Pierwsze w Polsce kompleksowe ujęcie geopolityki Bałkanów Publikacja stanowi przystępne i aktualne kompendium wiedzy na temat Bałkanów w wymiarze geograficznym, politycznym i historycznym, przygotowane na podstawie najnowszych ustaleń naukowych oraz licznych materiałów źródłowych i archiwalnych. Pierwsza część książki omawia kluczowe koncepcje myślenia geostrategicznego, metodologię badań stosowną do tej dyscypliny oraz idee najważniejszych przedstawicieli klasycznej geopolityki. Następnie Autorka dokonuje wyczerpującej charakterystyki geograficznej Półwyspu Bałkańskiego jako całości oraz każdego z państw bałkańskich osobno, rozpatrując ukształtowanie powierzchni, hydrografię, klimat, szlaki komunikacyjne, ludność i wyznania oraz gospodarkę i bogactwa naturalne. Wywód wzbogacają liczne mapy oraz materiały pomocnicze. Finalne rozdziały książki poświęcone są burzliwej historii politycznej państw bałkańskich oraz omówieniu geopolitycznego znaczenia Bałkanów w kontekście globalnym. Niewątpliwie dobrze się stało, że ta książka powstała, gdyż wypełnia ona lukę na rynku wydawniczym publikacji naukowych, gdzie brakowało opracowań, które dotyczyłyby analizy Bałkanów z punktu widzenia geopolityki […] Książka autorstwa Danuty Gibas-Krzak, zawierająca materiał faktograficzny, który dotyczy polityki na Bałkanach i geograficznych uwarunkowań środowiska bałkańskiego, stanowi więc ważne kompendium wiedzy o tym regionie. Będzie też przydatna w procesie dydaktycznym, służąc jako materiał poznawczy nie tylko dla miłośników takiej tematyki, specjalistów i ekspertów w obszarze bałkanistyki, ale także studentów wielu kierunków takich jak: politologia, stosunki międzynarodowe, geografia, historia czy bezpieczeństwo narodowe. […] Istotnym walorem opracowania jest bogata literatura przedmiotu, skupiająca prace naukowców nie tylko polskich i z kręgu bałkańskiego, ale też ekspertów amerykańskich, angielskich, francuskich, tureckich, niemieckich, rosyjskich czy austriackich. Prof. dr hab. Tadeusz Wallas Na uwagę zasługuje staranny dobór map, których analiza przez czytelnika z pewnością ułatwi dokładne zrozumienie miejsca Bałkanów w geopolityce światowej […] Uwagę zwraca także bardzo bogata bibliografia tematu zastosowana przez Autorkę, która w swej analizie korzystała z wydawnictw ukazujących się we właściwie każdym z omawianych krajów, co z kolei nadaje publikacji wiele oryginalności. Dr hab. prof. UŁ Andrzej Dubicki

Wstęp 9 1. Podstawy myśli i idei geopolitycznych 23 1.1. Myśli i idee geopolityczne – w kręgu definicji 25 1.2. Metody badawcze w geopolityce 35 1.3. Przedstawiciele klasycznej geopolityki 39 Rudolf Kjellen (1866–1922) 39 Friedrich Ratzel (1844–1904) 41 Alfred Thayer Mahan (1840–1914) 42 Alexander Procofieff de Seversky (1894–1974) 44 Karl Haushofer (1869–1946) 45 Halford John Mackinder (1861–1947) 48 Nicholas John Spykman (1893–1943) 51 Zbigniew Brzeziński (1928–2017) 52 Yves Lacoste (ur. 1929) 54 Aleksiej Podberezkin (ur. 1953) 56 2. Charakterystyka geograficzna Półwyspu Bałkańskiego 59 2.1. Kwestia nazwy i jej implikacje 61 2.2. Położenie geograficzne i cechy szczególne 74 2.3. Klimat 85 2.4. Hydrografia 90 2.5. Demografia 93 2.6. Szlaki i korytarze komunikacyjne na Półwyspie Bałkańskim 99 3. Charakterystyka geograficzna państw postjugosłowiańskich 109 3.1. Serbia 111 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 111 Hydrografia 119 Klimat 121 Ludność i wyznania 123 Komunikacja 124 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 125 3.2. Kosowo 128 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 128 Hydrografia 131 Klimat 132 Ludność i wyznania 133 Komunikacja 134 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 135 3.3. Czarnogóra 138 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 138 Hydrografia 142 Klimat 143 Ludność i wyznania 144 Komunikacja 145 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 146 3.4. Chorwacja 150 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 150 Hydrografia 155 Klimat 158 Ludność i wyznania 158 Komunikacja 160 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 164 3.5. Bośnia i Hercegowina 167 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 167 Hydrografia 172 Klimat 174 Ludność i wyznania 174 Komunikacja 175 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 178 3.6. Słowenia 182 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 182 Klimat 185 Hydrografia 185 Komunikacja 187 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 190 3.7. Macedonia Północna 192 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 192 Klimat 196 Hydrografia 197 Ludność i wyznania 199 Komunikacja 200 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 201 4. Charakterystyka geograficzna Bułgarii, Rumunii, Albanii i Grecji 205 4.1. Bułgaria 207 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 207 Klimat 212 Hydrografia 213 Ludność i wyznania 215 Komunikacja 216 Gospodarka, bogactwa naturalne, przemysł 219 4.2. Rumunia 223 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 223 Klimat 228 Hydrografia 229 Ludność i wyznania 233 Komunikacja 234 Gospodarka, bogactwa mineralne, przemysł 238 4.3. Albania 242 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 242 Klimat 247 Hydrografia 248 Ludność i wyznania 251 Komunikacja 252 Gospodarka, bogactwa mineralne, przemysł 257 4.4. Grecja 262 Charakterystyka geograficzna, powierzchnia i ukształtowanie 262 Klimat 272 Hydrografia 274 Ludność i wyznania 277 Komunikacja 278 Gospodarka, bogactwa mineralne, przemysł 280 5. Zarys dziejów politycznych państw bałkańskich 285 5.1. Serbia 287 5.2. Kosowo 309 5.3. Czarnogóra 321 5.4. Chorwacja 326 5.5. Bośnia i Hercegowina 335 5.6. Słowenia 351 5.7. Macedonia Północna 357 5.8. Albania 365 5.9. Bułgaria 375 5.10. Grecja 387 5.11. Rumunia 401 6. Geopolityczne znaczenie Bałkanów 411 6.1. Strefa tranzytowo-buforowa 413 6.2. Strategiczny komponent przestrzeni bałkańskiej 417 6.3. Bałkany między Heartlandem a Rimlandem 424 Zakończenie 439 Bibliografia 443 Summary 471 Wykaz map 475 Wykaz szkiców 476 Wykaz tabel 477 Indeks nazwisk 479

Koszyk

Geopolityka Bałkanów