Współczesna szkoła, oprócz tego, że powołana jest do wypełniania swojej naczelnej misji – uczenia, stała się przestrzenią rozpoznawania różnych dysfunkcji, z którymi należy wiązać niektóre przyczyny edukacyjnych niepowodzeń uczniów. Aby jednak mogła je rozpoznać, musi pozostać wrażliwa na ucznia i uważnie go obserwować, nie tracąc jednak z horyzontu tego, co szczególnie istotne w jego rozwoju, a mianowicie kontekstu społecznego czy rodzinnego, w którym funkcjonuje młody człowiek. Tak szerokie spojrzenie jest możliwe nie tylko dzięki wysokim kompetencjom nauczycieli i pedagogów, ale przede wszystkim dzięki współpracy i porozumieniu: wymianie informacji między pracownikami szkoły, uczniami i ich rodzinami. Dzięki zaangażowaniu i wspólnej pracy możliwe jest nie tylko dostrzeżenie problemu, ale również określenie jego źródła, co z kolei prowadzi do aktywnego przeciwdziałania pojawiającym się trudnościom związanym na przykład z niesłyszeniem, niedowidzeniem, jąkaniem się, dysleksją, dwujęzycznością czy sytuacją młodych ludzi wychowujących się w rodzinach patologicznych. Wszystkie wymienione dysfunkcje i zaburzenia mogą, choć wcale nie muszą, prowadzić do stresu, który pomimo iż w szczególny sposób dotyka uczniów zdiagnozowanych, to nie oszczędza także tych bez specjalnych potrzeb edukacyjnych. Wydaje się więc, że fundamentalne zadanie szkoły powinno polegać na rozpoznaniu rodzaju stresu, określeniu źródła i opracowaniu strategii jego eliminacji, a w przyszłości także na obraniu jego profilaktyki. Tak szeroko zakrojony plan działania szkoły może się dziś wydawać edukacyjną mrzonką, tym niemniej badania nad stresem i bogate doświadczenia nauczycieli praktyków wskazują, że współczesna edukacja staje już teraz przed koniecznością nie tyle rozwiązywania trudnych problemów, ile ich dostrzegania i definiowania. Szkoła wydaje się obszarem szczególnego zainteresowania specjalistów zajmujących się zagadnieniem stresu, redaktorki zdecydowały się zatem bliżej przyjrzeć temu zjawisku i jego wpływowi na funkcjonowanie uczniów oraz nauczycieli, jak również podjąć próbę zdiagnozowania problemów dziecka i ucznia o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Mają też nadzieję, że niniejszy tom, dzięki podjętej w artykułach problematyce, stanie się skromnym wkładem w badania nad stresem w placówkach związanych z nauczaniem. Z pewnością zainteresuje on studentów specjalności nauczycielskich oraz nauczycieli, psychologów, pedagogów, bibliotekarzy.

Spis treści Wstęp / 9 Oblicza szkoły Dorota Amborska-Głowacka Podmiotowość w społeczeństwie informacyjnym. Nowe wyzwania dla edukacji polonistycznej /15 Magdalena Świgost Piętno społeczne predykatorem sytuacji trudnych / 29 Aleksandra Zok-Smoła Postulaty vs. realia, czyli debiutant pracuje z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych / 37 Beata Kusiak-Obora Zjawisko mobbingu wśród uczniów szkół polskich w Polsce i w Stanach Zjednoczonych / 49 Magdalena Czepczyk, Magdalena Dobrowolska-Pasiut Pierwsze kroki w szkole, czyli o stresie na praktykach / 63 Oblicza dziecka i ucznia Natalia Moćko, Katarzyna Węsierska Sytuacja dziecka jąkającego się w przedszkolu i w szkole / 79 Jolanta Tambor, Aleksandra Achtelik Uczenie się języka obcego. Specyficzna sytuacja w procesie nauczania / 99 Natalia Grabska Językowe konsekwencje dysortografii. Badania własne / 109 Marcin Gliński Różne aspekty zahamowań językowych na lekcjach języka angielskiego wśród uczniów klas I—III szkoły podstawowej / 117 Kamila Kuros-Kowalska Diagnoza poziomu słownika dziecka dwujęzycznego w języku prymarnym i sekundarnym. Studium przypadku / 125 Marcin Gliński Rola poczucia własnej wartości wśród uczniów dyslektycznych uczących się języków obcych / 137 Agata Lipska, Natalia Kaczor Kształcenie umiejętności społecznych u uczniów niewidomych / 149 Beata Papuda-Dolińska Kompetencje leksykalne dzieci z zaburzeniami wzroku w młodszym wieku szkolnym / 157 Michalina Drożdżal Rola baśni w pracy z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych / 169 Agata Młynarczyk-Burek Uczeń z rodziny z problemem alkoholowym i przemocy z perspektywy psychologa sądowego / 179 Oblicza stresu Patrycja Cicha Stres — choroba współczesności / 193 Bernadeta Niesporek-Szamburska O szkole, o stresie i o lęku słów kilka… / 201 Justyna Tomczyk Stres psychologiczny jako źródło agresji szkolnej / 215 Małgorzata Wójcik-Dudek O tym, jak stres „konserwuje” nauczyciela. Z dziennika będzińskiej nauczycielki / 225 Anita Czerwińska Gimnazjalista na wagarach. Stres jako czynnik wpływający na celowe unikanie szkoły / 235 Agata Lipska Niewidzialny stres. Niewidomi uczniowie w szkołach masowych i integracyjnych / 243 Beata Jerzakowska Stres w szkole z perspektywy polonisty uczącego w szkole dla niewidomych / 255 Monika Banasik, Michalina Drożdżal Arteterapia jako metoda radzenia sobie ze stresem / 263 Katarzyna Janczulewicz Biblioterapia jako metoda radzenia sobie ze stresem / 277 Anna Krotofil Zajęcia w szkolnym kole teatralnym lekarstwem na stres szkolny. Studium przypadku / 289 Sylwia Kalińska-Łuszczyńska Lęk językowy — jak pomóc studentom w przełamywaniu barier w mówieniu w języku obcym? / 297 Noty o Autorach / 307

Koszyk

Szkoła bez barier