Pedagogika specjalna w swoich poszukiwaniach ma szacunek dla dorobku poprzedników. Poczucie ciągłości ważnych zadań przejawia się w uznawaniu roli tradycji w teraźniejszości i docenianiu znaczenia przeszłości dla przyszłości. Ponadczasowe idee w starciu z nowymi myślami, wynikami badań i procesami społecznymi dają nową jakość edukacji, rehabilitacji i terapii. Autorka, wychodząc naprzeciw tak nakreślonym zadaniom współczesnej pedagogiki specjalnej, podejmuje próbę rozpoznania możliwości i ograniczeń uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną rozpoczynających naukę szkolną. Buduje tym samym modele diagnostyczne i terapeutyczne, by na podstawie dotychczasowych koncepcji i wyników ba- dań własnych opracować pewien konstrukt łączący wybrane aspekty tego, co stałe i zmienne w pedagogice specjalnej. [...] W wyniku wzajemnych relacji i działań pomocowych świat dziecięcy i świat dorosłego przenikają się w realnych sytuacjach edukacyjnych. Proces przenikania się tych dwóch światów może być wzmocniony istotnym przekaźnikiem, jakim są treści wyobrażone, nierealne, baśniowe – tak bliskie dziecku, nasycające jego umysł i uczucia oraz dające poczucie bezpiecznego uczestniczenia w wypełnianiu zadań edukacyjnych. Wychodząc naprzeciw tak nakreślonym zadaniom współczesnej pedagogiki specjalnej, rozpoznanie możliwości i ograniczeń uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną rozpoczynających naukę szkolną, uczyniłam wyzwaniem do opracowania własnego modelu diagnostycznego i terapeutycznego. Zaprezentowana autorska metoda baśniowych spotkań jest więc nie tylko próbą wykorzystania naturalnych warunków rozwojowych dziecka, ale także swoistym kostruktem łączącym wybrane aspekty tego, co stałe i zmienne w pedagogice specjalnej. Joanna Głodkowska

Wprowadzenie 15 Rozdział 1 Reprezentacje umysłowe świata a edukacja dzieci – koncepcje psychologiczne implikacjami dla pedagogiki 23 Dzieci doświadczają świata i nad nim panują Wybrane poglądy konstruktywistów 27 Rozwój dzieci wpisuje się w ekologiczny model rzeczywistości Rozpoznawanie kontekstów rozwoju człowieka 36 Dzieci tworzą skrypty i plany Schematy poznawcze jako typowa struktura znanego doświadczenia 41 Dzieci spełniają zadania rozwojowe Warunki i wskaźniki doświadczania przez dziecko otoczenia 46 Dzieci skupiają uwagę i przejawiają aktywność Źródła motywacji dziecka do uczenia się 49 Wybrane teorie psychologiczne inspirują pedagoga specjalnego Piramida konstruowania przez dziecko umysłowej reprezentacji świata 52 Rozdział 2 Pedagogika i psychologia – wzajemne relacje, rozpoznawanie stałości i zmienności 59 Pedagogika czerpie z psychologicznych koncepcji rozwoju umysłowego dzieci W poszukiwaniu implikacji 60 Pedagogika odczytuje stałości i zmienności U źródeł tendencji rozwoju nauk 73 Rozdział 3 Stałość i zmienność w pedagogice specjalnej – edukacja wczesnoszkolna dziecka z lekką niepełnosprawnością intelektualną ???79 Budowanie uogólnień w pedagogice specjalnej – tworzenie społecznego wizerunku osoby z niepełnosprawnością intelektualną ???84 Nazywanie, definiowanie, metodologia badań – niepełnosprawność intelektualna w teorii i interpretacjach empirycznych ???92 Niektóre koncepcje rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną – rozwój jako sztuka pokonywania przeszkód 108 Konstruowanie umysłowego obrazu siebie i świata przez dziecko z lekką niepełnosprawnością intelektualną w wieku wczesnoszkolnym – ciekawość poznawcza, komunikacja, eksploracja i spełnianie zadań rozwojowych 112 Uczeń z lekką niepełnosprawnością intelektualną spełnia zadania rozwojowe – uczenie się „na sposób szkolny” 122 Kształcenie specjalne uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną – rzeczywistość edukacyjna 127 Rozdział 4 Umysłowe konstruowanie obrazu świata przez dziecko z lekką niepełnosprawnością intelektualną – założenia diagnostyczne 139 Nazywanie, definiowanie sytuacji dzieci z lekką niepełnosprawnością intelektualną rozpoczynających naukę szkolną – dojrzałość szkolna czy wrażliwość edukacyjna 142 Rozpoznawanie sytuacji dzieci z lekką niepełnosprawnością intelektualną rozpoczynających naukę szkolną – założenia modelowe 155 Diagnozowanie osiągnięć ucznia z lekką niepełnosprawnością intelektualną w budowaniu umysłowego obrazu świata – konstrukt diagnostyczny 163 Rozdział 5 Konstruowanie umysłowej reprezentacji świata przez dziecko z lekką niepełnosprawnością intelektualną – diagnoza dziecięcego widzenia siebie i otoczenia 173 Wiara we własne siły i ciekawość świata – potrzeba rozwojowa dziecka?? ?178 Potrzeba kontaktu z otoczeniem – komunikacja na poziomie werbalnym i niewerbalnym 213 Kompetencje eksploracyjne – poznawanie i dokonywanie zmian w otoczeniu 227 Kompetencje zadaniowe – pełnienie roli ucznia szkoły specjalnej 246 Kompetencje uczniów szkoły specjalnej – analiza możliwości i dynamiki rozwojowej 272 Rozdział 6 Treści wyobrażone w kształtowaniu umysłowej reprezentacji świata realnego – zabawa dziecka w świecie baśni, inspiracje pedagogiczne w kolorach 291 Świat baśni jako pokarm dla rozwoju dziecka i odpowiedź na jego potrzeby 291 Uczestniczenie dziecka w świecie baśni jako propozycja metodyczna w edukacji początkowej szkoły specjalnej 307 Podstawy teoretyczne i metodyczne zajęć korekcyjno-usprawniających z wykorzystaniem metody baśniowych spotkań 309 Skuteczność metody baśniowych spotkań w świetle wyników eksperymentu 320 Kompetencje pedagoga specjalnego jako łącznika między światem realnym a wyobrażonym 339 Zakończenie 345 Bibliografia 349 Aneksy 361 Aneks I. Narzędzia diagnostyczne 363 Aneks II. Wykresy 387 Aneks III. Tabele 409