Swoją rozprawą habilitacyjną A. Domagała udowodniła, że jest nie tylko znakomitą badaczką, ale także osobą niezwykle empatyczną, zwracającą uwagę na podmiotowość pacjenta [...]. Jej monografia wyznacza nowe drogi badawcze w poznawaniu problemów lingwistycznych osób z otępieniem alzheimerowskim i z pewnością będzie podstawowym punktem odniesienia w dalszych badaniach tej skomplikowanej problematyki. [...] Nie do przecenienia są także walory praktyczne recenzowanej pracy. Opracowana przez autorkę "Skala pewności narracyjnych" może być znakomitym narzędziem logopedycznym do diagnozowania zaburzeń mowy u pacjentów z otępieniem oraz wyznaczania optymalnych sposobów postępowania postdiagnostycznego w odniesieniu zarówno do terapii bezpośredniej, jak i pośredniej. [...] Będzie ona bez wątpienia podstawową lekturą dla logopedów chcących specjalizować się z zakresu rodzącej się właśnie gerontologopedii. Zainteresują się nią zapewne także neurolodzy, neuropsycholodzy i inni specjaliści, którzy w kręgu swoich zainteresowań umieszczają osoby z otępieniem, nie tylko alzheimerowskim. Z recenzji profesora Uniwersytetu Gdańskiego dra hab. Stanisława Milewskiego

