Potrzeba napisania książki zrodziła się w rozmowach z terapeutami i pedagogami, którzy wielokrotnie wskazywali na deficyt publikacji ukazujących możliwości wykorzystania muzyki i wyobrażeń w procesie edukacyjnym oraz terapeutycznym. Pedagodzy mają problem z zagospodarowaniem potencjału tak popularnego wśród młodzieży medium, jakim jest muzyka. Nie są przygotowani do świadomego włączania jej w proces edukacyjny, patrząc na to działanie przez pryzmat celów terapii pedagogicznej i edukacji zdrowotnej (dotyczy to również nauczycieli edukacji muzycznej, którzy w toku edukacji akademickiej z reguły nie są przygotowywani do wykorzystywania rozwojowych i terapeutycznych walorów płynących z muzyki). Zaprzepaszczają tym samym jedną z niebanalnych możliwości budowania dobrych relacji, pozytywnej atmosfery sprzyjającej uczeniu się i rozwojowi, a także wskazywania na zdrowotne aspekty kontaktu z muzyką. Okazuje się, że nie jest to wyzwanie jedynie dla pedagogów, również wśród psychologów i terapeutów (także muzykoterapeutów!) często są to zagadnienia jeszcze niedostatecznie zgłębione. Dlatego książka ta wpisuje się – po Podstawach muzykoterapii (Stachyra 2014a), a także Modelach, metodach i podejściach w muzykoterapii (Stachyra 2012b) – w cykl wydawnictw przedstawiających aktualny obraz muzykoterapii na świecie oraz ukazujących różne aspekty rozwojowego i terapeutycznego zastosowania muzyki.

Wprowadzenie 9 Rozdział I. Od muzyki do terapii 23 Muzyka w powiązaniu z człowiekiem 24 Muzykoterapia 29 Muzykoterapia receptywna 32 Medycyna muzyczna 39 Psychoterapia muzyczna 43 Rozdział II. Teoretyczne podstawy terapii opartych na muzyce i wizualizacji 49 Wizualizacja 49 Powiązanie procesów wyobrażeniowych z muzyką 54 Mechanizmy działania terapii bazującej na wizualizacji z muzyką 59 Muzyka w formach terapii wyobrażeniowej z muzyką 63 Rozdział III. Metoda Wizualizacji Kierowanej z Muzyką w ujęciu Helen Bonny 71 Początki i rozwój metody 71 Założenia teoretyczne metody Helen Bonny 77 Zarys przebiegu wybranych procesów terapeutycznych w metodzie BMGIM 82 Funkcja procesów wyobrażeniowych 82 Rola muzyki 84 Funkcja terapeuty–przewodnika w procesie terapii 86 Przeniesienia w metodzie BMGIM 89 Reakcje obronne – ich rola i przejawy 92 Elementy wybranych koncepcji psychoterapeutycznych w praktyce BMGIM 94 Psychologia analityczna C G Junga 94 Podejście psychodynamiczne 96 Gestalt 97 Pokrewieństwo Wizualizacji Kierowanej z Muzyką z metodami terapii opracowanymi przez współpracowników Helen Bonny 98 Rozdział IV. Elementy sesji w Wizualizacji Kierowanej z Muzyką 103 Preludium 103 Indukcja 105 Trening autogenny 106 Relaksacja progresywna 109 Krótkie indukcje i ich zastosowanie 112 Indukcje przygotowujące do słuchania muzyki 113 Indukcje oparte na odczuciach płynących z ciała 115 Indukcje łączące odczucia płynące z ciała i pracę wyobraźnią 116 Indukcje oparte na wizualizacji 118 Indukcje energetyzujące 123 Punkt skupienia 126 Muzyczna podróż 129 Programy muzyczne i zasady ich doboru przez terapeutę 130 Powrót do stanu toniczności 139 Postludium – integracja doświadczenia 141 Interakcje werbalne jako wsparcie komunikacji 145 Podtrzymanie wypowiedzi 148 Prowadzenie odpowiedzi 148 Głos terapeuty jako instrument 151 Rozdział V. Modyfikacje metody Wizualizacji Kierowanej z Muzyką 157 Modyfikacje metody Helen Bonny – ujęcie teoretyczne 157 Grupowe Sesje GIM 165 Formy modyfikacji Wizualizacji Kierowanej z Muzyką 168 Wybrane modyfikacje sesji indywidualnych i grupowych 174 Muzyka, Rysowanie i Opowiadanie 177 Wizualizacja Muzyczna 180 Dyrektywna Wizualizacja Kierowana z Muzyką 185 Rozdział VI. Wizualizacja Kierowana z Muzyką i jej modyfikacje w praktyce edukacyjnej i terapeutycznej 193 A. Terapia i rozwój osobisty 193 Zaburzenia psychiczne 194 Choroby somatyczne 197 Od muzyki do terapii 7 Niesklasyfikowane wyżej problemy zdrowotne oraz zastosowania związane z rozwojem osobistym 199 B. Kontekst edukacyjny 201 Model zastosowania Wizualizacji Kierowanej z Muzyką i jej modyfikacji w edukacji 203 Projekt Learning in a New Key (LINK) 215 Słuchanie muzyki poprzedzone opowiadaniem 220 Modyfikacja punktu skupienia 221 Połączenie słuchania z sugestiami prowadzącego – metoda DGIM i MI 222 Połączenie słuchania z aktywnym działaniem nastawionym na ekspresję 222 Połączenie słuchanej muzyki z treściami realizowanymi na lekcjach 223 Słuchanie relaksacyjne 223 Zakończenie 229 Bibliografia 233 Aneks 247 Proces szkolenia terapeutów BMGIM 247 Propozycje utworów muzycznych do wykorzystania w modyfikacjiGIM w edukacji 250 Spis tabel 253 Spis rysunków 254

Koszyk

Metoda wizualizacji kierowanej muzyką w kontekście terapeutycznym i edukacyjnym