Rewolucyjne zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, obowiązujące od 8 lipca 2026 r., przyznały okręgowym inspektorom pracy kompetencje do stwierdzania istnienia stosunku pracy, czyli – w ujęciu praktycznym – przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Powoduje to bardzo istotne skutki nie tylko w relacjach między zatrudnionym a zatrudniającym, ale także w zakresie wysokości podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z tym przewidziano możliwość zaskarżania decyzji inspektorów pracy do sądu, a w Kodeksie postępowania cywilnego wprowadzono nowe, rozbudowane postępowanie odrębne w takich sprawach. Nowe przepisy budzą poważne kontrowersje i wywołują istotne wątpliwości interpretacyjne. Zostały one szczegółowo wyjaśnione w książce. Można się z niej dowiedzieć m.in.: w jakich sytuacjach okręgowi inspektorzy pracy mogą wydać decyzję przekształcającą umowę cywilnoprawną w umowę o pracę; jakie działania powinien podjąć zatrudniający w razie wydania decyzji; jakie skutki wywołuje decyzja inspektora pracy co do sposobu zatrudnienia i uprawnień zatrudnionego (pracownika), a w szczególności jakie obowiązki w tym zakresie nakłada na zatrudniającego (pracodawcę); jakie skutki decyzja inspektora pracy wywołuje w zakresie zobowiązań podatkowych i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne; jakie informacje inspektorzy pracy przekazują organom podatkowym i emerytalnym; w jakim zakresie chroni zatrudniającego interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy i jak o nią wystąpić; jak odwołać się od decyzji inspektora pracy do sądu; na czym polega specyfika zabezpieczenia roszczeń w takich sprawach; jakie działania powinien podjąć zatrudniający w razie uchylenia decyzji inspektora pracy przez sąd. Wszystkie te zagadnienia zostały wnikliwie omówione w pełnym, szczegółowym komentarzu pod redakcją prof. Krzysztofa W. Barana. Publikacja wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne – zarówno w kwestiach materialnoprawych (w tym dotyczących podstaw wydania i przedmiotu decyzji inspektora pracy), jak i procesowych (co do wymagań i sposobu wnoszenia odwołań do sądu pracy oraz przebiegu wywołanego nimi postępowania). Książka z założenia ma stanowić praktyczną pomoc w stosowaniu nowych przepisów. Jest potrzebna zarówno prawnikom podmiotów zatrudniających na postawie umów cywilnoprawnych, jak również pracownikom administracji państwowej – nie tylko Państwowej Inspekcji Pracy, ale także organów emerytalnych i podatkowych. Powinna także zainteresować zajmujących się tymi zagadnieniami adwokatów i radców prawnych oraz sędziów sądów.

