Niezależni producenci

Książka poświęcona jest działalności producenckiej Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego w latach 1981–2005. Autor podjął się zadania przeanalizowania polityki programowej i kultury produkcji Studia oraz warunkujących je kontekstów społeczno-politycznych (np. przemiany instytucjonalne polskiej kinematografii). Przedmiotem analizy był zatem proces, który odbywa się w instytucjonalnych ramach rozpiętych pomiędzy zarządczą kontrolą i swobodą twórczą. Na tle literatury z zakresu historii instytucjonalnej podmiotów odpowiedzialnych za produkcję (zespołów filmowych czy wytwórni) jest to, w moim mniemaniu, publikacja najlepsza. Po pierwsze dlatego, że powstała z wykorzystaniem wszelkich dostępnych źródeł (w tym obszernej kwerendy archiwalnej) […]. Po drugie – ze względu na wiarygodny wywód, w którym wnioski formułowane są na podstawie dużej liczby przesłanek, a jednocześnie ostrożne w przypadku braku przekonujących dowodów. Po trzecie – z powodu bardzo wysokiej sprawności prowadzonej narracji i jakości języka, które sprawiają, że wiele partii książki czyta się niemal jak powieść sensacyjną (w formule „Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego przeciw światu”). Dr hab. Krzysztof Kornacki, prof. UG Publikacja w znacznej mierze uzupełnia wiedzę o historii polskiego kina. Historia i działalność Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego zostały opisane bardzo kompetentnie, wiedza i świadomość metodologiczna Autora są godne podziwu. Prezentowanej książki z całą pewnością nie będzie można zignorować w kolejnych badaniach. Ponadto jej lektura sprawia dużą przyjemność – zarówno poznawczą, jak i stricte czytelniczą. Prof. Piotr Zwierzchowski

PODZIĘKOWANIA 11 WYKAZ SKRÓTÓW 13 WSTĘP 15 Stan badań 15 Metodyka rozprawy 21 Struktura wywodu 30 ROZDZIAŁ I. Okoliczności powołania Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego 33 Prawne i instytucjonalne uwarunkowania debiutów 34 Perspektywy zatrudnienia absolwentów szkół filmowych 47 Problem władz z niezależnością: próby powołania Studia Młodych 51 Reformatorskie postulaty środowiska filmowego w okresie karnawału „Solidarności” i powstanie Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego 59 ROZDZIAŁ II. Organizacja i producencka działalność Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego jako zakładu budżetowego 69 Organizacja Studia na tle działalności zespołów filmowych 69 Pierwsza Rada Artystyczna i jej strategia programowa 78 Proces produkcji: od prac literackich do kolaudacji 97 ROZDZIAŁ III. Ryzykowne gry z władzą. Studio w okresie stanu wojennego 113 Przychodzi Waśkowski do młodych, czyli wpływ Komisji Nadzorczej na producencką działalność Studia 113 W ukryciu. Kultura produkcji w czasie stanu wojennego 121 Majorzy, pułkownicy i generałowie wobec półkowników, czyli działalność aparatu bezpieczeństwa wobec Studia 128 Audiencje u decydentów jako element gry o przetrwanie 139 ROZDZIAŁ IV. Trudna droga na ekrany. Problematyka rozpowszechniania pierwszych filmów Studia 153 Cenzura wobec filmów Studia 153 Festiwale i przeglądy jako alternatywny sposób rozpowszechniania i promocji dokonań filmowych Studia 169 Lubuskie Lato Filmowe ’84 i mechanizm „konsekracji” 177 Sala „D” i drugi obieg 184 Pierwsze filmy Studia w repertuarze kinowym i ich promocja 190 ROZDZIAŁ V. Operacja na żywym organizmie bez narkozy. Przyczyny i skutki przemian organizacyjnych 207 Od zakładu budżetowego do przedsiębiorstwa państwowego użyteczności publicznej 207 Walka z wiatrakami o samorządność, czyli dążenie do uchwalenia statutu 215 Dyrektorskie porządki 223 Produkcja filmowa w okresie wewnętrznych przemian 243 ROZDZIAŁ VI. „Mała Puławska” na Mazowieckiej, czyli przedsiębiorstwo państwowe Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego 257 Pilnować i chronić. Dyrektorska polityka zjednywania 257 Zamach na zespoły, czyli operacja „Dom” 268 Studio i „Dom” – nowa strategia programowa 276 Środowisko filmowe i krytyka wobec produkcji Studia i „Domu” 291 ROZDZIAŁ VII. Koniec czy nowy początek? Studio wobec ustawy czasu inflacji 303 Zamach na Studio, czyli ciąg dalszy operacji „Dom” 304 Studio jako instytucja filmowa – powstanie, organizacja, nowa dyrekcja 318 Powrót do źródeł, czyli polityka debiutów 324 Nowa Rada, nowa polityka programowa 337 Tysiące, miliony, miliardy. Produkcja w okresie hiperinflacji 344 Spóźnione premiery, czyli półkowniki na małych i dużych ekranach 347 ROZDZIAŁ VIII. Strategie przetrwania. Studio w nowej rzeczywistości ekonomicznej 361 Prawne i instytucjonalne uwarunkowania debiutów okresu przełomu 362 Studio wobec braku polityki kinematografii względem debiutów 367 Strategia programowa, czyli od niskobudżetowych debiutów do „amerykańskich filmów polskich” 379 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i ocena nowej polityki programowej 390 ROZDZIAŁ IX. Ciąg dalszy polityki przetrwania. Studio pod wodzą Janusza Kijowskiego 395 Powrót do źródeł. Studio jako instytucja o specjalnym statusie 396 Próba kontynuacji polityki debiutów 399 Nie tylko debiuty. Studio jako miejsce dla eksdebiutantów 410 ROZDZIAŁ X. Likwidacja poprzez połączenie. Studio jako „ofiara” przemian instytucjonalnych polskiej kinematografii 419 Ekonomiczna i artystyczna pozycja Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego w okresie przemian 420 Szansa, która okazała się zagrożeniem, czyli Studio wobec ustawy o kinematografii z 2005 roku 429 ZAKOŃCZENIE 439 ANEKS 1. Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego w latach 1981–2005: władze i struktura organizacyjna 449 ANEKS 2. Filmy wyprodukowane przez Studio Filmowe im. Karola Irzykowskiego na platformie 35mm.online 453 BIBLIOGRAFIA 455 NOTA EDYTORSKA 479 INDEKS FILMÓW 481 INDEKS NAZWISK 491