Promocja zdrowia w praktyce

Promocja zdrowia jest kluczowym komponentem zdrowia publicznego, który łączy edukację zdrowotną skierowaną do jednostek i społeczności, poprawę świadczeń oraz rzecznictwo ukierunkowane na wywieranie wpływu na polityki dotyczące zdrowia. Promocja zdrowia stanowi istotną część działań większości pracowników ochrony zdrowia i służb społecznych, w tym pielęgniarek, lekarzy, przedstawicieli pokrewnych zawodów związanych z opieką zdrowotną, rehabilitantów, pracowników społeczności, służb sanitarnych i zdrowia publicznego. Niniejsza książka zawiera ilustracje, studia przypadków, wskazówki i listy kontrolne z instrukcjami „krok po kroku” i przedstawia: • praktyczne wprowadzenie do promocji zdrowia, debaty oraz kwestie etyczne związane z promowaniem zdrowia i zachęcaniem ludzi do prozdrowotnego stylu życia, zagadnienia dotyczące reorientacji służb, rozwijania działań społeczności na rzecz zdrowia, stawiania czoła społecznym i ekonomicznym uwarunkowaniom zdrowia oraz wpływu na politykę; • powiązania z niektórymi kluczowymi kompetencjami w zakresie zdrowia publicznego, komunikowania na rzecz zdrowia oraz promocji zdrowia określonymi w Skills for Health Programme i National Occupational Standards; • przewodnik dotyczący promocji zdrowia w społeczności, miejscu pracy, szkolnictwie, podstawowej opiece zdrowotnej, szpitalu i innych instytucjach; • ustrukturyzowane zadania umożliwiające czytelnikowi zastosowanie treści książki do jego sytuacji; • punkt wyjścia dla dalszych studiów w zakresie promocji zdrowia – na końcu każdego rozdziału zaproponowano warte przeczytania pozycje piśmiennictwa dotyczącego promocji zdrowia, a w ostatnim rozdziale zawarto przegląd piśmiennictwa z tej dziedziny. Z tekstu Książkę Promocja zdrowia w praktyce napisali wykładowcy i pracownicy naukowi z Leeds Beckett University– mający znaczący dorobek i doświadczenia w tej dziedzinie. Zaprezentowali nowoczesne, wielostronne podejście do promocji zdrowia, jej strategię, kwestie etyczne oraz zasady planowania i skutecznego działania. Wartością książki jest ścisłe powiązanie naukowych i teoretycznych założeń promocji zdrowia z jej praktyką w różnych siedliskach. Struktura i organizacja tekstu ułatwiają korzystanie z książki – na początku każdego rozdziału podano kluczowe elementy treści i oczekiwane efekty uczenia się; w tekście jest wiele tabel, wykresów, modeli, ramek, przykładów dobrej praktyki, studiów przypadku, fotografii oraz sugerowane pozycje piśmiennictwa. Z przedmowy do polskiego wydania

Wstęp XIII Przedmowa do wydania polskiego XVII CZĘŚĆ I. OCENA POTRZEB W ZAKRESIE PROMOCJI ZDROWIA 1 Rozdział 1. Promocja zdrowia i zdrowie publiczne 3 Czym jest promocja zdrowia? 4 Wdrożenie promocji zdrowia do praktyki – reorganizacja pięciu obszarów działań z Karty Ottawskiej 5 Promocja zdrowia jako działalność multidyscyplinarna 8 Uzasadnienie dla promocji zdrowia 10 Przegląd historyczny promocji zdrowia 11 Krytyka edukacji zdrowotnej i narodziny promocji zdrowia 13 Nierówności w zdrowiu 14 Nowe Zdrowie Publiczne 17 Debaty dotyczące promocji zdrowia 19 Proces planowania promocji zdrowia 27 Definiowanie strategii promocji zdrowia 29 Kilka uwag końcowych na temat promocji zdrowia 31 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 32 Rozdział 2. Narzędzia epidemiologiczne w promocji zdrowia 33 Czym jest epidemiologia? 34 Ocena potrzeb w zakresie promocji zdrowia 35 Ocena priorytetów 36 Wskaźniki zdrowia i choroby 37 Międzynarodowe klasyfikacje Światowej Organizacji Zdrowia 39 Skąd czerpiemy dane na temat zdrowia i chorób? 