Sypiając ze smokiem

Stosunki europejsko-chińskie nigdy nie były tak bliskie, ale też nigdy nie były tak trudne. Potężniejące z każdym rokiem państwo kusi atrakcyjnymi możliwościami współpracy, stanowiąc jednak coraz większe zagrożenie dla interesów europejskich w świecie. „Chiński smok” jest asertywny, głośno wyraża swoje opinie, a co najgorsze ­ Unia Europejska utraciła nad nim swoją przewagę oraz możliwości skutecznego wpływania na jego zachowanie. Brakuje jej do tego instrumentów, politycznej siły, a przede wszystkim wizji. Dlaczego tak się stało? Jak przeformułować założenia polityki unijnej wobec Chin? Czy w tym trudnym związku z „chińskim smokiem” jesteśmy skazani na porażkę? Książka stanowi obszerną analizę polityki Unii Europejskiej wobec Chin zarówno w wymiarze politycznym, jak i gospodarczym. W ośmiu tematycznych szkicach zaprezentowano najważniejsze zagadnienia niezbędne do zrozumienia relacji europejsko-chińskich.

Wstęp 8 1. Bilans pierwszego dwudziestolecia relacji – polityka wobec ChRL w latach 1975–1994 24 1.1. Nawiązanie stosunków dyplomatycznych i pierwsze lata kontaktów 1975–1989 25 1.2. Kryzys w relacjach 1989–1991 31 1.3. Rosnąca rola kontaktów 1992–1995 33 1.4. Konkluzje 35 2. Ewolucja strategicznych założeń polityki unijnej wobec Chin 37 2.1. Konstruktywne zaangażowanie 38 2.2. Kompleksowe partnerstwo 40 2.3. Strategia dalszych kroków 44 2.4. Dojrzewające partnerstwo 46 2.5. Rosnąca odpowiedzialność 48 2.6. Konkluzje 52 3. Struktura instytucjonalna polityki Unii Europejskiej wobec Chin 55 3.1. Instytucjonalizacja relacji dwustronnych 55 3.2. Struktura instytucjonalna dialogu po roku 2010 62 3.3. Porozumienie o partnerstwie i współpracy czy strefa wolnego handlu? 66 3.4. Konkluzje 68 4. Gospodarczy wymiar współpracy Unii Europejskiej z Chinami 70 4.1. Wielkość i struktura wymiany handlowej 71 4.2. Wejście Chin do Światowej Organizacji Handlu – przełomowy moment w relacjach wzajemnych 75 4.3. Problem deficytu handlowego 80 4.4. Inwestycje unijne w Chinach 91 4.5. Przyznanie ChRL statusu „gospodarki rynkowej” 96 4.6. Problem niskich standardów produkcyjnych w Chinach 99 4.7. Konkluzje 102 5. Unia Europejska wobec problemu łamania praw człowieka w Chinach 104 5.1. Odmienne perspektywy spojrzenia na prawa człowieka 105 5.2. Ewolucja stanowiska Unii Europejskiej wobec problemu łamania praw człowieka w Chinach 108 5.3. Mechanizmy wpływania na sytuację w Chinach 110 5.4. Ocena dotychczasowej polityki unijnej wobec Chin 113 5.5. Konkluzje 117 6. Problem ochrony środowiska w polityce Unii Europejskiej wobec Chin 119 6.1. Problem degradacji środowiska naturalnego w Chinach i polityka rządu ChRL wobec tej kwestii 120 6.2. Unijno-chińska współpraca w zakresie ochrony środowiska 125 6.3. Transfer technologii przyjaznych środowisku 129 6.4. Konkluzje 132 7. Embargo na sprzedaż broni do Chin 134 7.1. Zakres embarga i próby jego zniesienia 135 7.2. Dyskusja wokół zniesienia embarga 139 7.3. Konkluzje 141 8. Pomoc unijna dla Chin 144 8.1. Unijne wsparcie dla chińskich przemian 145 8.2. Najważniejsze unijne projekty 148 8.3. Współpraca w zakresie polityki regionalnej – studium przypadku 153 8.4. Konkluzje 163 Zakończenie 166 Bibliografia 172 Wykaz rysunków, tabel 192 Aneks 194