Podmiot ucieleśniony

Podmiot ucieleśniony. Psychologiczna analiza reprezentacji ciała i tożsamości cielesnej" to pierwsza na polskim rynku wydawniczym monografia, która w sposób całościowy podejmuje zagadnienie doświadczania własnego ciała. Autorka prowadzi czytelnika przez najważniejsze etapy procesu ucieleśnienia, począwszy od poziomu neuronalnych obrazów ciała, przez jego umysłowe reprezentacje aż do najwyższego poziomu poczuć tożsamościowych. W ciekawie zaplanowanych eksperymentach, głównie z zastosowaniem spektakularnej procedury Iluzji Gumowej Ręki, wykazuje, że indukcja inkorporacji obcego obiektu jest zabiegiem zarówno stosunkowo prostym, jak i znaczącym emocjonalnie. Osoby zafascynowane zagadnieniami ciała i cielesności z pewnością niejeden raz przeżyją przy lekturze tej książki chwile konsternacji. Niewykluczone, że zaskoczy je – wyróżniona obok schematu ciała i jego obrazu – dodatkowa umysłowa reprezentacja – poczucie ciała, tworząca wraz z pozostałymi nierozerwalną triadę. Książka adresowana jest nie tylko do psychologów klinicznych, pasjonujących się zagadnieniami cielesności. Polecana jest również wszystkim psychoterapeutom, socjologom, filozofom i neurokognitywistom, których intryguje fenomen umysłu ucieleśnionego. Monografia jest dobrze napisana, wysoce profesjonalna w treści, oszczędna w formie. Zawiera nowatorskie badania ujawniające szereg nieintuicyjnych właściwości ja cielesnego. prof. dr hab. Piotr K. Oleś – z recenzji Beata Mirucka – psycholog, doktor nauk humanistycznych. Kieruje Zakładem Psychologii Ogólnej i Klinicznej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się głównie wokół zagadnień psychologii klinicznej, psychologii osobowości i psychoterapii. Współautorka książki Ja cielesne – od normy do zaburzeń oraz wielu artykułów z dziedziny psychologii cielesności. Certyfikowana psychoterapeutka i aplikantka-superwizorka Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Założycielka i dyrektor Instytutu Psychoterapii Rodzin i Par Inverso w Białymstoku.

Spis treści Wstęp 11 1. Psychiczne reprezentacje ciała 19 1.1. Obraz ciała 20 1.1.1. Natura obrazu ciała 21 1.1.2. Związek obrazu ciała ze schematem ciała 22 1.1.3. Pozytywny obraz ciała 25 1.2. Schemat ciała 30 1.2.1. Natura schematu ciała 30 1.2.2. Neuronalne i psychiczne uwarunkowania schematu ciała 32 1.2.3. Rola schematu ciała w kształtowaniu się poczucia własności swojego ciała 34 1.2.3.1. Paradygmat Iluzji Gumowej Ręki (RHI) 34 1.2.3.2. Zaburzenia poczucia własności ciała w schizofrenii 38 1.2.3.3. Prawidłowy schemat ciała 38 1.3. Poczucie ciała 39 1.3.1. System interoceptywny a poczucie ciała 40 1.3.2. Obrazowa natura poczucia ciała 42 1.3.3. Wielowymiarowość poczucia ciała 43 1.3.4. Hipoteza markera somatycznego 44 1.3.5. Zaburzenia poczucia ciała 46 1.3.5.1. Anozognozja 46 1.3.5.2. Efekt traumy 46 1.4. Perspektywa rozwojowa reprezentacji ciała 48 1.4.1. Prymarne znaczenie interpersonalnych doświadczeń 49 1.4.2. Etapy kształtowania się funkcji ja cielesnego 50 1.4.3. Niewystarczająco dobry opiekun a zaburzenia ja cielesnego 53 1.4.4. Rozwój schematu ciała 55 1.4.5. Społeczny kontekst procesu budowania obrazu ciała 58 2. Tożsamość cielesna 62 2.1. Tożsamość cielesna a tożsamość osobista 62 2.2. Relacja ja cielesnego z tożsamością cielesną 65 2.3. Poczucia tożsamości cielesnej 65 3. Psychologiczny model podmiotu ucieleśnionego 3.1. Podstawowy poziom neuronalnych map organizmu 74 3.2. Poziom umysłowych reprezentacji ciała 75 3.3. Poziom tożsamości cielesnej 81 4. Metody badania cielesności 85 4.1. Bateria Testów do Badania Psychicznych Reprezentacji Ciała 86 4.1.1. Założenia teoretyczne 86 4.1.2. Etapy analiz konstrukcyjnych 87 4.1.3. Właściwości psychometryczne 90 4.1.3.1. Trafność teoretyczna 90 4.1.3.2. Trafność kryterialna 91 4.1.3.3. Trafność diagnostyczna 92 4.1.3.4. Rzetelność metody 93 4.1.4. Trzyelementowa struktura reprezentacji ciała – rewizja metody 94 4.2. Kwestionariusz Tożsamości Cielesnej (Skala TC) 95 4.2.1. Założenia teoretyczne 95 4.2.2. Wstępne etapy konstrukcji metody 96 4.2.3. Właściwości psychometryczne Skali TC dla kobiet 97 4.2.3.1. Trafność czynnikowa 97 4.2.3.2. Trafność teoretyczna 100 4.2.3.3. Trafność kryterialna 101 4.2.3.4. Rzetelność kwestionariusza 102 4.2.4. Właściwości psychometryczne Skali TC dla mężczyzn 102 4.2.4.1. Trafność czynnikowa 102 4.2.4.2. Trafność teoretyczna 105 4.2.4.3. Trafność kryterialna 106 4.2.4.4. Rzetelność kwestionariusza 107 5. Doświadczenie własnego ciała w schizofrenii: badania w paradygmacie Iluzji Gumowej Ręki 108 5.1. Struktura psychicznych reprezentacji ciała osób ze schizofrenią 110 5.1.1. Grupa badana 111 5.1.2. Procedura badawcza 112 5.1.3. Wyniki badań 112 5.1.4. Interpretacja wyników 117 5.2. Związki psychicznych reprezentacji ciała z tożsamością cielesną w schizofrenii 119 5.2.1. Grupa badana 120 5.2.2. Procedura badawcza 121 5.2.3. Wyniki badań 122 5.2.4. Interpretacja wyników 129 5.3. Osłabianie poczucia własności swojego ciała jako psychologiczny mechanizm redukcji lęku 132 5.3.1. Grupa badana 135 5.3.2. Metody badawcze 135 5.3.3. Procedura badań 137 5.3.4. Wyniki badań 137 5.3.5. Interpretacja wyników 141 6. Podatność na zakłócenia samoświadomości ciała podczas opanowywania lęku sytuacyjnego 144 6.1. Predyktory opanowywania lęku 144 6.1.1. Grupa badana 145 6.1.2. Metody badawcze 146 6.1.3. Procedura badań 148 6.1.4. Wyniki badań 150 6.1.5. Interpretacja wyników 155 6.2. Związki reprezentacji ciała z tożsamością cielesną u młodych kobiet 158 6.2.1. Wyniki badań 158 6.2.2. Interpretacja wyników 166 7. Dyskusja wyników w odniesieniu do modelu podmiotu ucieleśnionego 170 Zakończenie 186 Bibliografia 194 Spis rycin, tabel i wykresów 209 Indeks nazwisk 212 Indeks rzeczowy 218