40 Analizowanie danych dotyczących zdrowia – „ludzie” 41 Analizowanie danych dotyczących zdrowia – „miejsce” 43 Profilaktyka 43 Ustalanie przyczyn 47 Przeglądy systematyczne 51 Debaty na temat epidemiologii i promocji zdrowia 51 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 53 Rozdział 3. Zrozumienie zachowań związanych ze zdrowiem i chorobą 55 Wprowadzenie 56 Czym są zachowania? 57 Zachowanie związane z chorobą – perspektywa antropologii medycznej 58 Modele zachowania 60 Zindywidualizowana promocja zdrowia i wykorzystanie teorii w promocji zdrowia 74 Rola badań w zrozumieniu zachowania 75 Modele, teorie i debaty w promocji zdrowia 76 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 77 Rozdział 4. Promocja zdrowia przez całe życie 79 Kluczowe kwestie związane z podejściem uwzględniającym cały okres życia 81 Od etapu przedkoncepcyjnego do narodzin 89 Dziecko w wieku przedszkolnym, 0–4 lata 92 Dziecko w wieku szkolnym przed okresem dojrzewania płciowego, 5–9 lat 94 Dziecko w wieku szkolnym dojrzewające płciowo i dorastające, 10–17 lat 94 Młody dorosły, 18–24 lata 96 Człowiek na środkowym etapie dorosłości, 25–49 lat 97 Człowiek na starszym etapie dorosłości, 50–69 lat 98 Człowiek starszy, 70 i więcej lat 100 Podejście w promocji zdrowia uwzględniające cały okres życia 101 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 101 CZĘŚĆ II. DEFINIOWANIE STRATEGII PROMOCJI ZDROWIA: METODY PROMOCJI ZDROWIA 103 Rozdział 5. Komunikacja w relacji jeden na jeden (komunikacja indywidualna) 105 Komunikacja werbalna i niewerbalna 107 Język i komunikacja 108 Komunikacja między pracownikiem ochrony zdrowia a pacjentem 110 Uczestnicząca komunikacja indywidualna 112 Samozarządzanie 113 Wypalenie zawodowe 114 Porady telefoniczne i internetowe 116 Komunikacja indywidualna i promocja zdrowia 116 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 117 Rozdział 6. Promocja zdrowia w grupach 119 Dlaczego grupy są ważne w promocji zdrowia? 120 Dynamika grupy 121 Podejmowanie decyzji w grupie 123 Nauczanie w małych grupach 123 Grupy zwiększające świadomość, wzmacniające upodmiotowienie zdrowotne i rozwijające asertywność 128 Metody partycypacyjnego uczenia się 129 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 132 Rozdział 7. Środki masowego przekazu 133 Rodzaje środków masowego przekazu 134 Wpływ środków masowego przekazu na zdrowie 135 Media lokalne i na poziomie społeczności 143 Formaty mediów 144 Wykorzystanie teorii do planowania komunikacji w środkach masowego przekazu: sześcioetapowy model komunikacji 144 Apelowanie i środki masowego przekazu 146 Edukacja przez rozrywkę – dramaty filmowe i muzyka popularna 147 Jak skuteczne są środki masowego przekazu w promocji zdrowia? 148 Proces planowania promocji zdrowia w środkach masowego przekazu 149 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 150 Rozdział 8. Materiały drukowane 151 Ogólny alfabetyzm i umiejętność liczenia 152 Alfabetyzm zdrowotny 153 Zrozumiałość materiału drukowanego 155 Ulotki 157 Komunikacja wizualna i alfabetyzm wizualny 159 Plakaty 160 Eksponowanie materiałów drukowanych 161 Wykorzystywanie materiałów w różnych grupach kulturowych i językowych 161 Proces tworzenia ulotki 162 Materiały drukowane i debaty w promocji zdrowia 167 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 168 Rozdział 9. Media elektroniczne i internet 169 Promocja zdrowia za pośrednictwem internetu 170 Czy internet należy uważać za nowe siedlisko dla promocji zdrowia? 179 Komunikacja elektroniczna i przyszłość 180 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 181 Rozdział 10. Rzecznictwo 183 Polityka i zdrowie 184 Wpływy na politykę zdrowotną w Wielkiej Brytanii 185 Globalizacja i zdrowie 186 Ruchy na rzecz zdrowia 187 Ustalanie agendy zdrowotnej 191 Planowanie programów rzecznictwa 193 Tworzenie koalicji, sojuszy i partnerstw 195 Lobbing 196 Współpraca z prasą 197 Akcje bezpośrednie 200 Rzecznictwo i debaty w promocji zdrowia 202 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 203 CZĘŚĆ III. DEFINIOWANIE STRATEGII PROMOCJI ZDROWIA: SIEDLISKA W PROMOCJI ZDROWIA 205 Rozdział 11. Siedliska społecznościowe 207 Czym jest społeczność? 