Historia nowoczesnych stosunków międzynarodowych

Wstęp 17 Część I. Schyłek Starego świata: „La belle epoque” 1871–1914 19 I. Powojenne przetasowania 21 Konsekwencje wojny francusko-pruskiej 21 Sojusz trzech cesarzy 22 Wypełnienie finansowych postanowień traktatu frankfurckiego 23 Pierwsza faza nowego etapu sprawy wschodniej 23 Próba odrodzenia „stosunku” trzech cesarzy 24 „Alarm wojenny” 1875 roku 25 Powstanie Słowian w 1875 roku i jego następstwa 27 Gra dyplomatyczna w przeddzień kongresu berlińskiego 28 Wojna rosyjsko-turecka 1877–1878 i jej bezpośrednie następstwa 30 Kongres berliński 31 II. Powstanie trójprzymierza 34 Dwustronny sojusz Berlina z Wiedniem 34 Odnowienie układu trójcesarskiego 35 Przystąpienie Włoch do dwuprzymierza 37 Bismarckowski system sojuszy 39 Konflikt rosyjsko-angielski 41 Kryzys bułgarski 42 III. Formowanie trójporozumienia 44 Przymierze francusko-rosyjskie 44 Wyrównanie stosunków francusko-włoskich 45 Polityczne konsekwencje niemieckich zbrojeń morskich 46 Entente cordiale 47 Porozumienie angielsko-rosyjskie 48 Koncepcja sojuszu kontynentalnego i pierwszy kryzys marokański 51 Przesilenie związane z aneksją Bośni i Hercegowiny 53 Drugi kryzys marokański 54 Wojna włosko-turecka 56 Wojny bałkańskie 56 Sytuacja w przededniu „wielkiej wojny” 59 IV. Europa w Azji i na Pacyfiku 60 Międzynarodowe aspekty wojny japońsko-chińskiej 60 „Krojenie arbuza” 60 Powstanie Yihequan 63 Próby zbliżenia brytyjsko-niemieckiego 64 Przymierze brytyjsko-japońskie 65 Wojna japońsko-rosyjska 66 Podporządkowanie Indochin przez Francję 69 Finansowe położenie Chin w przededniu wielkiej wojny 72 Ewolucja sojuszu angielsko-japońskiego 73 Podział wysp Pacyfiku 74 Bliski i Środkowy Wschód w polityce mocarstw 75 V. Afryka w polityce mocarstw 76 Sprawy kolonialne 76 Wojny burskie 79 VI. Ameryka południowa i środkowa. korygowanie spuścizny kolonialnej 82 Wojna „potrójnego przymierza” 82 Wojna dziesięcioletnia 84 Wojna o saletrę (wojna o Pacyfik) 84 Wojna hiszpańsko-amerykańska 87 Spór terytorialny Wenezueli z Gujaną Brytyjską 89 Wyodrębnienie Panamy 89 Arbitraże i związane z tym dalsze zmiany terytorialne 90 VII. Zagadnienia ogólne 91 Imperium Brytyjskie 91 Cieśniny 92 Śródlądowe międzynarodowe drogi wodne (kanały i rzeki) 93 Kapitulacje jurysdykcyjne 95 Część II. W obliczu braku równowagi 1914–1945 97 1. W dobie „wielkiej wojny” 1914–1918 99 VIII. Pierwszy okres zmagań 99 Cele wojenne mocarstw 99 Wypowiedzenie wojny 103 Konsekwencje udziału Turcji w wojnie 103 Problem Grecji 107 Pierwsze oferty pokojowe 109 Daleki Wschód 111 21 żądań 113 Interwencja mocarstw w Chinach 114 Traktat londyński 116 Okoliczności przystąpienia Bułgarii do wojny 117 Podział Bliskiego Wschodu 120 IX. Względna równowaga sił 121 Przystąpienie Rumunii do wojny 121 Grudniowe propozycje państw centralnych 126 Próby zawarcia separatystycznego pokoju przez Austro-Węgry 129 Misja