Spis treści „Stwierdzanie istnienia stosunku pracy przez Państwową Inspekcję Pracy. Komentarz” Zawartość Nr strony     O autorach 5     Wykaz skrótów 21     Wstęp 25     Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw 29 Art. 1 pkt 1 nowelizacji 29 art. 10 ust. 1 pkt 11 u.PIP 29 I. Zagadnienia ogólne 34 II. Obecny stan prawny 34 Art. 1 pkt 2 nowelizacji 39 art. 11 ust. 1 pkt 7a u.PIP 39 I. Zagadnienia ogólne 41 II. Cel nowelizacji 43 III. Regulacja dotychczasowa 45 IV. Obecny stan prawny 54 art. 11 ust. 1 pkt 8 u.PIP 58 I. Zagadnienia ogólne 59 II. Cel nowelizacji 59 III. Regulacja dotychczasowa 60 IV. Obecny stan prawny 61 art. 11 ust. 2 u.PIP 61 I. Zagadnienia ogólne 61 II. Cel nowelizacji 63 III. Regulacja dotychczasowa 64 IV. Obecny stan prawny 65 Art. 1 pkt 3 nowelizacji 74 art. 13 pkt 1 i 5 u.PIP 74 I. Zagadnienia ogólne 76 II. Cel nowelizacji 77 III. Regulacja dotychczasowa 77 IV. Obecny stan prawny 79 Art. 1 pkt 4 nowelizacji 80 art. 14 ust. 2 pkt 3 u.PIP 80 I. Zagadnienia ogólne 81 II. Cel nowelizacji 82 III. Regulacja dotychczasowa 83 IV. Obecny stan prawny 87 Art. 1 pkt 5 nowelizacji 92 art. 14a u.PIP 92 I. Zagadnienia ogólne 93 II. Cel nowelizacji 95 III. Regulacja dotychczasowa 95 IV. Obecny stan prawny 96 art. 14b u.PIP 99 I. Zagadnienia ogólne 102 II. Cel nowelizacji 104 III. Regulacja dotychczasowa 105 IV. Obecny stan prawny 106 Art. 1 pkt 6 nowelizacji 111 art. 18 ust. 1 pkt 3 u.PIP 111 I. Zagadnienia ogólne 114 II. Cel nowelizacji 115 III. Regulacja dotychczasowa 115 IV. Obecny stan prawny 118 art. 18 ust. 1 pkt 12 u.PIP 120 I. Zagadnienia ogólne 121 II. Cel nowelizacji 122 III. Regulacja dotychczasowa 122 IV. Obecny stan prawny 122 art. 18 ust. 8 i 9 u.PIP 124 I. Zagadnienia ogólne 125 II. Cel nowelizacji 126 III. Regulacja dotychczasowa 127 IV. Obecny stan prawny 127 Art. 1 pkt 7 nowelizacji 133 art. 19 ust. 1 pkt 4 i 4a, ust. 1a u.PIP 133 I. Zagadnienia ogólne 135 II. Cel nowelizacji 135 III. Regulacja dotychczasowa 136 IV. Obecny stan prawny 136 Art. 1 pkt 8 nowelizacji 141 art. 23 ust. 1 pkt 2a, 5, 5a i 8 u.PIP 141 I. Zagadnienia ogólne 144 II. Cel nowelizacji 145 III. Regulacja dotychczasowa 145 IV. Obecny stan prawny 146 Dodanie art. 23 ust. 1 pkt 2a – transmisja online jako nowy instrument kontroli 146 Zmiana art. 23 ust. 1 pkt 5 – dostęp do dokumentacji w postaci elektronicznej 148 Zmiana art. 23 ust. 1 pkt 5a – elektronizacja dokumentacji dotyczącej delegowania pracowników 148 Zmiana art. 23 ust. 1 pkt 8 – kopie dokumentów elektronicznych 149 Art. 1 pkt 9 nowelizacji 150 art. 23a u.PIP 150 I. Zagadnienia ogólne 150 II. Cel nowelizacji 151 III. Regulacja dotychczasowa 151 IV. Obecny stan prawny 152 Charakter prawny nowej kompetencji 152 Zakres podmiotowy i przedmiotowy regulacji 153 Znaczenie dowodowe wyjaśnień i zeznań 154 Art. 1 pkt 10 nowelizacji 154 art. 26 ust. 5–8 u.PIP 154 I. Zagadnienia ogólne 156 II. Cel nowelizacji 157 III. Regulacja dotychczasowa 157 IV. Obecny stan prawny 161 Art. 1 pkt 11 nowelizacji 169 art. 31 ust. 1, 2 pkt 1 i 7a, ust. 9 i 10a u.PIP 169 I. Zagadnienia ogólne 171 II. Cel nowelizacji 172 III. Regulacja dotychczasowa 173 IV. Obecny stan prawny 181 Art. 1 pkt 12 nowelizacji 185 art. 33 ust. 1 pkt 1–3 u.PIP 185 I. Zagadnienia ogólne 186 II. Cel nowelizacji 186 III. Regulacja dotychczasowa 187 IV. Obecny stan