208 Docieranie ze wsparciem do osób i grup w potrzebie 209 Teoretyczne podstawy pracy w społeczności 210 Ocenianie poziomu uczestnictwa społeczności 216 Praca ze społecznościami 217 Grupy „rzadko słyszane” w społeczeństwie 221 Program zdrowych miast 222 Rewitalizacja obszarów 223 Praca z wolontariuszami i edukacja rówieśnicza 224 Sztuka i zdrowie w społeczności 224 Siedlisko społecznościowe i debaty w promocji zdrowia 227 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 228 Rozdział 12. Siedliska placówek ochrony zdrowia 231 Podejście siedliskowe i placówki ochrony zdrowia 232 Siedliska podstawowej opieki zdrowotnej 233 Edukacja pacjentów 234 Debaty dotyczące promocji zdrowia w siedliskach opieki zdrowotnej 238 Ośrodki zdrowia 241 Farmaceuta 242 Szpital jako siedlisko 244 Kluczowe kwestie dla promocji zdrowia w siedliskach opieki zdrowotnej 248 Realizacja potencjału promocji zdrowia w ramach świadczeń zdrowotnych 250 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 250 Rozdział 13. Miejsce pracy jako siedlisko 251 Czym jest miejsce pracy? 252 Wpływ miejsca pracy na zdrowie 253 Debaty dotyczące promocji zdrowia w miejscu pracy 255 Polityki zdrowotne w miejscu pracy 256 Jakie rodzaje działań w zakresie promocji zdrowia mogą być prowadzone w miejscu pracy? 259 Praca zespołowa w promocji zdrowia w miejscu pracy 260 Placówki ochrony zdrowia jako miejsce pracy 260 Wyzwania dla promocji zdrowia w miejscach pracy 262 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 264 Rozdział 14. Siedliska, w których przebywają dzieci i młodzi ludzie 265 Wkład szkół w zdrowie publiczne 266 Edukacja przedszkolna 267 Szkoły i promocja zdrowia 271 Świadczenia szkolnej opieki zdrowotnej 271 Środowisko szkoły 273 Edukacja zdrowotna w programie nauczania 274 Szkoła promująca zdrowie 278 Przemoc w szkołach 278 Interwencje w zakresie zdrowia psychicznego w szkole 279 Docieranie do młodych ludzi w środowiskach pozaszkolnych 279 Siedliska w szkolnictwie wyższym 281 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 287 Rozdział 15. Siedliska instytucjonalne 289 Instytucja promująca zdrowie 291 Przejście – transfer między siedliskami 291 Instytucje dla osób starszych 292 Instytucje dla dzieci 298 Instytucje dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi 299 Więzienia i zakłady dla młodocianych przestępców 301 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 303 CZĘŚĆ IV. IMPLEMENTACJA, EWALUACJA I REFLEKSJA 305 Rozdział 16. Planowanie i zarządzanie promocją zdrowia 307 Kim jest menedżer? 308 Przywództwo/liderowanie 310 Kluczowe umiejętności zarządzania 310 Wyznaczanie celów ogólnych i szczegółowych 312 Podejmowanie decyzji strategicznych 314 Określanie ról i obowiązków 315 Delegowanie i nadzór 315 Udzielanie i przyjmowanie krytyki 316 Koordynacja i efektywna komunikacja 317 Szkolenie 320 Zarządzanie czasem 322 Monitorowanie i ewaluacja 324 Ocena potrzeb dotyczących zasobów i mobilizacja zasobów 324 Wprowadzanie zmiany 325 Uwagi końcowe 326 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 326 Rozdział 17. Ewaluacja i refleksja 327 Refleksyjny praktyk 328 Ewaluacja 329 Zarządzanie własnym rozwojem 335 Uczenie się o promocji zdrowia 336 Zawodowy networking poprzez udział w grupach dyskusyjnych 339 Stowarzyszenia zawodowe 339 Uwagi końcowe 340 Sugerowane pozycje piśmiennictwa 340 Bibliografia 341 Indeks rzeczowy 353 O Autorach 361