sprzymierzonych w Rosji w roku 1917 132 Inicjatywa pokojowa Watykanu 133 X. Na drodze ku zwycięstwu ententy 134 Przystąpienie Stanów Zjednoczonych do wojny 134 Deklaracja Arthura Jamesa Balfoura 136 Rewolucja w Rosji 138 Brytyjskie warunki pokoju 139 Koncepcje Thomasa Woodrowa Wilsona 140 Traktaty brzeskie 1918 roku 142 Losy Rumunii po przystąpieniu do „wielkiej wojny” 144 Załamanie się Bułgarii 146 Rozejm z Turcją 147 Upadek Monarchii Austro-Węgierskiej 148 Sytuacja sułtańskiej Turcji 149 Wojna na noty 150 Rewolucja w Niemczech 151 Rozejm z Niemcami 151 Międzynarodowe aspekty kwestii polskiej w dobie I wojny światowej 152 2. Międzywojenne interludium 1919–1939 154 XI. powojenna „mała” stabilizacja 1919–1925 154 Paryska konferencja pokojowa 154 Postanowienia podparyskich traktatów pokoju 155 „Małe” traktaty wersalskie 156 Pozostałe podparyskie traktaty 159 Wolne miasta 160 Plebiscyty 160 Mandaty 161 Powstanie i przeobrażenia terytorialne państw narodowych w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej 165 Powstanie ZSRR 171 Wojna grecko-turecka i konferencja lozańska 172 Liga Narodów 174 Genua i Rapallo 175 Kwestia reparacji 177 Reparacje Niemiec 177 Locarno 179 XII. W poszukiwaniu równowagi 1926–1934 180 Konsekwencje wstąpienia Niemiec do Ligi Narodów 180 Pakt Brianda–Kellogga 182 Uregulowanie stosunków włosko-watykańskich 182 Konkordaty międzywojnia i ich znaczenie 183 Powstanie Brytyjskiej Wspólnoty Narodów 186 Zagadnienie rozbrojenia 187 Pierwszy okres istnienia III Rzeszy 191 Pakt czterech 191 Porzucenie przez Niemcy konferencji rozbrojeniowej i Ligi Narodów 194 Ewolucja radzieckiej polityki zagranicznej 194 Definicja agresora 195 Polsko-niemiecka deklaracja o nieagresji 196 Reperkusje deklaracji w stosunkach polsko-radzieckich 197 Pucz w Austrii 198 Układy regionalne w Europie 199 Koncepcja paktu wschodniego 202 Wstąpienie ZSRR do Ligi Narodów 203 Zawarcie paktu francusko-radzieckiego 204 Układ radziecko-czechosłowacki 205 Relacje francusko-niemieckie 205 XIII. Na równi pochyłej – 1935–1939 206 Jawne zbrojenia Niemiec 206 Brytyjsko-niemiecki traktat morski 207 Remilitaryzacja Nadrenii 209 Unormowanie stosunków francusko-polskich 211 Zwrot w polityce Belgii 211 Hiszpańska wojna domowa 212 Oś Berlin–Rzym 214 Zawarcie paktu antykominternowskiego 215 Sytuacja krajów skandynawskich 216 Anschluss Austrii 218 Reakcje społeczności międzynarodowej 219 Kryzys sudecki 220 Roszczenia polskie 222 I arbitraż wiedeński 223 Żądania Niemiec wobec Polski 224 Polityka mocarstw zachodnich 225 Kres Czecho-Słowacji 225 Społeczność międzynarodowa wobec kresu Czecho-Słowacji 227 Układ niemiecko-rumuński 227 Zajęcie Kłajpedy przez Niemców 228 Aneksja Albanii przez Włochy 229 Konsekwencje na Bałkanach 229 Gwarancje brytyjskie 230 Kres poprawnych relacji polsko-niemieckich 231 Wyłanianie się dwóch bloków 232 Gra dyplomatyczna Zachodu z ZSRR 233 Stosunki na linii