Przestępczość i wychowanie w dwudziestoleciu międzywojennym

Przestępczość i wychowanie w dwudziestoleciu międzywojennym jest kontynuacją pracy pod tytułem Uwagi o więzieniach, zapobieganiu występkom i wychowaniu młodzieży stanowiącej wybór tekstów z XVI– XX wieku. W obu publikacjach obowiązują takie same zasady doboru oraz opracowania materiałów. Dotyczą one zagadnień profilaktyki społecznej, postępowania z przestępcami (głównie w okresie nieletniości) oraz warunków życia rodzin. W okresach wcześniejszych piśmiennictwo z tego zakresu było skromniejsze – mimo niejednokrotnie interesujących i znaczących publikacji. Dwudziestolecie międzywojenne z uwagi na bogactwo opracowań stanowiących podwaliny ustawodawstwa oraz wiedzy w tej dziedzinie po II wojnie światowej, a także w wieku XXI zasługuje na odrębne potraktowanie. We wszystkich zamieszczonych tekstach zachowano oryginalną pisownię. Wierność oryginałowi ma tę przewagę nad uwspółcześnianiem zapisu, że pozwala odbiorcy na samodzielne odczytanie zawartych w publikacji poglądów, bez przekłamań i interpretacji narzuconej przez innych. Poza tym słownictwo, składnia itp. wciąż ulegają zmianom, a tekst początkowo współcześnie brzmiący po pewnym czasie się przedawnia i wtedy może zamazywać pierwotne znaczenia. Duża część przedrukowanych w niniejszym opracowaniu tekstów pochodzi z dwóch ważnych publikacji okresu międzywojnia. Z zakresu więziennictwa jest to Księga jubileuszowa więziennictwa polskiego 1918–1928 z roku 1929, zamykająca pierwszą połowę dwudziestolecia, a z zakresu wychowania – Encyklopedia wychowania z lat 1933–1939. Niniejsze opracowanie ma na celu przybliżenie współczesnemu czytelnikowi – humaniście oraz badaczowi dziedzin pedagogiczno-społecznych i prawnych – poglądów wielu autorów zawartych w różnych publikacjach. Starano się przedstawić ważne zjawiska z zakresu pedagogiki, prawa i nauk społecznych z wielu punktów widzenia. Dostęp do oryginałów zamieszczonych tutaj tekstów jest współcześnie trudny, książki są zniszczone, zachowało się niewiele egzemplarzy z uwagi na kilkadziesiąt lat, jakie upłynęły od ich wydania, zniszczenia wojenne, przeprowadzki itp. Poza tym umieszczenie w jednym opracowaniu tekstów odwołujących się do dziedziny wychowania, ale również do nauk społecznych i kryminologii, przyczyn przestępczości, opieki nad dziećmi zaniedbanymi, rodziną zagrożoną i postępowaniem z przestępcami ułatwi odbiorcy studiowanie tych zagadnień, a także może być pomocne przy dalszych, indywidualnych poszukiwaniach. Układ chronologiczny tekstów stanowi jednocześnie swego rodzaju egzemplifikację rozwoju języka na przestrzeni lat – zapisu tekstu, ortografii, słownictwa, składni, a także sposobu argumentacji. Jak pisał ksiądz Jan Twardowski, niejednokrotnie cenne prace zostały „spalone z Wilczą w czas powstania”. Aby ocalić te, które zdziesiątkowane jeszcze pozostały, opracowano niniejszy wybór tekstów. Niniejsza publikacja zawiera jedynie wybrane opracowania. Wiele interesujących tekstów pominięto (np. Heleny Radlińskiej, Floriana Znanieckiego i in.), gdyż z uwagi na wydania po II wojnie światowej są bardziej znane czytelnikowi, dotyczą problemów społecznych itp.

11 Wstęp Część I (1919–1929) 17 Juliusz Makarewicz Zbrodnia i kara (1922) 27 Marceli Dąbrowski Z za krat i bram więziennych. Djalogi z życia więźniów (1924) 33 Adam S. Ettinger Zbrodniarz w świetle antropologji i psychologji (1924) 39 Zygmunt Bugajski, Edward Neymark Aktualne zagadnienia i projekty reformy więziennictwa (1925) 45 Aleksander Mogilnicki Dziecko i przestępstwo (1925) 59 Wacław Zaleski Prostytucja powojenna w Warszawie (1927) 65 Bronisław Wróblewski Prawo karne a moralność. Szkoła humanistyczna prawa karnego (1927) 71 Bronisław Wróblewski Zarys polityki karnej (1928) 75 Sprawozdanie z działalności Patronatu w Warszawie (Tow. opieki nad więźniami) i jego Oddziałów na Prowincji za rok 1928/9 85 Józef Czesław Babicki Wychowanie dziecka opuszczonego w zakładach opiekuńczo-wychowawczych. Cz. 1. Założenia teoretyczne (1929) 91 Lucjan Jaxa-Maleszewski Rozwój więziennictwa polskiego (1929) 99 Henryk Wapniarski Regulamin życia więziennego (1929) 103 Sergiusz Rajowski Personel więzienny i jego wyszkolenie (1929) 111 Edward Neymark Zakłady wychowawczo-poprawcze dla nieletnich (1929) Część II (1930–1939) 121 Stanisław Batawia Wstęp do nauki o przestępcy. Zagadnienie skłonności przestępczych (1931) 127 Leon Wernic Eugenika jako nauka i jej granice (1933) 133 Kazimierz Jeżewski Słuszność zasady: oddaj, coś winien (1933) 137 Stanisław Batawia Kwestjonariusz biologiczno-kryminalny. Zarys projektu (1933) 145 Leon Rabinowicz Podstawy nauki o więziennictwie (1933) 159 Jerzy Szpakowski Z psychologii przeżyć więziennych (1933) 167 Bogdan Nawroczyński Encyklopedja wychowania. Przedmowa (1933) 171 Jakób Frostig Psychopatologja dzieci i młodzieży (1933) 175 Wojciech Gottlieb Środowisko społeczne dzieci i młodzieży (1933) 183 Bogdan Suchodolski Wychowanie moralno-społeczne (1934) 189 Juliusz Makarewicz Kodeks karny z komentarzem (1935) 195 Tadeusz Krychowski Polski system penitencjarny (1936) 205 Leon Radzinowicz Zagadnienie kar dyscyplinarnych w nowoczesnym ustroju więziennym (1936) 211 Anna Jankowska Warunki życia rodzin dzieci upośledzonych umysłowo w Warszawie (1936–1937) 219 Stanisław Batawia Niepoprawni przestępcy w świetle 150 wyroków z art. 84 k.k. (1937) 223 Jerzy Władysław Śliwowski Badania kryminalno-biologiczne w Polsce (1937) 229 Maria Grzegorzewska Szkolnictwo specjalne (1937–1939) 237 Mieczysław Kreutz Osobowość nauczyciela-wychowawcy (1937–1939) 247 Józef Włodarski Karność w wychowaniu (1937–1939) 255 Józef Czesław Babicki, Wanda Woytowicz-Grabińska Opieka społeczna nad dziećmi i młodzieżą (1937–1939) 275 Ustawa z dnia 26 lipca 1939 r. o organizacji więziennictwa (1939) 283 Podsumowanie 287 Bibliografia