Style wychowania a rozbieżność między samoocenami i standardami osobistymi wychowanków dawnych domów dziecka

Autorka prezentuje badania przeprowadzone na przełomie lat 80. i 90. XX wieku wpisujące się w studia nad instytucjonalną opieką nad dziećmi w sytuacji silnej dysfunkcji rodziny. Mimo upływu lat rzetelne badania sformalizowanego obszaru pracy opiekuńczej nadal są bardzo nieliczne. System opieki nad dziećmi w Polsce po przełomie ustrojowym został zasadniczo zreformowany. Takich domów dziecka, w których ponad 40 lat temu były przeprowadzane badania, już nie ma. Czy uzyskane wtedy wyniki, opisujące style wychowania i ich związek z ważnymi mechanizmami osobowościowymi młodych ludzi, uzasadniały kierunek reformy? Monografia ma wymiar historyczny, ale obraz interakcji wychowawczych oraz potrzeba monitorowania funkcjonowania instytucji pieczy zastępczej niezmiennie pozostają ważnym przedmiotem badania. Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 PL (CC BY 3.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/legalcode). ****** The Styles of Upbringing and the Discrepancy Between Self-Evaluation and Individual Standards of the Wards of Former Orphanages The author presents the research conducted at the turn of the 1980s and 1990s, in line with the studies on institutional care for children in the case of severely dysfunctional family. Despite the passage of time, reliable studies on formalised area of care are still few and far between. The childcare system in Poland was substantially reformed after the democratic transition. The orphanages where the research was conducted over 40 years ago do not exist. Did the results obtained then, which describe the styles of upbringing and their connection with the important personality mechanisms of young people, justify the direction of the reform? The monograph has a historical dimension, yet the image of the pedagogical interactions and the need to monitor the functioning of the foster care institutions invariably remain an important subject of research. The publication is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Poland license (CC BY 3.0 PL) (full license available at: https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/legalcode).

Wprowadzenie. Kierunek przekształceń dawnych domów dziecka 7 Wstęp 17 CZĘŚĆ I. Teoretyczne podstawy problematyki badań ROZDZIAŁ 1. Postawy interpersonalne i uwarunkowania ich spostrzegania 23 1.1. Postawy interpersonalne 23 1.2. Obraz innych osób 26 ROZDZIAŁ 2. Style wychowania w interakcji wychowawczej 33 ROZDZIAŁ 3. Znaczenie stosunku emocjonalnego w interakcji wychowawczej 42 ROZDZIAŁ 4. Metody nagradzania i karania 49 ROZDZIAŁ 5. Samooceny i standardy osobiste 59 5.1. Samooceny 59 5.2. Standardy osobiste 71 ROZDZIAŁ 6. Dom dziecka jako środowisko wychowawcze w świetle założonych zadań i opinii pracujących wychowawców 75 CZĘŚĆ II. Analiza badań własnych ROZDZIAŁ 7. Założenia badawcze 85 7.1. Charakterystyka podstawowych zmiennych 85 7.2. Problemy, techniki i narzędzia badawcze 88 7.3. Charakterystyka badanej grupy 92 7.4. Organizacja i przebieg badań 95 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka kategorii stylów wychowania – analiza opinii wychowawców i wychowanków 98 8.1. Wewnętrzne zależności pomiędzy charakterystykami kategorii stylu w samoopisach wychowawców 101 8.2. Wewnętrzne zależności pomiędzy charakterystykami kategorii stylu w opisach wychowanków 105 8.3. Zależności między opisami stylów wychowawców i wychowanków 113 ROZDZIAŁ 9. Typologie stylów wychowania 125 ROZDZIAŁ 10. Analiza różnic w charakterystykach stylów opisanych przez partnerów interakcji wychowawczych 136 ROZDZIAŁ 11. Nastawienie emocjonalne do kontynuowania interakcji wychowawczej 146 ROZDZIAŁ 12. Samooceny i standardy osobiste badanych wychowanków 154 ROZDZIAŁ 13. Analiza zależności między stylami wychowania a samoocenami i standardami osobistymi 170 Synteza wyników, wnioski końcowe i rekomendacje pedagogiczne 192 Bibliografia 203 Spis tabel 208