Zachód–Niemcy 234 Stosunki radziecko-niemieckie 234 Rozmowy wojskowe między mocarstwami zachodnimi a ZSRR 235 Nowa linia polityki ZSRR 237 Sojusz polsko-brytyjski 237 XIV. Stany zjednoczone na arenie międzynarodowej 238 Konferencja waszyngtońska 238 Międzynarodowa pozycja Stanów Zjednoczonych 240 Rola USA na arenie międzynarodowej 241 XV. Bliski i Środkowy Wschód, Afryka 242 Kwestia egipska 242 Sytuacja krajów muzułmańskich 243 Sprawy Bliskiego i Środkowego Wschodu 245 Rola Turcji na arenie międzynarodowej 246 Kwestia Cieśnin 247 Wojna w Etiopii 248 Stanowisko Ligi Narodów wobec konfliktu włosko-etiopskiego 250 XVI. Daleki Wschód 251 Sytuacja na Syberii i Dalekim Wschodzie 251 Poczynania Japonii 252 Stosunki radziecko-chińskie 252 Okupacja Mandżurii 253 Potępienie Japonii przez Ligę Narodów 254 Brak stabilizacji na Dalekim Wschodzie 255 XVII. Ameryka łacińska 256 Ameryka Łacińska w Paryżu 256 Rola Ameryki Łacińskiej 256 Ameryka Łacińska w dobie wojny o Chaco Boral 257 Spór o Leticię 260 Ameryka Łacińska w drugiej połowie lat 30 260 3. Podwaliny nowej ery 1939–1945 261 XVIII. Od wybuchu wojny do agresji na ZSRR 261 Wrzesień 1939 261 Stosunki niemiecko-radzieckie 262 W okresie drôle de guerre 263 Misja Sumnera Wellesa 263 Pokój moskiewski 264 Skandynawia 265 Wyspy Alandzkie 267 Upadek Belgii, Holandii i Francji 267 Rewizjonizm terytorialny ZSRR 269 Rozbiór Rumunii 270 Pakt trzech 272 Mołotow w Berlinie 273 Sytuacja we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego 274 XIX. Stany Zjednoczone wobec wojny w okresie swojej neutralności 278 Pierwsze reakcje Waszyngtonu 278 Po agresji Niemiec na Zachodzie 278 XX. Bliski i Środkowy Wschód, Afryka 280 Wydarzenia w Iraku 280 Problem Syrii i Libanu 282 Kwestia irańska 283 Przywrócenie niepodległości Etiopii 283 XXI. Daleki Wschód w przededniu agresji Japonii na USA 284 Pośrednie dalekowschodnie konsekwencje klęski Francji na Dalekim Wschodzie 284 Sytuacja Indochin 285 Rozmowy amerykańsko-japońskie 287 Kolejne porozumienia państw Osi z Japonią 289 Pierwsza faza wojny na Dalekim Wschodzie 290 Okupacja japońska 291 XXII. Agresja Niemiec na ZSRR. kształtowanie się „wielkiej koalicji” 292 Karta Atlantycka 292 Bezpośrednie następstwa najazdu III Rzeszy na ZSRR 292 Sytuacja Finlandii 295 Konferencja w Waszyngtonie 295 Deklaracja Narodów Zjednoczonych 295 Sojusz brytyjsko-radziecki 296 „Plan czterech” 299 Stosunki polsko-radzieckie 299 Konsekwencje sprawy Katynia 300 Amerykańskie spojrzenie na Europę 301 Spotkanie w Casablance 301 Dalsze konsultacje brytyjsko-amerykańskie 302 Przesilenie w Algierze 303 I konferencja w Quebec 305 I konferencja moskiewska 305 Sytuacja militarna 306 Konferencja w Teheranie 307 Rozmowy prowadzone w Kairze 308 Stosunki radziecko-czechosłowackie 308 Operacje na Dalekim Wschodzie 310 XXIII. W okresie militarnego przełomu 310 Rozejm z państwami współpracującymi z Niemcami 310 Sprawa