Narzędzia pomiaru w psychologii sportu

WSTĘP Jedno z pierwszych pytań, które stawiam studentom Podyplomowych Studiów Psychologii Sportu w warszawskiej AWF na pierwszym wykładzie z przedmiotu Psychologia sportu jako nauka dotyczy tego, czy psychologia sportu stanowi samodzielną subdyscyplinę psychologii. Zwykle zgadzamy się, że ma ona swoisty przedmiot badania. Zgodnie z definicją sformułowaną w 1996 przez FEPSAC (Europejską Federację Psychologii Sportu) psychologia sportu zajmuje się badaniem psychologicznych podstaw, procesów i efektów aktywności sportowej. Czy posługuje się jednak „własnymi”, specyficznymi dla sportu narzędziami pomiaru? Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca w odniesieniu do światowej psychologii sportu, istnieje bowiem wiele narzędzi do badania specyficznych dla sportu bądź ujawniających się w aktywności sportowej właściwości psychicznych np. lęku związanego ze współzawodnictwem sportowym, motywacji osiągnięć czy strategii radzenia sobie ze stresem w rywalizacji sportowej. Zdecydowanie trudniej jest wskazać dostępne w języku polskim skale i kwestionariusze odnoszące się do zachowania w kontekście sportowym. Zwykle zachęcam wtedy studentów do przystosowania do warunków polskich istniejących narzędzi jak i tworzenia własnych skal do badania istotnych w aktywności sportowej właściwości psychicznych. W niniejszej monografii przedstawiamy efekty pracy młodych psychologów sportu, którzy podjęli trud adaptacji kulturowej znanych i uznanych narzędzi pomiarowych jak Skala do badania lęku związanego ze współzawodnictwem SCAT i Skala do badania intensywności stanu lęku CSAI-2R Martensa, Inwentarz Pewności Siebie w Sporcie TSCI Vealey, Skala Zachowań Trenerskich CBS-S autorstwa Cote’a, Yardleya i Haya, Skala Przywództwa w Sporcie LSS Chelladuraia i Saleha, Kwestionariusz Radzenia Sobie ze Stresem w Sporcie CICS Goudreau i Blondina, Skala Uzależnienia od Ćwiczeń EDS Hausenblas i Symons Downs, Kwestionariusz Motywacji do Tańca, którego autorami są Maraz, Király, Urbán, Griffiths i Demetrovics, Kwestionariusz Odporności Psychicznej Sportowca SMTQ Shearda i współautorów, Kwestionariusza Stanu Flow w Sporcie Jackson i Marsh oraz Kwestionariusza do badania wypalenia w sporcie – Athlete Burnout Questionnaire (ABQ) autorstwa T. D. Raedeke’a i A. L. Smitha. Prezentujemy także oryginalne narzędzia do badania perfekcjonizmu i poczucia lokalizacji kontroli w sporcie. Wszystkie prezentowane tu skale zostały ocenione pod względem psychometrycznym i spełniają wymagania stawiane psychologicznym narzędziom badawczym. W imieniu wszystkich autorów wyrażam nadzieję, że stworzone przez nas narzędzia okażą się przydatne polskim psychologom sportu i aktywności fizycznej, zarówno zajmującym się prowadzeniem badań naukowych jak i działalnością praktyczną. Zależy nam na tym, by były one dostępne dla wszystkich psychologów zainteresowanych ich wykorzystaniem, dlatego Autorzy już w monografii udostępniają zaprezentowane od strony psychometrycznej skale. Prosimy równocześnie, by stworzonymi przez nas narzędziami posługiwały się jedynie osoby do tego uprawnione, posiadające tytuł zawodowy psychologa lub studiujące psychologię. Monika Guszkowska

WSTĘP, Monika Guszkowska ROZDZIAŁ 1. Metody do badania cechy lęku w sporcie i emocji we współzawodnictwie sportowym – przykłady polskich adaptacji skal SCAT i CSAI-2R Martensa, Dorota Borek-Chudek ROZDZIAŁ 2. Polska adaptacja Inwentarza Pewności Siebie w Sporcie i Kwestionariusza Źródeł Pewności Siebie w Sporcie, Zuzanna Gazdowska, Dariusz Parzelski, Robin S. Vealey ROZDZIAŁ 3. Dwuwymiarowy Kwestionariusz Perfekcjonizmu w Sporcie, Wojciech Waleriańczyk, Maciej Stolarski ROZDZIAŁ 4. Diagnoza LOC sportowca – Kwestionariusz PKSPwS, Katarzyna Rutkowska ROZDZIAŁ 5. Znaczenie i zastosowanie Skali Przywództwa w Sporcie, Zuzanna Wałach-Biśta ROZDZIAŁ 6. Skala Zachowań Trenerskich w Sporcie – polska adaptacja skali Coaching Behaviour Scale in Sport (CBS-S), Natalia Koperska, Monika Guszkowska ROZDZIAŁ 7. Polska adaptacja kwestionariusza Coping Strategies in Sport Competition Inventory (CICS-Strategies) (Inventaire des Stratégies de Coping en Compétition Sportive - ISCCS) Goudreau i Blondina, Michał Knittel, Monika Guszkowska ROZDZIAŁ 8. Polska adaptacja kwestionariusza Exercise Dependence Scale, Katarzyna Danych, Maja Polok, Monika Guszkowska ROZDZIAŁ 9. Dance Motivation Inventory (DMI) - Kwestionariusz Motywacji do Tańca (KMT), Maria Aleksandrovich ROZDZIAŁ 10. Skala Odporności Psychicznej w Sporcie – wstępne badania nad adaptacją Sport Mental Toughness Questionnaire (SMTQ), Monika Guszkowska, Agnieszka Bołdak, Agata Stefanowska ROZDZIAŁ 11. Flow w sporcie – analiza i próba adaptacji narzędzia do pomiaru zjawiska, Agnieszka Czerw, Karolina Jenczylik ROZDZIAŁ 12. Polska adaptacja Kwestionariusza do Badania Wypalenia w Sporcie ABQ Raedeke’a i Smitha, Aneta Cichosz-Dziadura, Krzysztof Wrześniewski, Małgorzata Siekańska