Wstęp 11 Rozdział I Otępienie alzheimerowskie w perspektywie logopedycznej 17 1. Otępienie 17 1.1. Terminologia 17 1.2. Definiowanie 21 1.2.1. Na gruncie nauk medycznych 21 1.2.2. Na gruncie neuropsychologii 29 1.2.3. W perspektywie logopedycznej 36 2. Choroba Alzheimera jako przyczyna otępienia 44 2.1. W perspektywie historycznej 44 2.2. Koncepcje i ustalenia współczesne 50 2.2.1. Defi nicja. Postaci choroby Alzheimera 50 2.2.2. Epidemiologia, czynniki ryzyka i czynniki protekcyjne 52 2.2.3. Neurodegeneracja w chorobie Alzheimera 58 2.2.3.1. Etiopatogeneza 58 2.2.3.2. Neuropatologia 60 2.2.3.3. Stadia przebiegu choroby 63 3. Charakterystyka otępienia alzheimerowskiego 68 3.1. Kryteria kliniczne otępienia alzheimerowskiego 68 3.2. Obraz kliniczny otępienia alzheimerowskiego. Dynamika zaburzeń, fazy otępienia 72 4. Charakterystyka zaburzeń mowy w otępieniu alzheimerowskim 82 4.1. Zaburzenia mowy w otępieniu alzheimerowskim – terminologia i ujęcia koncepcyjne 82 4.2. Symptomatologia zaburzeń mowy w ujęciu stadialnym 89 4.2.1. Mowa osób z otępieniem alzheimerowskim w fazie łagodnej 89 4.2.2. Mowa osób z otępieniem alzheimerowskim w fazie umiarkowanej 100 4.2.3. Rozpad mowy jako ostateczny rezultat procesu otępiennego 102 Rozdział II Sprawności narracyjne w diagnozie logopedycznej w warunkach otępienia 105 1. Zachowania językowe w otępieniu alzheimerowskim 105 2. Narracja – ujęcia koncepcyjne 107 3. Strukturyzacja wypowiedzi 113 3.1. Poziomy strukturyzacji wypowiedzi 113 3.2. Struktura wypowiedzi determinowanych gatunkowo 116 3.2.1. Opowiadanie i jego struktura 116 3.2.2. Opis i jego struktura 119 Rozdział III Metodologia badań własnych 127 1. Problematyka i cele badań 127 2. Procedura badania. Etapy postępowania badawczego 130 3. Skala sprawności narracyjnych 132 4. Przebieg badań empirycznych 135 5. Charakterystyka badanej populacji 139 6. Opis materiału empirycznego 144 Rozdział IV Wypowiedź w otępieniu alzheimerowskim. Ocena językowych sprawności systemowych 149 1. Sprawności leksykalne 149 1.1. Sprawności leksykalne. Wyniki ogólne 149 1.1.1. Rejestr trudności leksykalnych. Charakterystyka zjawisk 149 1.1.2. Wyniki analizy ilościowej 207 1.2. Sprawności leksykalne w populacji osób w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 212 1.3. Sprawności leksykalne w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 217 2. Sprawności fleksyjne. Wyniki ogólne i analiza porównawcza międzygrupowa 222 2.1. Charakterystyka trudności 222 2.2. Wyniki analizy ilościowej 228 3. Podsumowanie i wnioski 229 Rozdział V Sprawności narracyjne – na poziomie makrostruktury oraz superstruktury wypowiedzi 237 1. Konstruowanie wypowiedzi na temat osób – ocena sprawności pacjentów 237 1.1. Rejestr normatywnych i niepożądanych zachowań językowych. Charakterystyka jakościowa i ilościowa zjawisk – wyniki ogólne 237 1.1.1. Określanie tematu wypowiedzi 237 1.1.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 239 1.1.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 266 1.2. Konstruowanie wypowiedzi na temat osób – ocena sprawności pacjentów w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 276 1.2.1. Określanie tematu wypowiedzi 276 1.2.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 277 1.2.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 283 1.3. Konstruowanie wypowiedzi na temat osób – ocena sprawności w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 285 1.3.1. Określanie tematu wypowiedzi 285 1.3.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 286 1.3.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 292 1.4. Konstruowanie wypowiedzi na temat osób – podsumowanie i wnioski 293 2. Konstruowanie wypowiedzi na temat miejsca – ocena sprawności pacjentów 299 2.1. Rejestr normatywnych i niepożądanych zachowań językowych. Charakterystyka jakościowa i ilościowa zjawisk – wyniki ogólne 299 2.1.1. Określanie tematu wypowiedzi 299 2.1.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 301 2.1.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 322 2.2. Konstruowanie wypowiedzi na temat miejsca – ocena sprawności pacjentów w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 330 2.2.1. Określanie tematu wypowiedzi 330 2.2.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 331 2.2.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 336 2.3. Konstruowanie wypowiedzi na temat miejsca – ocena sprawności w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 338 2.3.1. Określanie tematu wypowiedzi 338 2.3.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 339 2.3.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 343 2.4. Konstruowanie wypowiedzi na temat miejsca – podsumowanie i wnioski 345 3. Konstruowanie wypowiedzi na temat sytuacji – ocena sprawności pacjentów 350 3.1. Rejestr normatywnych i niepożądanych zachowań językowych. Charakterystyka jakościowa i ilościowa zjawisk – wyniki ogólne 351 3.1.1. Określanie tematu wypowiedzi 351 3.1.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 353 3.1.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 373 3.2. Konstruowanie wypowiedzi na temat sytuacji – ocena sprawności pacjentów w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 380 3.2.1. Określanie tematu wypowiedzi 380 3.2.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 380 3.2.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 386 3.3. Konstruowanie wypowiedzi na temat sytuacji – ocena sprawności w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 388 3.3.1. Określanie tematu wypowiedzi 388 3.3.2. Normatywne i niepożądane zachowania językowe odnośnie do makrostruktury wypowiedzi 389 3.3.3. Wypowiedź w aspekcie superstrukturalnym 394 3.4. Konstruowanie wypowiedzi na temat sytuacji – podsumowanie i wnioski 396 4. Konstruowanie wypowiedzi na temat zdarzeń – ocena sprawności pacjentów 401 4.1. Rejestr trudności doświadczanych przez pacjentów. Charakterystyka jakościowa oraz ilościowa zjawisk – wyniki ogólne 401 4.2. Konstruowanie wypowiedzi na temat zdarzeń – ocena sprawności pacjentów w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 420 4.3. Konstruowanie wypowiedzi na temat zdarzeń – ocena sprawności w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 421 4.4. Konstruowanie wypowiedzi na temat zdarzeń – podsumowanie i wnioski 423 4.5. Sprawności narracyjne – na poziomie makrostruktury oraz superstruktury wypowiedzi. Podsumowanie i wskazania 426 Rozdział VI Z perspektywy pacjenta. Samoocena zachowań językowych 431 1. Samoocena wypowiedzi 432 1.1. Samoocena wypowiedzi. Wyniki ogólne 432 1.2. Samoocena wypowiedzi w populacji osób w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 439 1.3. Samoocena wypowiedzi w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 441 2. Samoocena mowy 444 2.1. Samoocena mowy. Wyniki ogólne 444 2.2. Samoocena mowy w populacji osób w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia. Wyniki analizy porównawczej 453 2.3. Samoocena mowy w populacji kobiet oraz w populacji mężczyzn. Wyniki analizy porównawczej 455 3. Samoocena wypowiedzi a samoocena mowy. Wyniki ogólne i analiza porównawcza międzygrupowa 457 4. Uwarunkowania trudności – z perspektywy osób badanych 462 5. Podsumowanie i wnioski 471 Rozdział VII Interakcja w sytuacji badania. Ocena zachowania pacjenta 479 1. Funkcjonowanie w relacji: osoba badana – osoba badająca 480 1.1. Funkcjonowanie w relacji: osoba badana – osoba badająca. Wyniki ogólne 480 1.2. Funkcjonowanie w relacji: osoba badana – osoba badająca. Wyniki analizy porównawczej dla populacji osób w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia 491 1.3. Funkcjonowanie w relacji: osoba badana – osoba badająca. Wyniki analizy porównawczej dla populacji kobiet oraz populacji mężczyzn 493 2. Realizacja procedury badania 496 2.1. Realizacja procedury badania. Wyniki ogólne 496 2.2. Realizacja procedury badania. Wyniki analizy porównawczej dla populacji osób w łagodnej oraz umiarkowanej fazie otępienia 506 2.3. Realizacja procedury badania. Wyniki analizy porównawczej dla populacji kobiet oraz populacji mężczyzn 510 3. Całościowa ocena zachowania pacjenta w sytuacji badania. Wyniki ogólne i analiza porównawcza międzygrupowa 515 4. Zasadnicze problemy w kontakcie z pacjentem 520 5. Podsumowanie i wnioski 522 Zakończenie 531 Bibliografia 535 Spis tabel 557 Spis wykresów 563 Wykaz skrótów 567 Summary 569

Koszyk

Narracja i jej zaburzenia w otępieniu alzheimerowskim