Grecji. Pierwszy okres wojny domowej 314 Sytuacja w Jugosławii 315 Konferencja w Bretton Woods 316 Konferencja w Dumbarton Oaks 317 II konferencja w Quebec 317 II konferencja moskiewska 317 Porozumienia radziecko-francuskie 318 Na frontach europejskich 318 XXIV. Schyłkowy okres wojny 319 Malta 319 Konferencja jałtańska 320 Narady u schyłku działań wojennych 322 Kres działań wojennych w Europie 322 Konferencja w Poczdamie 323 XXV. Na Dalekim Wschodzie 325 Sytuacja w Azji Południowo-Wschodniej 325 Japonia na przełomie wojny i pokoju 327 XXVI. Ameryka Łacińska wobec wojny 330 Od neutralności do zerwania stosunków z państwami Osi 330 Udział w wojnie 331 Część III. świat bipolarny 1945–1991 333 4. W okresie ostrych podziałów 335 XXVI. Europa w latach 1945–1949 335 Pierwsze decyzje w sprawie Niemiec 335 Kwestia reparacji 336 Powojenne granice 338 Powstanie Bizonii 339 Powojenne układy międzynarodowe 340 Traktaty pokoju z byłymi sojusznikami Rzeszy 341 Druga faza wojny domowej w Grecji 343 Plan Marshalla 344 Pierwszy kryzys berliński 344 Wydarzenia towarzyszące 345 Anglosasi wobec Niemiec 346 Sytuacja w radzieckiej strefie okupacyjnej 347 Polityka okupacyjna Francji 348 Ostatnia sesja Rady Ministrów Spraw Zagranicznych 349 Powstanie NATO 349 Na drodze ku Republice Federalnej Niemiec 351 Rewizja statutu okupacyjnego 351 Ustanowienie Niemieckiej Republiki Demokratycznej 352 Pierwsze symptomy podziału Europy na dwa bloki 352 Doktryny: Trumana i powstrzymywania 353 XXVII. Europa zachodnia w latach 1949–1957 354 Podwaliny integracji europejskiej 354 Plan Schumana 355 Na drodze ku EWG 357 Sprawy finansowe 358 Konferencje czterech mocarstw 359 XXVIII. Pierwszy okres funkcjonowania ONZ 360 Ustalenia konferencji założycielskiej 360 Pierwsze posunięcia ONZ 362 XXIX. Blok radziecki 363 Powołanie do życia Kominformu 363 Narodziny bloku wschodniego 364 Konflikt radziecko-jugosłowiański 364 Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej 365 Powstanie Układu Warszawskiego 366 Konsekwencje XX Zjazdu KPZR 366 Powstanie węgierskie 367 XXX. bliskowschodnia „beczka prochu” 368 Sytuacja polityczna na Bliskim Wschodzie po II wojnie światowej 368 Powstanie Izraela 370 Pierwsza wojna arabsko-żydowska i jej konsekwencje 371 Blisko- i środkowowschodnie sojusze wojskowe 373 XXXI. Wydarzenia w Azji południowo-Wschodniej i Wschodniej 374 Daleki Wschód bezpośrednio po wojnie 374 Początek dekolonizacji 374 Powstanie Chińskiej Republiki Ludowej 376 Wojna koreańska 376 Francuski okres problemu wietnamskiego 379 Zawarcie pokoju z Japonią 382 Rola Japonii 384 Międzynarodowe znaczenie Tokio 384 Doktryna Yoshidy 385 Regionalne pakty Azji i Pacyfiku 385 Konferencja w Bandungu 386 XXXII. Europa zachodnia w pierwszym okresie instytucjonalnej jedności 387 Inauguracja kwestii remilitaryzacji RFN 387 Plan Plevena 388 Kwestia długów niemieckich i roszczeń żydowskich 389 NRD na arenie