Edukacja przedszkolna

Analiza istotnych aspektów instytucjonalnej edukacji i opieki przedszkolnej dla małych dzieci oraz prezentacja wybranych rozwiązań koncepcyjnych. Autorka analizuje je na tle dwóch podejść: wywodzącego się z założeń liberalizmu i oddolnego eksperymentowania, opartego na inicjatywach obywatelskich. Zastanawia się nad szansami ich powodzenia, wskazuje jawne i ukryte niebezpieczeństwa, które wiążą się z rozbijaniem solidarności i jedności społecznej, z dominacją indywidualizmu, rywalizacji i konkurencji. Odwołując się do teorii i praktyki, proponuje przykłady konkretnych rozwiązań, które mieszczą się w przestrzeni państwa demokratycznego i wpisują w obywatelską, wspólnotową aktywność, podyktowaną troską o wspólne dobro. Analysis of essential aspects of institutional preschool care and education for young children and presentation of selected conceptual solutions. The author analyzes them against the background of two approaches: liberalism-based and "grass-roots experimenting" based on civic initiatives. He wonders about their characteristics, conditions and consequences, and the chances of their success. It indicates the open and hidden dangers that are associated with the breaking of solidarity and social unity, with the domination of individualism, rivalry and competition. Referring to theory and practice, he proposes examples of specific conceptual solutions (Reggio Emilia, High / Scope Program and diversified education) that fit into the space of civil society and fit into civic, community activity, dictated by concern for the common good.

Podziękowania i inspiracje 9 Wstęp 13 Dlaczego napisałam tę książkę 13 Główne wątki w książce 18 Struktura książki 22 Część I. Dwa podejścia w myśleniu o dziecku i wczesnej edukacji 33 Dziecko i jego edukacja – refleksja krytyczna 33 Publiczne i niepubliczne przedszkola 59 A co ze standardami w przedszkolu 68 Dlaczego o jakości edukacji przedszkolnej 73 Badania nad jakością edukacji przedszkolnej 82 Jakość edukacji dla małych dzieci – ujęcie współczesne 87 Jakość edukacji i wolny rynek edukacyjny 93 Model rynkowy i demokratyczny – próba charakterystyki 104 Główne założenia podejścia rynkowego 118 Podejście demokratyczne, czyli demokratyczne eksperymentowanie 132 Demokratyczne eksperymentowanie i rola państwa 134 Rola władz lokalnych 137 Rola instytucji 142 Kim jest nauczyciel 150 Podsumowanie 152 Część II. Od teorii do praktyki – trzy przykłady demokratycznego eksperymentowania 155 Program High/Scope Educational Research Foundation: Educating Young Children – pierwszy przykład z życia 155 Aktywne uczenie się 164 Cechy interakcji dorośli–dzieci 170 Tworzenie klimatu wsparcia 174 Kto ma kontrolę? Trzy różne klimaty społeczno-emocjonalne 177 Konsekwencje klimatu wsparcia dla dzieci i dorosłych 179 Organizacja dnia 185 Kluczowe doświadczenia – ich natura i konsekwencje edukacyjne 187 Współpraca z rodziną jako element konieczny do zrozumienia dziecka 198 Rodzice w programie High/Scope 202 Praca w zespole – wspołpraca między nauczycielami 209 Arkusz obserwacji dziecka, czyli ocena i dokumentowanie jego rozwoju 212 Program przedszkolny Reggio Emilia – drugi przykład z życia 219 Konstruowanie programu w Reggio Emilia 224 Główne zasady pracy metodą projektów 233 Rola nauczyciela i wspomagających go specjalistów 243 Rodzice w programie Reggio Emilia 249 Dokumentacja jako narzędzie konstrukcji i rekonstrukcji programu działania 255 Edukacja zróżnicowana ze względu na płeć – przykład z Polski 261 Rodzice w instytucjach „Sternika” 268 Zarządzanie instytucjami „Sternika” 272 Kim jest nauczyciel 274 Organizacja procesu wychowawczo-dydaktycznego 276 Program wychowawczy 276 Program dydaktyczny 280 Zakończenie 288 Literatura 292