 158 Szkolnictwo w Koronie 159 Szkolnictwo w Wielkim Księstwie Litewskim Rozdział XIII 163 Wizytatorzy generalni i wizytacje szkół 163 Wizytatorzy generalni szkół koronnych 171 Rektorzy Wydziałów pełniący funkcje wizytatorskie 173 Wizytatorzy generalni szkół w Wielkim Księstwie Litewskim Rozdział XIV 185 Akademia Krakowska i Szkoła Główna Koronna 189 Kolegium Moralne 194 Kolegium Fizyczne Rozdział XV 207 Akademia Wileńska i Szkoła Główna Wielkiego Księstwa Litewskiego 212 Kolegium Moralne 221 Kolegium Fizyczne Rozdział XVI 239 Prawo szkolne. Od Przepisów do Ustaw Komisji Edukacji Narodowej dla stanu akademickiego i na szkoły w krajach Rzeczypospolitej przepisanych Rozdział XVII 245 O edukacji dziewcząt Rozdział XVIII 253 Oświata ludu 253 Szkoła dla ludu w przepisach Komisji 255 Próby kształcenia nauczycieli do szkół parafialnych 256 Książki dla uczniów 257 Lektura dla nauczycieli i nauczycielek Rozdział XIX 261 Tradycje Komisji Edukacji Narodowej 267 Zakończenie 270 Bibliografia 289 Indeks nazwisk 298 Spis ilustracji 317 Santrauka 321 Анотація 325 Summary