międzynarodowej 390 Problem Saary w stosunkach francusko-niemieckich 390 Traktaty z 1952 roku 391 Upadek koncepcji EWO i EWP 392 Niepowodzenia konferencji ministrów spraw zagranicznych czterech mocarstw w 1954 roku 393 Konsekwencje nieratyfikowania traktatów bońskich i paryskich 394 Następstwa decyzji londyńskich i paryskich 395 Normalizacja stosunków ZSRR z oboma państwami niemieckimi 396 Traktat państwowy z Austrią 397 XXXIII. Procesy dekolonizacyjne w Afryce Północnej 398 Los posiadłości włoskich i francuskich 398 Kryzys sueski 399 XXXIV. Ameryka Łacińska 400 Próby sformalizowania dominacji USA 400 Latynosi wobec innych kontynentów 402 Amerykańska interwencja w Gwatemali 402 Sprawy gospodarcze 403 5. Świat w dobie spadku napięcia 404 XXXV. Europa w latach 1958–1963 404 Kwestia integracji Wielkiej Brytanii z EWG 404 Powstanie EFTA 405 Powołanie do życia OECD 406 Pierwsze posunięcia EWG 406 Plany Christiana Foucheta 408 Nieudana próba wejścia Wielkiej Brytanii do EWG 409 Następstwa kryzysu wokół Kanału Sueskiego 411 Wpływ dekolonizacji na Europę 412 Stosunki RFN z blokiem komunistycznym 413 Polskie propozycje ograniczenia zbrojeń 414 Drugi kryzys berliński 414 Układ elizejski 416 XXXVI. Europa w dobie „détente” 417 Stosunki Bonn–Waszyngton–Paryż 417 Nawiązanie stosunków handlowych między RFN a krajami bloku wschodniego 418 Połączenie wspólnot europejskich 419 Wystąpienie Francji ze struktur wojskowych NATO 420 Druga nieudana próba Wielkiej Brytanii wejścia do EWG 420 Walutowy kompromis 421 Nowa polityka wschodnia rządu RFN 422 Poprawa stosunków RFN–Izrael 422 Powstanie Wspólnego Rynku Rolnego EWG 423 Unia celna w ramach EFTA i EWG 425 Odejście generała de Gaulle’a 427 Rozchwianie systemu walutowego 428 Poszerzenie EWG 429 Radziecka inwazja na Czechosłowację 430 Układy RFN z ZSRR i PRL 431 Uregulowanie kwestii Berlina 432 Układ niemiecko-niemiecki 433 Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie 433 XXXVII. Na najwyższym szczeblu. Stosunki amerykańsko-radzieckie 435 Kwestia wielostronnych sił nuklearnych 435 Strategia globalna NATO 436 Przewartościowania w polityce amerykańskiej 437 Normalizacja stosunków amerykańsko-chińskich 438 Rokowania rozbrojeniowe 438 XXXVIII. Brak stabilizacji na bliskim i środkowym Wschodzie 439 Sytuacja w Iranie 439 Sojusz wojskowy na Środkowym Wschodzie 440 Przeobrażenia krajów arabskich w latach 1958–1963 441 Kryzys cypryjski 442 Wojna sześciodniowa i jej konsekwencje 443 Wojna Jom Kippur 445 XXXIX. Azja Południowo-Wschodnia i Daleki Wschód 447 Amerykański rozdział problemu wietnamskiego 447 Problem ucieczek z Wietnamu 453 SEATO 453 Subkontynent indyjski 454 Rozpad Pakistanu 455 Ewolucja międzynarodowego położenia Tokio w latach 60. i 70 456 XL. Afrykańskie niepokoje 457 Niepodległość krajów Afryki Północno-Zachodniej 457 Wojna Algierii o niepodległość 458 Dekolonizacja Czarnej Afryki 459 Kwestia kongijska 460 