prawny 188 Nowe brzmienie art. 33 ust. 1 pkt 1 – decyzje administracyjne inspektora pracy 188 Nowe brzmienie art. 33 ust. 1 pkt 2 – wystąpienia i polecenia 189 Uchylenie art. 33 ust. 1 pkt 3 189 Znaczenie systemowe nowelizacji 190 Art. 1 pkt 13 nowelizacji 190 art. 33a u.PIP 190 I. Zagadnienia ogólne 191 II. Cel nowelizacji 192 III. Regulacja dotychczasowa 193 IV. Obecny stan prawny 194 Art. 1 pkt 14 nowelizacji 199 art. 34 ust. 1–2l, 4–6 u.PIP 199 I. Zagadnienia ogólne 205 II. Cel nowelizacji 206 III. Regulacja dotychczasowa 206 IV. Obecny stan prawny 207 Art. 1 pkt 15 nowelizacji 211 art. 35 ust. 1 u.PIP 211 I. Zagadnienia ogólne 212 II. Cel nowelizacji 214 III. Regulacja dotychczasowa 214 IV. Obecny stan prawny 215 Art. 1 pkt 16 nowelizacji 217 art. 36 ust. 1–2 u.PIP 217 I. Zagadnienia ogólne 218 II. Cel nowelizacji 219 III. Regulacja dotychczasowa 220 IV. Obecny stan prawny 220 Art. 1 pkt 17 nowelizacji 221 art. 37aa u.PIP 221 I. Zagadnienia ogólne 221 II. Cel nowelizacji 221 III. Regulacja dotychczasowa 222 IV. Obecny stan prawny 222 Art. 2 pkt 1 nowelizacji 226 art. 631 k.p.c. 226 I. Zagadnienia ogólne 226 II. Cel nowelizacji 227 III. Obecny stan prawny 228 art. 632 k.p.c. 234 I. Zagadnienia ogólne 234 II. Cel nowelizacji 235 III. Obecny stan prawny 235 Art. 2 pkt 2 nowelizacji 236 art. 3982 § 2 pkt 4 k.p.c. 236 I. Zagadnienia ogólne 237 II. Cel nowelizacji 237 III. Obecny stan prawny 238 Art. 2 pkt 3 nowelizacji 238 art. 460 § 1 k.p.c. 238 I. Zagadnienia ogólne 239 II. Cel nowelizacji 239 III. Obecny stan prawny 239 Art. 2 pkt 4 nowelizacji 242 art. 461 § 11, 12, 23 i 24 k.p.c. 242 I. Zagadnienia ogólne 245 II. Cel nowelizacji 245 III. Obecny stan prawny 245 Art. 2 pkt 5 nowelizacji 247 art. 465 § 12 k.p.c. 247 I. Zagadnienia ogólne 247 II. Cel nowelizacji 247 III. Obecny stan prawny 249 Art. 2 pkt 6 nowelizacji 251 art. 476 § 1 pkt 12 i 13 k.p.c. 251 I. Zagadnienia ogólne 253 II. Cel przepisu 253 III. Obecny stan prawny 253 Art. 2 pkt 7 nowelizacji 255 art. 4771c k.p.c. 255 I. Zagadnienia ogólne 256 II. Cel przepisu 256 III. Obecny stan prawny 257 Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym 257 Rozszerzenie możliwości wydania wyroku wstępnego 260 Połączenie wyroku częściowego z wyrokiem wstępnym 261 art. 4771d k.p.c. 263 I. Zagadnienia ogólne 263 II. Cel przepisu 263 III. Obecny stan prawny 264 art. 4777b k.p.c. 266 I. Zagadnienia ogólne 267 II. Cel przepisu 268 III. Obecny stan prawny 268 Przedmiot kontroli sądowej 268 Ukształtowanie podmiotowe 269 Sposób wniesienia odwołania 271 Termin na wniesienie odwołania 272 Wymagania dotyczące odwołania 273 Koncentracja materiału dowodowego 275 Możliwość autokontroli 279 Przekazanie odwołania do sądu 280 Odrzucenie odwołania 281 art. 4777c k.p.c. 284 I. Zagadnienia ogólne 284 II. Cel przepisu 284 III. Obecny stan prawny 285 art. 4777d k.p.c. 288 I. Zagadnienia ogólne 288 II. Cel przepisu 289 III. Obecny stan prawny 290 Możliwość zawarcia ugody 290 Wyłączenie