Wiele osób niedostosowanych społecznie doświadczało zdarzeń, które zakłócały ich rozwój i prawidłowe funkcjonowanie. Nadane tym doświadczeniom znaczenia mogą stanowić źródło dalszych problemów. Dodatkowo osoby niedostosowane społecznie nie zostały przygotowane (przez rodziców szkołę, grupę rówieśniczą) do radzenia sobie z trudnymi sytuacjami. Kiedy więc doświadczają konfliktów, trudnych sytuacji i stresu, brak przygotowania na tego typu okoliczności może powodować u nich wzrost poczucia dyskomfortu i aktywować dysfunkcyjne przekonania, co w konsekwencji przejawia się w ich zachowaniach niedostosowanych społecznie. Zaburzenia zachowania u młodych osób stanowią problem społeczny, a radzenie sobie z nimi jest wyzwaniem dla wielu specjalistów. W celu wyeliminowania niepożądanych zachowań konieczne jest przede wszystkim zrozumienie ich mechanizmu, a następnie posłużenie się odpowiednimi strategiami korekcyjnymi. Robert Opora wskazuje na rolę grupy terapeutycznej w procesie resocjalizacji osób niedostosowanych społecznie. Zaprezentowane metody pracy korekcyjnej bazują przede wszystkim na koncepcji poznawczo-behawioralnej, a ich zastosowanie w grupie i późniejsza generalizacja na warunki pozaterapeutyczne pozwalają na dostarczenie podopiecznemu korygujących doświadczeń oraz umożliwiają

Wprowadzenie 9 Rozdział 1. Założenia koncepcji poznawczo-behawioralnej 13 1.1. Zarys teorii poznawczo-behawioralnej 13 1.2. Modele oddziaływań poznawczo-behawioralnych zaadresowanych do osób niedostosowanych społecznie 21 1.3. Przegląd badań 30 Rozdział 2. Terapia grupowa w paradygmacie poznawczo-behawioralnym 37 2.1. Zadania terapii grupowej w pracy z dziećmi i młodzieżą 37 2.2. Zalety stosowania terapii grupowej w pracy resocjalizacyjnej 43 2.3. Interwencje ukierunkowane na grupę 45 2.4. Relacja terapeutyczna 56 2.5. Uwzględnianie kryzysów sprzed spotkań terapeutycznych 60 2.6. Wyznaczanie granic 60 2.7. Fazy procesu grupowego 65 Rozdział 3. Przygotowanie do terapii 71 3.1. Wielkość grupy 71 3.2. Częstość, długość i czas trwania sesji 73 3.3. Liczba terapeutów 74 3.4. Rekrutacja do grupy 74 3.5. Skład grupy 75 3.6. Miejsce spotkań 79 Rozdział 4. Rozpoczęcie pracy grupowej: wzajemne zapoznanie się, budowanie spójności, zwiększanie motywacji 80 4.1. Faza orientacji 80 4.2. Wzajemne poznawanie się 81 4.3. Kontrakt terapeutyczny 85 4.4. Prezentacja przygotowana przez wcześniejszą grupę 90 4.5. Program spotkań 90 4.6. Wprowadzenie rodziców w terapię dziecka 91 4.7. Strategie budowania integracji w grupie 92 4.8. Kształtowanie motywacji 100 Rozdział 5. Diagnoza w pracy z grupą 105 5.1. Cele diagnozy w terapii grupowej 105 5.2. Analiza sytuacji problemowej 107 5.3. Źródła sytuacji problemowych 125 5.4. Badania ilościowe 127 5.5. Rozpoznawanie zasobów i barier 129 5.6. Uszczegółowienie ogólnego opisu sytuacji problemowej 138 Rozdział 6. Określanie celów terapeutycznych 140 6.1. Określanie celów indywidualnych w grupie 140 6.2. Typy celów indywidualnych w terapii grupowej 141 6.3. Zasady formułowania celów 146 6.4. Reguły zwiększające aktywność w procesie dążenia do celu 151 6.5. Cele grupowe 155 6.6. Reguły planowania interwencji 157 6.7. Wybór optymalnych interwencji bazujących na dowodach empirycznych 158 Rozdział 7. Strategia rozwiązywania problemów i negocjacji 161 7.1. Rozwiązywanie i negocjowanie problemu 161 7.2. Etapy postępowania podczas treningu rozwiązywania problemów 162 7.3. Dowody empiryczne 173 7.4. Ograniczenia związane ze strategią rozwiązywania problemów 174 7.5. Trenowanie rozwiązywania problemów 174 7.6. Negocjowanie 177 Rozdział 8. Wzmacnianie, motywowanie i kierowanie grupą 183 8.1. Wzmacnianie zachowań pożądanych 183 8.2. Wzmacnianie zachowań zbliżonych do pożądanego 191 8.3. System wzmocnień 192 8.4. Redukowanie częstości występowania niepożądanych zachowań 193 Rozdział 9. Modelowanie poprzez odgrywanie ról 201 9.1. Sekwencja modelowania 201 9.2. Zapoznanie uczestników z sekwencją modelowania 202 9.3. Określenie sytuacji problemowej 202 9.4. Modelowanie pożądanego zachowania lub sekwencji zachowań 203 9.5. Ćwiczenie zachowania demonstrowanego przez modela 206 9.6. Powtarzanie ćwiczonej umiejętności 209 9.7. Udzielanie sugestii podopiecznemu podczas ćwiczenia umiejętności 211 9.8. Informacje zwrotne 211 9.9. Zadania dodatkowe 214 Rozdział 10. Procesy poznawcze i strategie radzenia sobie z napięciem 217 10.1. Pojęcie zniekształcenia poznawczego 217 10.2. Restrukturyzacja poznawcza 224 10.3. Sekwencja modelowania poznawczego 248 10.4. Trening autoinstrukcji 251 10.5. Procedura rozwiązywania problemów z wykorzystaniem autoinstrukcji 256 10.6. Zarządzanie własną osobą 258 Rozdział 11. Zadania realizowane między zajęciami 260 11.1. Cele zadań realizowanych poza zajęciami terapeutycznymi 261 11.2. Zadania interakcyjne 263 11.3. Zadania o charakterze poznawczym 263 11.4. Zadania symulacyjne 264 11.5. Nieinteraktywne zadania behawioralne 265 11.6. Zadania obserwacyjne 265 11.7. Przebieg zadań realizowanych poza zajęciami 266 Rozdział 12. Diagnozowanie i wzmacnianie sieci wsparcia społecznego 273 12.1. Sieć relacji społecznych – wsparcie czy komplikowanie sytuacji? 274 12.2. Diagnoza relacji społecznych 276 12.3. Wzmacnianie i poszerzanie relacji społecznych 280 12.4. Angażowanie w działalność wolontaryjną 281 12.5. Praca 283 Rozdział 13. Rekreacja w grupie 284 13.1. Cele zajęć rekreacyjnych w terapii grupowej 284 13.2. Rodzaje zajęć rekreacyjnych 285 13.3. Dobór formy zajęć 299 13.4. Rozwijanie nowych zainteresowań 301 13.5. Projekty rekreacji rodzinnej 303 13.6. Przygotowywanie posiłku 303 Rozdział 14. Kształtowanie procesu grupowego 304 14.1. Struktura i proces 305 14.2. Czynniki wpływające na przebieg procesu i strukturę grupy 306 14.3. Rozwój grupy 323 14.4. Końcowe refleksje na temat problemów pojawiających się w pracy z grupą 326 Bibliografia 329 Indeks rzeczowy 335 O Autorze 338

Koszyk

Terapia grupowa w resocjalizacji osób niedostosowanych społecznie