Znaczenie edukacyjne projektu „Jestem fair” opartego na idei neoolimpizmu

Oddając do rąk Czytelnika publikację Znaczenie edukacyjne projektu „Jestem fair” opartego na idei neoolimpizmu, wyrażam nadzieję, że jej lektura wyzwoli chęć poszukiwania nowych metod kształtujących wszechstronnie osobowość młodego człowieka, które można wykorzystać w pracy pedagogicznej w różnych środowiskach wychowawczych. W monografii, poza opisem pewnego wycinka rzeczywistości społecznej, jakim było wprowadzenie do szkół przed EURO 2012 projektu edukacyjnego Jestem fair, podjęto próbę – na podstawie przedstawionych wyników badań – odniesienia się do oczekiwań pedagogicznych i wskazania na skuteczność podjętych działań. Zawarte w książce wnioski i wskazówki mogą przyczynić się nie tylko do usprawnienia sposobu pracy na specyficznym obszarze oddziaływań wychowawczych, jakim jest praca z młodzieżą (szczególnie w okresie dorastania), ale także można je wykorzystać jako sugestie przy projektowaniu programów edukacyjnych przez różne podmioty (w tym nauczycieli wychowania fizycznego i trenerów sportowych). Aby jednakże zmiany te były skuteczne, więcej uwagi należy poświęcić wartościom o charakterze uniwersalnym, które są zrozumiale i cenione przez młodzież z różnych środowisk (w tym przez kibiców). Takimi mogą się stać wartości wyniesione ze sportu, z główną zasadą olimpizmu – fair play.

Wstęp 11 Rozdział 1. Teoretyczne przesłanki projektu edukacyjnego 17 1.1. Wartości i ich rola w edukacji 17 1.1.1. Pojęcie wartości i ich klasyfikacja 17 1.1.2. Rola wartości w procesie wychowania 21 1.1.3. Wychowanie do wartości w działaniach profilaktycznych 25 1.2. Sport w procesie wychowania 28 1.2.1. Sport jako obszar współczesnej rzeczywistości społeczno-kulturowej 28 1.2.2. Wychowawcze wartości sportu 32 1.2.3. Kulturotwórczy i wychowawczy wymiar widowisk sportowych 33 1.2.4. Sport wobec zagrożeń współczesności 35 1.3. Neoolimpizm jako koncepcja wychowawcza 41 1.3.1. Pedagogika sportu Pierre’a de Coubertina w wymiarze antycznych i współczesnych wartości olimpizmu 42 1.3.2. Fundamentalne zasady olimpizmu w koncepcji Pierre’a de Coubertina 46 1.3.3. Pierre’a de Coubertina założenia edukacji olimpijskiej w szkole 48 1.4. Fair play – od historii do promocji w sporcie i życiu codziennym 52 1.4.1. Fair play – pojęcie, tradycje i teraźniejszość 52 1.4.2. Rozwój zasady fair play w Polsce 60 1.4.3. Wybrane aspekty zasady fair play 62 1.4.4. Promowanie zasady fair play w wybranych dokumentach normatywnych 64 1.5. Problemy okresu adolescencji wyzwaniem dla wychowania 68 1.5.1. Zachowania młodzieży w okresie dorastania 69 1.5.2. Przyczyny agresywnych zachowań młodzieży 73 1.5.3. Rola subkultur młodzieżowych w kreowaniu tożsamości młodego człowieka 82 1.5.4. Subkultury kibiców piłkarskich – charakterystyka i podziały 84 1.6. Wybrane metody pracy z młodzieżą 92 1.6.1. Model działań wspierających rozwój młodzieży 92 1.6.2. Metoda projektów jako aktywizująca praktyka wychowawcza 95 1.6.3. Działania profilaktyczne skierowane do uczniów–kibiców 99 Rozdział 2. Założenia metodologiczne 101 2.1. Koncepcja badań 101 2.1.1. Przesłanki uzasadniające wybór przedmiotu badań 101 2.1.2. Uwarunkowania społeczne i środowiskowe projektu edukacyjnego Jestem fair 104 2.2. Przedmiot i cel badań 109 2.3. Cel, założenia i działania edukacyjne projektu Jestem fair 110 2.3.1. Przesłanki teoretyczne do podjęcia działań edukacyjnych w łódzkich szkołach gimnazjalnych 111 2.3.2. Cel i założenia projektu Jestem fair 114 2.3.3. Działania oparte na fundamentalnych zasadach olimpizmu Pierre’a de Coubertina podjęte w ramach projektu Jestem fair 117 2.4. Problematyka badawcza 129 2.5. Miary oceny skuteczności projektu Jestem fair 132 2.6. Metody, techniki i narzędzia badawcze 133 2.7. Sposób analizy danych 135 2.8. Charakterystyka uczestników projektu edukacyjnego Jestem fair i jego ramy czasowo-zadaniowe 136 Rozdział 3. Ocena skuteczności działań edukacyjnych podjętych w ramach projektu Jestem fair – wyniki badań własnych 145 3.1. Analiza porównawcza badań przeprowadzonych wśród uczniów ogółem 145 3.1.1. Postrzeganie zasady fair play w sporcie i życiu 145 Deklarowane zachowania zgodne z zasadą fair play w aspektach: przestrzegania przepisów, odpowiedzialności, zdrowia oraz równości szans 148 3.1.3. Podstawowe źródło wiedzy o fair play 158 3.2. Analiza wyników badań z uwzględnieniem kibicowania deklarowanego przez badanych uczniów 159 3.3. Ocena przez badanych nauczycieli działań podjętych w ramach projektu Jestem fair jako znaczących w pracy edukacyjnej 165 3.4. Samoocena dokonana przez badanych studentów skuteczności przeprowadzonych w szkołach zajęć edukacyjnych na temat przestrzegania zasady fair play w sporcie i życiu 170 3.5. Ocena najbardziej wartościowych działań edukacyjnych projektu Jestem fair 172 3.6. Ograniczenia i problemy w realizacji założeń projektu Jestem fair 175 3.7. Dyskusja, synteza wyników badań i egzemplifikacje dla praktyki pedagogicznej 177 3.7.1. Dyskusja i podsumowanie wyników badań 177 3.7.2. Implikacje i rekomendacje dla praktyki pedagogicznej 182 Zakończenie 189 Bibliografia 193 Spis tabel 207 Spis rycin 209 Załącznik 1. Tabele do wykresów 213 Załącznik 2. Narzędzia badawcze dla uczniów 245 Załącznik 3. Narzędzia badawcze dla nauczycieli 257 Załącznik 4. Wyróżnienia, rekomendacje klubów sportowych i wybrane materiały prasowe dotyczące realizacji projektu edukacyjnego Jestem fair 261 Załącznik 5. Plakat i logo projektu edukacyjnego Jestem fair oraz wyróżnione w konkursie flagi kibiców fair play 285 Załącznik 6. Dokumentacja fotograficzna z realizacji projektu edukacyjnego Jestem fair 287 Summary 293 Nota o autorce 295