zdatności arbitrażowej 295 art. 4777e k.p.c. 296 I. Zagadnienia ogólne 296 II. Cel przepisu 296 III. Obecny stan prawny 297 Skutki zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji 297 Wpływ decyzji z art. 11 ust. 1 pkt 7a u.PIP na sprawę o ustalenie 298 art. 4777f k.p.c. 301 I. Zagadnienia ogólne 301 II. Cel przepisu 302 III. Obecny stan prawny 303 art. 4777g k.p.c. 305 I. Zagadnienia ogólne 305 II. Cel przepisu 305 III. Obecny stan prawny 306 art. 4777h k.p.c. 309 I. Zagadnienia ogólne 309 II. Cel przepisu 309 III. Obecny stan prawny 310 art. 4777i k.p.c. 312 I. Zagadnienia ogólne 312 II. Cel przepisu 312 III. Obecny stan prawny 312 art. 4777j k.p.c. 315 I. Zagadnienia ogólne 315 II. Cel przepisu 316 III. Obecny stan prawny 316 Art. 2 pkt 8 nowelizacji 319 art. 7556 k.p.c. 319 I. Zagadnienia ogólne 320 II. Cel przepisu 320 III. Obecny stan prawny 323 Art. 3 nowelizacji 326 art. 281–283 k.p. 326 I. Zagadnienia ogólne 330 II. Cel nowelizacji 330 III. Regulacja dotychczasowa 331 IV. Obecny stan prawny 331 Art. 4 nowelizacji 332 art. 70, 70ca, 71, 201, 299j o.p. 332 Art. 5 pkt 1 nowelizacji 334 art. 18 ust. 1b u.s.u.s. 334 I. Zagadnienia ogólne 338 II. Cel nowelizacji 339 III. Regulacja dotychczasowa 340 IV. Obecny stan prawny 340 Art. 5 pkt 2 nowelizacji 343 art. 24 ust. 5h u.s.u.s. 343 I. Zagadnienia ogólne 346 II. Cel nowelizacji 347 III. Regulacja dotychczasowa 348 IV. Obecny stan prawny 349 Art. 5 pkt 3 nowelizacji 352 art. 36 ust. 4e u.s.u.s. 352 I. Zagadnienia ogólne 356 II. Cel nowelizacji 356 III. Regulacja dotychczasowa 357 IV. Obecny stan prawny 358 Art. 5 pkt 4 nowelizacji 359 art. 38b u.s.u.s. 359 I. Zagadnienia ogólne 360 II. Cel nowelizacji 360 III. Regulacja dotychczasowa 361 IV. Obecny stan prawny 361 Art. 5 pkt 5 nowelizacji 363 art. 50 ust. 11, 12 i 13a u.s.u.s. 363 I. Zagadnienia ogólne 385 II. Cel nowelizacji 386 III. Regulacja dotychczasowa 386 IV. Obecny stan prawny 387 Art. 5 pkt 6 nowelizacji 391 art. 68ac u.s.u.s. 391 I. Zagadnienia ogólne 392 II. Cel nowelizacji 392 III. Regulacja dotychczasowa 393 IV. Obecny stan prawny 393 Art. 6 nowelizacji 395 art. 96 § 1a, 1b–1bc k.p.w. 395 I. Zagadnienia ogólne 398 II. Cel nowelizacji 398 III. Regulacja dotychczasowa 400 IV. Obecny stan prawny 400 Art. 7 nowelizacji 406 art. 35 ust. 2, art. 36a, 96 ust. 1 pkt 8 u.k.s.c. 406 I. Zagadnienia ogólne 409 II. Cel nowelizacji 409 III. Regulacja dotychczasowa 410 IV. Obecny stan prawny 411 Art. 8 nowelizacji 415 art. 33 ust. 2 pkt 3, art. 69 pkt 5 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom 415 I. Zagadnienia ogólne 417 II. Cel nowelizacji 417 III. Regulacja dotychczasowa 418 IV. Obecny stan prawny 419 Art. 9 nowelizacji 423 Art. 10 nowelizacji 423 Art. 11 nowelizacji 424 Art. 12 nowelizacji 427 Art. 13 nowelizacji 427 Art. 14 nowelizacji 427 Art. 15 nowelizacji 427 Art. 16 nowelizacji 427 Art. 17 nowelizacji 428 Art. 18 nowelizacji 428 Art. 19 nowelizacji 429 Art. 20 nowelizacji 429 Bibliografia 431