Utracona młodość. Wspomnienia i refleksje z wojny i okupacji 1939-1945

Autor opisał w tej książce swoje przeżycia okupacyjne. W związku z tym, że wydarzenia II wojny światowej stają się coraz bardziej odległe i młodszym pokoleniom znane są tylko w ogólnych zarysach, Autor postanowił na ten temat napisać. Chciał też przybliżyć pamięć o specyfice wojny, przeżyciach, cierpieniu, prostych, zwykłych ludziach, dzieciach, osobach dorastających, nieludzko wykorzystywanych robotnikach. Kolejną myślą przewodnią było dostarczenie konkretnych informacji o życiu codziennym ludzi z niższych warstw społecznych. Zazwyczaj umyka to uwadze autorów opracowań naukowych, a pamiętnikarstwo obejmuje swym zainteresowaniem przeważnie osoby bardziej znaczące w życiu politycznym i wojskowym. Książka dotyczy okupacyjnych przeżyć autora, jednak wykracza poza ramy standardowych wspomnień. Przeplatają się w niej opisy pewnych wydarzeń zaczerpnięte z opracowań z własnymi dociekaniami naukowymi. Jednostkowe przeżycia autora powiązane z ogólniejszymi refleksjami są w ten sposób bardziej czytelne i lepiej spełnią ogólnie rozumianą edukacyjną misję. Książka opatrzona jest zdjęciami i kopiami dokumentów. Wznowienie publikacji wstępem i zakończeniem opatrzył prof. Włodzimierz Stępiński.

Spis treści Przedmowa O najcichszych w martyrologii polskiej I Vorwort Von den Leisesten im polnischen Martyrologium VIII Uwagi wstępne 5 Rozdział I Rodzina i środowisko 7 Miejsce urodzenia i zamieszkania 7 Kilka informacji o Gościeszynie i okolicy 8 Zabytki sakralne wsi 17 Sytuacja wsi przed samą wojną 19 Jak żyło się mieszkańcom wsi? 20 Sytuacja materialna mojej rodziny 21 Z kręgu świadomości społecznej 22 Problem Niemców w Wielkopolsce 24 Ludność niemiecka w Gościeszynie 25 Szkoła we wsi, wychowanie patriotyczne 26 Przed wybuchem wojny 30 Rozdział II Początek wojny, wrzesień 1939 – kwiecień 1940 33 Ucieczka przed frontem 33 W drodze powrotnej 38 Społeczeństwo czuło się oszukane? 40 Pierwsze miesiące okupacyjnych porządków 45 Segregacja etniczna 52 Rządy Paula Schulza 55 Rozdział III Praca przymusowa 58 Obowiązek pracy 58 Zatrudnienie u Schulza 63 Codzienny trud 66 Inne mniej lubiane prace 73 Próba oceny przymusowej pracy 76 Rozdział IV Okupacyjny dzień powszedni 80 Próby wdrażania rygorów okupacyjnych 80 Warunki bytowe 87 Powrót ojca z tułaczki wojennej 89 Rozdział V Ucieczka 97 Przygotowanie do drogi 97 W drodze 100 Druga tura pracy przymusowej 107 Rozdział VI Wyzwolenie 113 Koniec przymusowej pracy 113 Wypędzeni czy uciekinierzy 119 Powrót do domu 123 Zakończenie 127 Indeks nazwisk 147 Zakończenie do Hieronima Rybickiego Utraconej młodości Wspomnienia i refleksje z okresu wojny i okupacji 1939-1945 XVI Ausblick Hieronim Rybicki: Verlorene Jugend Erinnerungen und Reflexionen aus der Kriegs- und Besatzungszeit 1939-1945 XXXIV Bibliografia wybranych opracowań i wspomnień poświęconych robotnikom przymusowym w Trzeciej Rzeszy LV