Klamrami książki są teksty krytycznie analizujące założenia reformy akademickiej (2017: Reforma nauki – nauka reformy) oraz rysujące perspektywy dla wdrożenia uchwalonego ostatecznie prawa (2020: Zamęt u źródeł), wobec powszechnie znanych, nieusuwalnych zaszłości. Autor trwa na posterunku obserwatora spraw uczelnianych, które opisywał na różnych poziomach – najpierw w felietonach, odbijających jak w lusterku uczelnianą codzienność (Ul. Obrazki akademickie), potem w artykułach analizujących rozwiązania prawne i utrwalone obyczaje typowe w polskich uczelniach (Co dalej? Akademicka dysputa).
Obecny zbiorek zawiera publikowane eseje, artykuły oraz wywiady, w których sprawy uczelniane oglądane są z dystansu bardziej odległego, poświęcone zagadnieniom dla uczelni fundamentalnym: powojennej historii polskiego uniwersytetu (przykład UW), idei uniwersytetu europejskiego (Jaspers), roli nauki w uniwersytecie (Grabski) oraz znaczeniu uczelni wyższej dla kultury narodowej (debata PAU). Znajdziemy tu także wywiad o studiowaniu w uniwersytecie brytyjskim, dedykowane studentom cytaty o życiu uniwersyteckim oraz ślad debaty o tym, jaka jest, a jaka być powinna rola profesora w uczelni wyższej. Wspólnym ich mianownikiem jest spojrzenie na rolę uczelni jako źródło kultury społecznej. Zdaniem Autora analiza zjawisk w przekroju historycznym, pokoleniowym oraz europejskim, wskazuje niezbędne kierunki przywracania polskim uniwersytetom ich naturalnej roli ostatecznego wzorca w dziedzinie edukacji oraz kultury.
The book deals critically with the academic reform in Polish universities 2017–2020. The author focuses on the problems raised in his earlier texts (The Hive: Academic Scenery and What Next? An Academic Dispute). In the present volume a more distant perspective is adopted, as the author concentrates on broad issues, fundamental for Polish universities and recently brought to the public debate: the post-war history (example: Warsaw University), the idea of European university (K. Jaspers), the significance of science & research (M.W. Grabski) and the role of academia in development of national culture (the debate at the Polish Academy of Arts and Sciences). The book also includes an interview with a Polish student at a British university and the echo of the debates on the position of university professor: expectations vs. reality.
Od autora 7
Reforma nauki – nauka reformy 11
Lektury 25
Na rozdrożach nauki 27
Lekcja kultury 45
Substancja i duch 59
Rozmowy 83
Profesor Lajkonik czyta Jaspersa studentom 85
Nagrywałem studenta 95
O wymianie myśli rozmowa bez złudzeń 114
Myśli 121
Między kulturą wspólnoty a kultem sukcesu 123
Błądzenie nieprzypadkowe 142
Idea czy utopia? 147
Szklana góra 152
Zamęt u źródeł 158
Normalność 183
