O kwantach i smokach

Zebrane w jednym tomie teksty pochodzące z czasopisma Delta stanowią znakomity przegląd najważniejszych zagadnień współczesnej fizyki. Zarówno zagadnienia klasyczne, jak i najnowsze osiągnięcia i teorie opisywane są w formie przystępnej, a jednocześnie unikającej zbyt daleko idących uproszczeń. Jest to już druga publikacja WUW (po O twierdzeniach i hipotezach. Matematyka według Delty) czerpiąca z niezwykle bogatego źródła, jakim jest wychodzący od z górą 40 lat miesięcznik przybliżający osiągnięcia matematyki, fizyki, astronomii i informatyki. Chociaż fizyka rozwija się w ostatnich dziesięcioleciach bardzo szybko, jej fundamenty nie zmieniły się znacząco. Dlatego w książce można znaleźć obok artykułów z ostatnich lat nawet te sprzed lat kilkunastu czy kilkudziesięciu. Książka adresowana jest do miłośników nauk przyrodniczych w każdym wieku. Obserwując postęp technologiczny, można by przypuszczać, że w przeciwieństwie do "niezmiennej" matematyki artykuły z fizyki sprzed 40 lat całkowicie straciły swoją aktualność i książka może mieć wymiar jedynie historyczny. Przypuszczenie to jest błędne – fizyka do dzisiaj wspiera się na dwóch największych, fundamentalnych teoriach: ogólnej teorii względności Einsteina i mechanice kwantowej. Obydwie powstały przed pierwszym numerem Delty. Teoria względności, sformułowana w 1915 roku, opisująca wszystkie znane nam zjawiska związane z grawitacją, zyskała niedawno kolejne potwierdzenie w postaci odkrycia fal grawitacyjnych. Mechanika kwantowa, której emanacją opisującą wszystkie oddziaływania oprócz grawitacji jest powstały 50 lat temu Model Standardowy, dopiero kilka lat temu zyskała doświadczalne potwierdzenie ostatniego "brakującego ogniwa" tej teorii, czyli cząstki Higgsa. Ze Wstępu A collection of accessible, but at the same time avoiding oversimplifications, articles from the Delta journal, providing an excellent overview on the most important issues in contemporary physics, concerning both classical and the latest achievements and theories.

Wstep Krzysztof Meissner, Agata Meissner 7 Co to znaczy „zrozumiec” w fizyce? Grzegorz Białkowski 9 Sprawdz wymiary! Jan Kalinowski 11 Narodziny teorii kwantów Iwo Białynicki-Birula 15 Czastki elementarne i fizyka jadrowa Czy istnieja smoki? Grzegorz Białkowski 22 Czym prawa strona rózni sie od lewej? Marek Pfützner 26 Tajemnice brakujących neutrin Danuta Kiełczewska 30 Japonskie tajemnice neutrin Paweł Przewłocki 34 Daya Bay – najefektywniejszy eksperyment neutrinowy Piotr Zalewski 38 Fizyka czastek elementarnych Jan Kalinowski, Stefan Pokorski 40 Polowanie na higgsa Grzegorz Wrochna 49 Mamy to! Czyli co? Piotr Zalewski 56 Struny – kolejna unifikacja? Krzysztof A. Meissner, Jacek Pawełczyk 59 Teoria wzglednosci i grawitacja Jeszcze raz o teorii wzglednosci Andrzej Szymacha 63 Fale grawitacyjne Tadeusz Jarzebowski 70 Detektory fal grawitacyjnych Izabela Kowalska-Leszczynska 73 Pierwsza bezposrednia detekcja fal grawitacyjnych Michał Bejger 77 Fizyka statystyczna Ruchy Browna Bogdan Cichocki 80 Zjawiska krytyczne, czyli co sie dzieje w poblizu punktu krytycznego Marek Napiórkowski 88 Obserwacja kondensacji Bosego–Einsteina Krzysztof Byczuk 94 Kondensat Bosego–Einsteina Kazimierz Rzazewski 98 Ciało stałe Dlaczego gaz elektronowy nie chce byc gazem doskonałym? Jan Blinowski 103 Gigantyczna magnetorezystancja Piotr Zalewski 108 Rozchodzenie sie dzwieku w materiałach sypkich Maria Massalska-Arodz 111 Mechanika płynów Zagadki hydrodynamiki i turbulencja Zbigniew Peradzynski 115 Rozmyslania podczas zmywania naczyn Jan Kalinowski 122 Fale grawitacyjne, kapilarne i przypływowe Krzysztof Rejmer 124 Ogólne prawa Jest w prózni niespozyta siła Anna Okopinska 126 A moze jednak ukryty determinizm? Andrzej Dragan 129 Zjawisko Aharonova–Bohma Paweł Tomasz Peczkowski 134 Fizyczne metody datowania w badaniu prehistorii człowieka Grzegorz Wrochna 137 Jak pecznieje waz ogrodowy Andrzej Szymacha 142 Hustawka Krzysztof Ernst 146 Sprawdz swoja intuicje fizyczna Piotr Zalewski 151 Milenijne szalenstwo Piotr Zalewski 154