Metropolizacja a lokalne „governance”

Globalizacja jest niewątpliwie jednym z tych współczesnych procesów, które znajdują się u źródeł najistotniejszych przemian współczesnych społeczeństw. Zachodzące dotąd niezależnie w obrębie państw narodowych zjawiska społeczne, gospodarcze i polityczne, stały się częścią sieci globalnych powiązań i współzależności, które państwa mogą kontrolować jedynie w ograniczonym stopniu. W wymiarze lokalnym zjawisko to znajduje swoje odzwierciedlenie w procesach metropolizacji aglomeracji miejskich, które wytwarzają własne, specyficzne systemy współrządzenia, stając się także swoistymi laboratoriami nowych form władzy i demokracji. Narastająca nieadekwatność struktury terytorialnej państwa i jego systemu instytucjonalnego, względem układów sieciowych i wielopoziomowych relacji kształtujących nowe funkcjonalne przestrzenie życia współczesnego człowieka, inicjują przemiany wewnętrzne państw. Proces tych przemian nie przebiega jednak automatycznie i oznacza najczęściej konfrontację imperatywów systemu globalnego, z głęboko zakorzenionymi społecznie wartościami, normami i instytucjami ukształtowanymi w epoce westfalskiej. Poszukiwanie adekwatnych odpowiedzi dla wyzwań globalnych przynosi zatem zróżnicowane rezultaty, czego przykładem mogą być powstające we Francji hybrydalne jednostki terytorialne z kształtującymi się w ich przestrzeniach specyficznymi systemami współrządzenia. Choć książka w dużej mierze dotyczy uwarunkowań francuskich, porusza w istocie kwestie uniwersalne, dotyczące wyzwań stających przez współczesnymi demokratycznymi państwami narodowymi. Publikacja ta jest adresowana do wszystkich tych badaczy współczesności, którzy starają się zgłębić procesy przemian, jakim podlega współczesne państwo oraz demokracja w warunkach kształtowania się systemu globalnego. Tym, co wyróżnia prezentowaną książkę jest wyjście poza wyłącznie teoretyczne dywagacje i osadzenie nakreślonej problematyki w uwarunkowaniach konkretnego społeczeństwa. Swoje wnioski autor oparł bowiem na pokaźnym materiale empirycznym, jaki zgromadził podczas swoich badań prowadzonych we Francji, gdzie jego rozmówcami byli wybitni, współcześni francuscy naukowcy, samorządowcy i politycy. „Zgromadzony materiał badawczy jest bardzo ciekawy i wartościowy, a sposób jego zgromadzenia wręcz unikatowy. (…) Otrzymujemy dzięki temu solidną porcję wiedzy o współczesnej Francji i jej nie tylko współczesnych problemach.” (K. Z. Sowa, 2014)

Spis treści Wprowadzenie / 7 Rozdział I Władza, państwo narodowe i demokracja w kontekście wyzwań globalnych i lokalnych. / 11 „Antyporządek” globalnego ładu / 11 Erozja substancji państwa i obywatelstwa w społeczeństwie ponowoczesnym / 23 Demokracja na rozdrożach globalnego świata / 32 Wnioski / 46 Rozdział II Sformułowanie problematyki badawczej oraz wypracowanie adekwatnego podejścia metodologicznego / 49 Rozdział III Uwarunkowania oraz aktualny stan procesów metropolizacyjnych we Francji / 69 Zarządzanie publiczne w warunkach drugiej nowoczesności. Od chaosu do złożoności procesów społecznych. / 69 Procesy metropolizacyjne, metropolizacja, a zarządzanie obszarami metropolitalnymi. / 81 Determinanty gospodarczo-finansowe zmiany pozycji państwa w stosunku do szczebla lokalnego / 94 Determinanty historyczno-instytucjonalne funkcjonowania francuskiego lokalnego systemu polityczno-administracyjnego / 100 Współczesny obraz francuskich aglomeracji i ich obszarów metropolitalnych, w perspektywie metropolizacji terytorium Francji / 117 Wnioski / 132 Rozdział IV Transformacja francuskiego systemu organizacji terytorialnej w następstwie metropolizacji / 137 Ewolucja lokalnego systemu polityczno-administracyjnego we Francji w kontekście rozwoju aglomeracji miejskich / 137 Współpraca międzygminna jako rozwiązanie kompromisowe w poszukiwaniu instytucjonalnych form zarządzania obszarami metropolitalnymi / 166 Funkcjonowanie oraz praktyka francuskich publicznych jednostek współpracy międzygminnej w następstwie wprowadzenia ustawy Chevènement / 184 Aktualne uregulowania prawne dotyczące francuskich obszarów metropolitalnych. Reforma terytorialna z 2010 roku / 201 Wnioski / 239 Rozdział V Między rządem a rządnością: governance i demokracja w przestrzeni metropolii / 245 Pojęcie governance jako nowe narzędzie w analizie współczesnych procesów Decyzyjnych / 247 Governance a demokracja w przestrzeni metropolii na przykładzie francuskich jednostek współpracy międzygminnej / 270 Rady rozwoju aglomeracji jako narzędzie metropolitalnego współrządzenia i nowe źródło legitymizacji władzy / 289 Wnioski / 315 Rozdział VI Wnioski końcowe / 331 Aneks / 343 Bibliografia / 347 Indeks osobowy / 355 Indeks pojęciowy / 357 Summary / 361 Résumé / 363