Wolność pracy osób z niepełnosprawnościami jako wartość prawnie chroniona

Zasadniczym celem monografii było dokonanie oceny rozwiązań prawnych składających się na model ochrony wolności pracy osób z niepełnosprawnościami z perspektywy ich funkcji, jaką jest zapewnianie możliwości urzeczywistniania tej wartości w życiu społecznym. W związku z tym istotne stało się ustalenie okoliczności, które wpłynęły na powstanie i kształt modelowych rozwiązań służących ochronie wolności pracy osób z niepełnosprawnościami, a następnie ukazanie różnych środków prawnych wykorzystywanych do jej zapewniania, w zależności od dynamicznych uwarunkowań polityczno-ustrojowych oraz społeczno-gospodarczych, w tym od ewolucji postrzegania samej niepełnosprawności. Analizie poddano standardy międzynarodowe stosowane w celu zagwarantowania tej ochrony, co pozwoliło na dokonanie w ich kontekście oceny rozwiązań przyjmowanych w przeszłości i współcześnie w polskim ustawodawstwie. W rezultacie sformułowano postulaty wprowadzenia niezbędnych zmian oraz propozycje przyjęcia nowych rozwiązań prawnych, które służą efektywnej realizacji wolności pracy osób z niepełnosprawnościami z uwzględnieniem aktualnych uwarunkowań życia społecznego.

Wstęp 7 Część I. Wolność pracy osób z niepełnosprawnościami 13 1. Niepełnosprawność a praca 15 1.1. Uwagi wprowadzające 15 1.2. Praca osób z niepełnosprawnościami na przestrzeni dziejów 16 1.3. Modele niepełnosprawności 31 1.4. Osoba z niepełnosprawnością – uwagi terminologiczne 35 1.5. Pojęcie niepełnosprawności 38 1.6. Prawne pojęcie niepełnosprawności 41 1.7. Rodzaje niepełnosprawności 50 1.8. Zdolność do pracy osób z niepełnosprawnościami 53 1.9. Podsumowanie 57 2. Wolność pracy 59 2.1. Uwagi wprowadzające 59 2.2. Wolność pracy jako szczególny aspekt wolności 59 2.3. Wolność pracy jako wartość 63 2.4. Treść wolności pracy 73 2.5. Ograniczenia wolności pracy 76 2.6. Bariery realizacji wolności pracy i ich usuwanie 78 2.7. Wolność pracy jako wartość prawnie chroniona 96 2.8. Podsumowanie 114 Część II. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 117 3. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w porządku międzynarodowym 119 3.1. Uwagi wprowadzające 119 3.2. Ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w działalności normatywnej ONZ i MOP 121 3.2.1. Ustanowienie prawnej ochrony wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 121 3.2.2. Prawna ochrona negatywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 127 3.2.3. Prawna ochrona pozytywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 130 3.3. Ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w dorobku normatywnym Rady Europy 153 3.3.1. Ustanowienie prawnej ochrony wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 153 3.3.2. Prawna ochrona negatywnego i pozytywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 154 3.4. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w porządku prawnym Unii Europejskiej 160 3.4.1. Ustanowienie prawnej ochrony wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 160 3.4.2. Prawna ochrona negatywnego i pozytywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 162 3.5. Podsumowanie 178 4. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w polskim ustawodawstwie w ujęciu ewolucyjnym 181 4.1. Uwagi wprowadzające 181 4.2. Okres międzywojenny 182 4.3. Okres II wojny światowej 190 4.4. Okres powojenny 191 4.5. Okres transformacji ustrojowej 221 5. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w świetle obowiązującego ustawodawstwa polskiego 233 5.1. Uwagi wprowadzające 233 5.2. Ustanowienie prawnej ochrony wolności pracy osób z niepełnosprawnościami 234 5.3. Prawna ochrona wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w świetle Konstytucji 244 5.4. Prawna ochrona negatywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w ustawodawstwie zwykłym 256 5.5. Prawna ochrona pozytywnego aspektu wolności pracy osób z niepełnosprawnościami w ustawodawstwie zwykłym 260 5.5.1. Ochrona swobody dostępu do pracy 260 5.5.2. Ochrona swobody wyboru pracy 281 5.5.2.1. Ochrona swobody wyboru rodzaju pracy 281 5.5.2.1.1. Uwagi wstępne 281 5.5.2.1.2. Swobodny dostęp do rehabilitacji 282 5.5.2.1.3. Swobodny dostęp do poradnictwa zawodowego 288 5.5.2.1.4. Swoboda kształcenia się 294 5.5.2.1.5. Swobodny dostęp do pracy lub zawodu 302 5.5.2.1.6. Swobodny wybór formy wykonywania pracy 307 5.5.2.1.7. Odpowiednie warunki pracy jako czynnik determinujący jakość swobodnego wyboru pracy 311 5.5.2.2. Ochrona swobody wyboru podmiotu zatrudniającego 326 5.5.2.2.1. Uwagi wprowadzające 326 5.5.2.2.2. Swoboda wyboru podmiotu zatrudniającego 327 5.5.2.2.3. Swoboda nawiązania zatrudnienia z wybranym podmiotem 337 5.5.2.2.4. Swoboda kontynuowania zatrudnienia z wybranym podmiotem 350 5.5.2.3. Ochrona swobody wyboru miejsca wykonywania pracy 361 Zakończenie 365 Bibliografia 373 Abstract 409 Od Redakcji 411