Groźba rozpadu Nigerii 462 XLI. Na półkuli zachodniej 463 Napięcia wokół Kuby 463 Interwencja USA w Dominikanie 465 Próby izolowania Kuby 466 Latynoamerykańskie tendencje integracyjne 467 „Sojusz dla Postępu” 468 6. W okresie względnej stabilizacji 469 XLII. Europa w latach 1976–1989 469 Rozszerzenie EWG na południe 469 Budowanie wspólnoty 471 Droga Europy Zachodniej do Unii Gospodarczej i Walutowej 471 XLIII. Negocjacje rozbrojeniowe w gronie supermocarstw oraz między zachodem a Wschodem 472 SALT II 472 Rokowania wiedeńskie 474 Kwestia zbrojeń w dobie przyjęcia Aktu Końcowego KBWE 475 Wznowienie wyścigu zbrojeń między Wschodem i Zachodem 476 Kolejna faza rokowań wiedeńskich 477 Ku wszechstronnemu współdziałaniu mocarstw 478 XLIV. Bliski i środkowy Wschód 480 Camp David 480 Wojna w Libanie 482 Interwencja radziecka w Afganistanie 483 Wojna iracko-irańska 485 W obronie niepodległości Kuwejtu 485 XLV. Daleki Wschód 488 Wzrost znaczenia ChRL na arenie międzynarodowej 488 Pozycja Stanów Zjednoczonych na Dalekim Wschodzie 488 Dominacja Wietnamu w Indochinach 489 Wojna chińsko-wietnamska 490 Rozwiązanie problemu kambodżańskiego 490 Przyczyny ambiwalentnej postawy Tokio 491 Ewolucja między narodowego położenia Tokio w la ach 70. i 80 492 Tokio na między narodowej scenie politycznej w latach 80 493 Próby rewizji doktryny Yoshidy 495 Stosunki radziecko-japońskie 495 Chińska enigma 496 Stabilizacja działań Pekinu 497 Normalizacja na linii Pekin–Moskwa 497 Nowe otwarcie w stosunkach ChRL z Azją Południowo-Wschodnią 498 Sprawa Republiki Chińskiej (Tajwanu) 499 Wspólnota Pacyfiku 500 Południowoazjatyckie konflikty terytorialne 501 XLVI. Afryka 502 Droga kolonii portugalskich do niepodległości 502 Kwestia Namibii 504 Likwidacja apartheidu 504 Destabilizacja „Rogu Afryki” 506 XLVII. Ameryka łacińska 508 Doktryna Cartera 508 Kwestia Kanału Panamskiego 509 Opanowanie Nikaragui przez sandinistów 509 Próby neutralizacji wpływów lewicowych w Ameryce Środkowej 510 Grupy Contadory i Limy 512 Wojna o Falklandy (Malwiny) 512 Kryzys finansowy 513 Interwencja amerykańska w Panamie 514 Tendencje integracyjne 515 XLVIII. Australia i Nowa Zelandia 516 W poszukiwaniu własnego miejsca na arenie międzynarodowej 516 Wpływ braku stabilizacji na Dalekim Wschodzie na międzynarodowe położenie Australii 518 Reorientacja polityki zagranicznej w latach 70 519 U schyłku systemu bipolarnego 521 Nowa Zelandia 522 7. Demontaż układu dwublokowego 523 XLIX. Europa na przełomie lat 80. i 90. 523 Zjednoczenie Niemiec i jego bezpośrednie następstwa 523 Rozpad Czechosłowacji 525 Droga Węgier ku niepodległości 526 Połowiczny charakter przemian w Rumunii, Bułgarii i Albanii 526 Dekompozycja Jugosławii 527 Rozwiązanie RWPG i Układu Warszawskiego 529 Dezintegracja ZSRR i powołanie do życia Wspólnoty Niepodległych Państw 530 Powstanie Unii Europejskiej 533 Bibliografia 536 Indeks nazwisk 549 Spis map 559